TÜRKÇE VE BULGARCADA ZAMAN/GÖRÜNÜŞ
Öz
Zaman, tüm değişimlerin içinden geçtiği süreçtir. Bu süreç sınırlandırılabilmektedir.
Bulgarcada, şimdiki zaman merkezinde iki temel zamana (geçmiş / gelecek) dayalı toplam
dokuz zaman mevcuttur. Görünüş kategorisi hem geçmiş zamanda hem de geniş zamanın
oluşumunda kullanılır. Türkçede ise zaman ekleri fiile eklenerek dört zamanı
biçimlendirmektedir. Bulgarcada zaman tek bir noktadan işlemektedir. Bu nokta şimdiki
zamandır. Fiil çekime uğramadan, zaman olarak biçimlenmeden bile şimdiki zamanda birinci
teklik şahsa göredir. Her bir fiilin biçim ve anlamı görünüş özelliğine paraleldir. Fiilin görünüşü
de şimdiki zamanda bellidir. Şimdiki zamanda, fiil görünüşe sahip olmasına rağmen,
Bulgarcada zaman ve görünüş arasındaki bağ sıkı sıkıya değildir. Çünkü genellikle,
Bulgarcadaki fiiller ister bitmemiş (imperfective/несвършен вид) görünüşte, ister bitmiş
(perfective/свършен вид) görünüşte olsun, tüm zamanlarda çekime uğrayabilmektedir.
Türkçede ise fiillerin mastar (infinitive) hâli mevcut olduğundan başlangıçta herhangi bir
zamanla bağlantı yoktur. Çalışmamızın amacı, zaman ve görünüş açısından Türkçe ve
Bulgarcayı karşılaştırmaktır.
Anahtar Kelimeler
Türkçe ve Bulgarcada zamanlar,bitmemiş ve bitmiş görünüş,zamanın sınıflandırılması
Kaynakça
- Banguoğlu, Tahsin, Türkçenin Grameri, Türk Dil Kurumu Yayınları, 10. Baskı, Ankara, 2015.
- Barbolova, Zoya, Sıvremenen Bılgarski Ezik-Morfologiya, Sofya, 1997.
- Benzer, Ahmet, Türkçede Zaman, Görünüş ve Kiplik, Kabalcı Yayınevi, İstanbul, 2012.
- Boyaciev, Todor; İvan Kutsarov; Yordan Pençev, Sıvremenen Bılgarski Ezik, İzdatelska Kışta Petır Beron, Sofya, 1999.
- Cömertel, Serkan, “Bulgarcada Fiillerin İkinci Derece Bitmemiş Görünüş Kazanması”, Trakya Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, Cilt: 6, Sayı: 12, Temmuz 2016, s. 145-156.
- Cömertel, Serkan, “Bulgarcada Zaman Sistemi ve Merkezdeki Şimdiki Zaman”, Trakya Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, Cilt: 7, Sayı: 13, Ocak 2017, s. 141- 159a.
- Cömertel, Serkan, “Bulgarcada Fiilin Görünüşü”, Türkoloji Araştırmaları 2017 (Туркологични изследвания 2017), Şumnu Episkop Konstantin Preslavski Üniversitesi Yayınları, 2017, s. 64-78b.
- Cömertel, Serkan, Bulgarca Fiillerin Çekim Sistemi, Ceren Yayıncılık, Edirne, 2018.
- Gencan, Tahir Nejat, Dilbilgisi, Tek Ağaç Eylül Yayıncılık, Ankara, 2007.
- İvanov, D.; B. Krıstev; R. Boneva, Bılgarski Ezik (Za Çujdestrannite Studenti, Sledvaşti vıv Visşite Uçebni Zavedeniya), Nauka i İzkustvo, Sofya, 1969.