II. ABDÜLHAMİD DÖNEMİNDE YOZGAT’IN SOSYOEKONOMİK DURUMU (Tahrirat Müdürü Osman Namık Bey’in Raporuna Göre)

Sultan II. Abdülhamid zamanında pek çok devlet adamı muhtelif konularla ilgili layihalar hazırlamışlardır. Bir tür rapor özelliği taşıyan bu layihaların bazısı padişahın emriyle hazırlanırken; bir kısmı da devlet adamlarının kendi istekleriyle kaleme alınmışlardır. Bu çalışmada böyle bir layiha ele alınacaktır. Söz konusu layiha, 1895’te Yozgat tahrirat müdürlüğü görevini icra eden Osman Namık Bey tarafından yazılmıştır. Yaklaşık dokuz yıl Yozgat’ta kalan Osman Namık Bey, raporunda bu süre zarfında görüp işittiği pek çok hususa dair görüşlerini ifade etmiştir. Yozgat ve kazalarının eğitim durumu, vakıfları, demografik yapısı, madencilik ve ormancılık faaliyetleri gibi hususlar hakkında detaylı bilgiler vermiş, sorunları tespit etmiş ve çözüm yolları da önermiştir. Bu yönüyle bahsedilen layiha, XIX. Yüzyılın son çeyreğinde Yozgat’ın sosyal ve ekonomik durumunu ortaya çıkarmayı sağlayacak önemli bir veri niteliği taşımaktadır.