ORTAÇAĞ SEMERKAND’INDA İLK MODERN TÜRK ÜNİVERSİTESİ: TAMGAÇ HAN İBRAHİM MEDRESESİ
Öz
Tamgaç Han İbrahim Medresesi
Haziran 1066 yılında inşa edilerek hizmete açılmıştır. Medrese, vakıfnamesi ve
kurumsal özellikleri ile modern anlamda Ortaçağ İslam dünyasında bir ilk
niteliği taşır. Ancak daha sonra kurulan Selçuklu Nizamiye medreselerinin
gölgesinde kaldığı için bilim çevresinde pek fazla bilinmemektedir. Bu nedenle
bu makalede Tamgaç Han İbrahim (1041-1068) Medresesi merkeze alınarak devrinin
ötesinde böyle modern bir medreseyi ortaya çıkaran çevre üzerinde kısaca
durulup vakıfnamesine göre Tamgaç Han İbrahim Medresesinin yapısı ve işlevi
irdelenerek değerlendirilecek ve bazı sonuçlara varılmaya çalışılacaktır.
Anahtar Kelimeler
Tamgaç Han,Semerkand,Medrese,Nizamiye Medresesi,Karahanlılar
Kaynakça
- Aşur, Said Abdülfettah, “Ezher”, DİA, C.12, s.59-63.
- Avfi, Muhammed, Tezkiretü Lübâbi’l-Elbâb, (Nşr. M. Abbâsî), I-II, Tahran, Kitâb-ı Furûşî Fahr Râzî, 1361, s.87-88.
- Balık, İbrahim, “Anadolu Selçuklu Medreselerinin İdareci ve Hizmetli Kadrosu”, AKÜ Sosyal Bilimler Dergisi, 2002, s.1-11.
- Bardakoğlu, Ali, “Hanefî Mezhebi”, DİA, C.16, s.5.
- Beksaç, Engin, “Şah-ı Zinde”, DİA, C.38, s.267-269.
- Beyhakî Ebu’l-Fazl Muhammed, Târîhü’l-Beyhakî (Arp. Trc. Y. Haşşâb ve S. Neşet), Beyrut, Dârü’l-Nehdati’l-Arabiyye, 1982, s.608-611.
- Bilhan, Saffet, “900 Yıllık Bir Türk Öğretim Kurumu Buğra Han Tamgaç Medresesi Vakıf Belgesi”, AÜEBFD, XV, sa.2, Ankara, 1982, s.117-124.
- Bilhan, Saffet, “Tıp Okulu Niteliğinde, 10 Yüzyıllık Türk Hastanesi Vakıf Belgesi”, AÜEBFD, XV, sa.2, Ankara, 1982, s.125-130.
- Bozkurt, Nebi, “Medrese”, DİA, C. 28, s. 323.
- Çetin, Altan, “İrfan Ordusunun Temelleri Türklerde Medreseler (Karahanlı, Selçuklu ve Beylikler Devri Medreseleri)”, Dini Araştırmalar, Eylül-Aralık 1999, C. 2, s. 5: 177-201.