TELESPHOROS’UN KÖKEN SORUNU
Öz
2009 yılında Antalya Yelten’de bulunan bir Asklepios grubu ile ilgili katkıda
bulunduğum bir yayında1, elinde tuttuğu yumurta nedeniyle özel bir gruba dahil olan
Asklepios üzerinde yoğunlaşılırken, yanındaki pelerinli küçük Telesphoros figürü hakkında
sadece kısa bir tanım yapılmıştır. Antalya Müzesi’nde bulunan ve tanıtılan iki örneği (Fig. 1‐3)
incelerken ulaşılan bilgiler, Telesphoros’un Anadolu veya Kelt kökenli olduğuna dair tez ve
tartışmalara katkı sağlamak amacıyla, güncel buluntu ve referanslardan da yararlanılarak bu
çalışmada kısaca irdelenmiştir. Telesphoros figürünü Keltik kültürlerin Balkanlar üzerinden
Frigya’ya taşımış olacağına dair ileri sürülen görüşler ve bu çocuk‐tanrının Pergamon’daki
kültüne dair fikirler karşılaştırılmış, buluntular aracılığıyla örneklemeler yapılırken de Keltik
Genius Cucullatus figürleriyle ikonografik etkileşimleri de sorgulanmıştır. Sonuç olarak,
mevcut veriler ışığında etkileşimlere dair somut kanıtlar olmadığı ve Telesphoros’un kendi
ikonografisini Pergamon’da edindiği kanısına varılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Aelius Aristides, The Complete Works, Vol. 1, Orationes I-XVI, C. A. Behr (Çev.), Leiden, 1986.
- Antal, Adriana, “Risus, Cucullatus, Venus. Divine Protectors and Protective Divinities of Childhood in Dacia and Pannonia”, Historia, Vol. 61, Nr. 1, (2016), s. 1–16.
- Atasoy, Sümer, “The Kocakızlar Tumulus”, AJA 78, No. 3 (1974), s. 255–263.
- Baykan, Daniş, "Allianoi’dan Sağlık Kültüne İlişkin Metal Buluntu Örnekleri". MASROP E–Dergi 13 (2019), s. 1–15.
- Baran, D., “Greek Physicians and Medical Emancipation of the Romanian Lands”, Bulletin of the Transilvania University of Braşov, Vol. 6 (51), (2009), s. 39–46.
- Beatty, William K., “Some Medical Aspects Of Greek and Roman Coins”, Medical Numismatic Notes XV, Vol. 50, No. 1, (1974), s. 85–95.
- Bonanome, Daniela, ““Telesforo E Le Divinità Salutari A Grottaferrata. Indagine Sul Piccolo Dio “Cucullatus””, Humanitas Studi Per Patrizia Sefarin, A. Serra (Ed.), Roma (2015), s. 23–70.
- Burr, Thompson D., “The Terracotta Figurines”, Hesperia, Vol. 2, No. 2, The American Excavations in the Athenian Agora: First Report (1933), s. 184–194.
- Davidson, Hilda E., “Myths and Symbols in Religion and Folklore”, Folklore, Vol. 100, No. 2 (1989), s. 131–142.
- Demirer, Ünal ve Yaraş, Ahmet, “Yelten Asklepiosu”, Seleucia ad Calycadnum VI (2016), s. 45–59.