XV. ve XVI. YÜZYILLARDA GÜMÜLCİNE KAZÂSININ İKTİSADÎ DURUMU ÜZERİNE TESPİTLER
Öz
XIV. yüzyılın ikinci yarısında
akıncı beyi Gazi Evrenos Bey tarafından Osmanlı Devleti’nin hâkimiyetine alınan
Gümülcine şehri, Rumeli ve Balkanların fethedilmesi aşamasında uç merkezi
olarak da kullanılmıştır. Fethedildikten sonra Müslüman-Türk nüfus ile şekillenmeye
başlayan Gümülcine merkezi ve kırsalının, XV-XVI. yüzyıllarda demografik ve iktisadî
yapısı gelişmiştir. Gümülcine bulunduğu coğrafî konumuna bağlı olarak, bu yüzyıllarda
hububat, pamuk, üzüm, pirinç, bağ ürünleri, balıkçılık ve hayvancılık açısından
önemli bir üretim merkezi olmuştur. Ayrıca Gümülcine ormanlarında yetişen
birçok ağaç türü gemi yapımında kullanılmıştır. Şap madeni açısından da zengin
olan Gümülcine, önemli tuz kaynaklarına da sahiptir. Makalemizde, Gümülcine
şehrinin sahip olduğu nüfus ve üretim gücü ve bunlara bağlı olarak oluşan vergi
gelirleri, ürün fiyatları ile esnaf ve sanatkârlar ve vakıflar incelenip
değerlendirilecektir.
Anahtar Kelimeler
Gümülcine,Rumeli,Batı Trakya,iktisat,vergi,vakıf,şap madeni,balıkçılık
Kaynakça
- Arşiv Kaynakları 1. Başbakanlık Osmanlı Arşivi (BOA) Cevdet Tasnifi (C.).
- Darbhane (C. DRB.). Nr. 2272.
- İktisat (C. İKTS.) Nr. 932.
- Maliyeden Müdevver Defterler Tasnifi (MAD). Nr. 16148.
- Tahrir Defterleri (TD). Nr.70.
- 2. İstanbul Büyükşehir Belediyesi Taksim Atatürk Kitaplığı (TAK) Muallim Cevdet Yazmaları (MC).Nr. 089.
- 3.Tapu Kadastro Genel Müdürlüğü Kuyûd-ı Kadîme Arşivi, (TKGMA) Tahrir Defteri (TD) Nr. 187.
- 4. Gümülcine Vakıflar İdaresi Arşivi. Mehmet oğlu Ali Vakfiyesi.
- Araştırma ve İnceleme Eserler 167 Numaralı Muhâsebe-i Vilâyet-i Rûm-İli Defteri (937/1530), I, Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü Yayınları, Ankara 2003.
- Akdağ, Mustafa, Türkiye’nin İktisadî ve İçtimaî Tarihi, II, 1453-1559, Barış Yayınları, Ankara 1999.