EL-KAND FÎ ZİKRİ ULEMÂİ SEMERKAND’DA TÜRK HAKANLIĞI (KARAHANLILAR)
Öz
el-Kand fî Zikri Ulemâi
Semerkand, Türk Hakanlığı (Karahanlılar) devrinde yazılmış dinîbiyografik bir
Arapça eserdir. Eserin müellifi Ebû Hafs Necmü’d-Dîn Ömer b. Muhammed en-Nesefî
(1068-1142), Mâverâünnehr’in Müslüman Araplar tarafından fethinden itibaren
yaşadığı döneme kadar gelen Semerkand, Nesef, ve Buhârâ’da yaşamış veya bulunmuş
muhaddisler ve meşhur ulemanın hal tercümelerini ilm-i ricâl kapsamında
alfabetik bir sıra ile ele almıştır. Eserde dini bilgilerin dışında, Türk Hakanlığı’nın
tarihine, idarî, askerî, sosyal yapısına dair orijinal bilgiler ihtiva eder.
Dolayısı ile bu makalede, Nesefî’nin hakanlık hakkındaki kayıtları ele
alınarak, analiz edilmeye çalışılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Ahmed b. Mahmûd, Selçuk-Nâme, (Hzr. E. Merçil), II, İstanbul, 1977, s.52.
- Aslantürk, Ayşe Humeyra, Ebû Hafs Ömer en-Nesefî’nin ‘et-Teysîr fi’t-Tefsîr’ Adlı Eserinin Tahlili ve Bakara Suresi’nin Tenkitli Neşri, (Basılmamış doktora tezi), MÜSBE, İstanbul, 1995.
- -------------------, Ayşe Humeyra. “Nesefî, Necmeddin”, DİA, C.32, 2006, s.571.
- Avfî, Tezkiretü Lübâbi’l-Elbâb, (Nşr. M. Abbâsî), I, Tahran, 1361, s.42.
- -------------------, Cevâmiü’l-Hikâyât ve Levâmiü’r-Rivâyât, (Nşr. V. Barthold), Turkestan, I, Petersburg, 1898, s.84.
- Aydınlı, Osman, Nesefî’nin el-Kand fî Zikri Ulemâi Semerkand’ı I-XII, (Nşr. M. Fâryâbî), es-Suudiyye, Mektebetü’l-Kevser, 1991., İLAM, Araştırma Dergisi, c.3, sa.1, 1998, s.230.
- Barthold, W., Moğol İstilasına Kadar Türkistan, (Hakkı Dursun Yıldız), Ankara, 1990, s.17.
- Bundârî, İrak ve Horasan Selçukluları Tarihi, (Trc. K. Burslan), İstanbul, 1943, s.249.
- Curfâdekânî Ebu’ş-Şeref Nâsıh. Tercüme-i Târîh-i Yemînî, (Nşr. C. Şiâr), Tahran, 1374, s.139.
- Fasîh el-Havâfî, Mücmel-i Fasîhî, (Nşr. V. Barthold), Turkestan, I, Petersburg, 1898, s.160.