Orhon Yazıtlarında Özgürlük ve Başkaldırı Kavramları
Öz
Özgürlük; ilk çağlardan itibaren tüm insanlığı düşündüren bir kavram olmuştur. İnsanın her türlü dış etkiden bağımsız, kendi iradesine dayanarak hareket etmesi anlamına gelen özgürlük, başkaldırabilmektir. Bu nedenle bu iki kavramı birlikte ele almak yerinde olacaktır. Özgürlük ve başkaldırı kavramları üzerine tartışmalar günümüzde de devam etmektedir. Tarihte özgürlük uğruna birçok mücadeleye girişilmiştir. Türk tarihine baktığımızda da özgür bir ölümü esir bir yaşama tercih eden bir milletin hikâyesiyle karşılaşırız. Yazıtlarda bağımsızlığa ulaşmak için esaret ve zulme karşı sergilenen başkaldırı, özgürlüğün temel göstergesi olarak karşımıza çıkar. Kök Türkler de özgürlüğü kendisine karakter edinmiş ve bağımsızlığın, yeniden dirilişin ve özgürlüğün simgesi olarak seçilen ‘kurt’ ile bu bilinç sembolleştirilmiştir. Tüm insanlık; haysiyetini, onurunu özgürlük uğruna savaşan kahramanlara ve onlara koşulsuz destek veren kahraman milletlere borçludur. Bu çalışmada; eski Türk yazıtlarının söz varlığı ve tarihi belgeler ışığında; kaynak tarama, kritik ve analiz gibi nitel araştırma yöntemleri kullanılarak insanın onurlu bir yaşam sürdürebilmesinin ön koşulu olan özgürlük ve başkaldırı kavramları kavram alanlarıyla ele alınarak mahiyeti ortaya konmaya çalışılacaktır.
Anahtar Kelimeler
Kök Türkler , devlet , özgürlük , başkaldırı
Kaynakça
- Akarsu, Bedia (1984), Felsefe Terimleri Sözlüğü, Savaş Yayınları, Ankara.
- Aksan, Doğan (2004), Dilbilim ve Türkçe Yazıları, Multilingual, İstanbul.
- Arendt, Hannah (2012), Geçmişle Gelecek Arasında, Çev. Bahadır Sina Şener, İletişim Yayınları, İstanbul.
- Atatürk, Kemal (2005), Nutuk 1919-1927, Bugünkü Dille Yayına Haz.: Zeynep Korkmaz, Atatürk Araştırma Merkezi: Ankara.
- Aydın, Erhan (2018), Orhon Yazıtları, Bilge Kültür Sanat, İstanbul.
- Cin, Ş. Recai (1971), Kavramlar Dizini, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara.
- Clauson, Sir Gerard (1972), An Etymological Dictionary of Pre-thirteenth Century Turkish, Oxford: Oxford University Press.
- Çetinkıran Balcı, Elif (2017), Özgürlük Kavramını Yeniden Düşünmek: Kant ve Arendt’te Etik ve Politik Bir Sorun Olarak Özgürlük, Doktora Tezi, Hacettepe Üniversitesi, Ankara.
- Divitçioğlu, Sencer (2016), Orta Asya Türk İmparatorluğu, Alfa Yayınları, İstanbul.
- Ercilasun, Ahmet Bican (2014), Makaleler 1. Akçağ Yayınları, Ankara.