Kredi Şoklarının Makroekonomik Etkileri: VAR Analizinden Bulgular

Öz

Kredi şokları makroekonomik ve makro finansal göstergeler üzerinde etki oluşturabilecek unsurlar arasında yer almaktadır. Para otoritelerince toplam talebin yönetilmesinde faiz oranının yanında makro ihtiyati politika bileşeni olarak krediler de kullanılmaktadır. Kredi şoklarının tüketimi/yatırımı uyarması enflasyon ve enflasyon beklentilerini etkileme potansiyeli barındırmaktadır. Bu nedenle kredi şokları karşısında yalnızca enflasyonda değil artan risk algısı nedeniyle döviz kuru ve faiz oranlarında da artışlar beklenir. Bu çalışmada vektör otoregresif (VAR) model kullanılarak 2008-2025 döneminde kredi şoklarının Türkiye’de nasıl etkiler doğurduğu analiz edilmektedir. Kredi şokları karşısında enflasyonun arttığı ve fiyatlar genel düzeyinin artış hızında düşüş görülse bile pozitif seyrettiği tespit edilmektedir. Kredi genişlemesinin sanayi üretimi üzerinde ise anlamlı bir etkisi bulunamamıştır. Kredi şokları karşısında döviz kurunda ve faiz oranlarında görülen artışlar ekonomik birimlerin kredi genişlemesini enflasyonist olarak algılamalarının risk primlerine yansıması olarak değerlendirilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Kredi şokları
• enflasyon
• toplam üretim
• faiz
• döviz kuru

Macroeconomic Impacts of Credit Shocks: Evidence From VAR Analysis

Öz

Credit shocks are among the factors that can influence macroeconomic and macrofinancial indicators. In addition to interest rates, central banks also use credit as a macroprudential policy tool to manage aggregate demand. Credit shocks have the potential to stimulate consumption and investment, thereby affecting inflation and inflation expectations. For this reason, in the face of credit shocks, increases are expected not only in inflation but also in exchange rates and interest rates due to heightened risk perceptions. This study analyzes the effects of credit shocks in Turkey during the 2008–2025 period using a vector autoregressive (VAR) model. It is found that inflation rises in response to credit shocks and, even if its level subsequently declines, persists over the long term. No significant effect of credit expansion on industrial production was found. The increases in the exchange rate and interest rates observed in response to credit shocks are interpreted as a reflection of economic agents’ perception of credit expansion as inflationary, which is reflected in risk premiums.

Anahtar Kelimeler

• Credit shocks
• inflation
• total production
• interest rate
• exchange rate

Kaynakça

1. Bernanke, B.S. ve Blinder, A.S. (1988). Credit, money, and aggregate demand. The American Economic Review, 78(2), 435-439.
2. Binici, M. ve Köksal, B. (2012). Determinants of credit booms in Turkey (No. 38032). MPRA. https://mpra.ub.uni-muenchen.de/38032/
3. Büyükbaşaran, T., Can, G. K., ve Küçük, H. (2019). Identifying credit supply shocks in Turkey (No. 19/06). TCMB. https://www.tcmb.gov.tr
4. Çavuşoğlu, A. T. (2002). Credit transmission mechanism in Turkey: An empirical investigation (Working Papers in Economics 02/03). ERC. https://erc.metu.edu.tr/en/system/files/menu/series02/0203.pdf
5. Çiçek, M. (2005). Türkiye’de parasal aktarım mekanizması: VAR (vektör otoregresyon) yaklaşımıyla bir analiz. İktisat İşletme ve Finans, 20(233), 82-105.
6. Dickey, D. A. ve Fuller, W. A. (1981). Likelihood ratio statistics for autoregressive time series with a unit root. Econometrica, 49(4), 1057–1072. https://doi.org/10.2307/1912517
7. Eickmeier, S. ve Ng, T. (2015). How do US credit supply shocks propagate internationally? A GVAR approach. European Economic Review, 74, 128-145. https://doi.org/10.1016/j.euroecorev.2014.11.011
8. Florio, A. (2004). The asymmetric effects of monetary policy. Journal of Economic Surveys, 18(3), 409–426. https://doi.org/10.1111/j.0950-0804.2004.0226.x

9. Glaister, S. (1984). Mathematical methods for economists (3rd edition). NJ: Wiley-Blackwell.
10. Gourinchas, P-O., Valdés, R., Landerretche, O., Talvi, E., ve Banerjee, A. V. (2001). Lending booms: Latin America and the World. Economía, 1(2), 47–99.
11. Güngör, B. ve Yılmaz, Ö. (2010). Finansal piyasalardaki gelişmelerin iktisadi büyüme üzerine etkileri: Türkiye için bir VAR modeli. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 22(1), 173-193.
12. IMF. (2004). Are Credit Booms in Emerging Markets a Concern? World Economic Outlook (147-166). International Monetary Fund. https://doi.org/10.5089/9781589063372.081
13. IMF. (2011). Global Prospects and Policies. World Economic Outlook (1-57). International Monetary Fund. https://doi.org/10.5089/9781616350598.081
14. Kaminsky, G. L. ve Reinhart, C. M. (1999). The twin crises: the causes of banking and balance-of-payments problems. American Economic Review, 89(3), 473-500.
15. Mendoza, E. G. ve Terrones, M. E. (2008). An anatomy of credit booms: evidence from macro aggregates and micro data (No. 14049). NBER. https://www.nber.org/papers/w14049
16. Okur, F., Akkuş, Ö. ve Durmaz, A. (2019). The effectiveness of the monetary transmission mechanism channel in Turkey. Eastern Journal of European Studies, 10(1), 177-196.
17. Öcal, F. M. ve Kar, A. (2021). Türkiye’de Banka Kredi Kanalının İşleyişi-MS-VAR Analizi. Uluslararası Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 7(3), 83-108. https://izlik.org/JA45FK36YS
18. Örnek, İ. (2009). Türkiye’de parasal aktarım mekanizması kanallarının işleyişi. Maliye Dergisi, 156(1), 104-125.
19. Phillips P. C. B. ve Perron, P. (1988). Testing for a unit root in time series regression. Biometrika, 75(2), 335–346. https://doi.org/10.2307/2336182
20. Serel, A. ve Guvenoglu, H. (2019). Banka kredi kanalının işleyişi: Türkiye uygulaması (2011-2018). Business and Economics Research Journal, 10(4), 867-883. https://doi.org/10.20409/berj.2019.207
21. Sims, C. A. (1980). Macroeconomics and Reality. Econometrica, 48(1), 1–48. https://doi.org/10.2307/1912017
22. Şahbaz-Kılınç, Ü. N. ve Kılınç, Ü. E. C. (2020). Türkiye’de banka kredi kanalının etkinliği. Afyon Kocatepe University Journal of Social Sciences, 22(2), 418-431. https://doi.org/10.32709/akusosbil.450801
23. Tay Bayramoglu, A. ve Allen, L. (2017). Inflation dynamics and monetary transmission in Turkey in the inflation targeting regime. Journal of Reviews on Global Economics, 6, 1-14. https://doi.org/10.6000/1929-7092.2017.06.01
24. TCMB. (2013). Parasal Aktarım Mekanizması. https://www.tcmb.gov.tr/wps/wcm/connect/4e99834e-179b-4a08-820c-f2b259032afd/ParasalAktarim.pdf?MOD=AJPERES&CACHEID=ROOTWORKSPACE-4e99834e-179b-4a08-820c-f2b259032afd-m5lkl8z
25. Tenreyro, S. ve Thwaites, G. (2016). Pushing on a string: US monetary policy is less powerful in recessions. American Economic Journal: Macroeconomics, 8(4), 43–74. http://dx.doi.org/10.1257/mac.20150016
26. Tornell, A. ve Westermann, F. (2002). Boom-bust cycles in middle-income countries: facts and explanation (IMF Staff Papers, Vol. 49). https://www.imf.org/external/pubs/ft/staffp/2001/00-00/pdf/atfw2.pdf
27. Yalçın, E. ve Gürel, S. P. (2020). Küresel kriz sonrası Türkiye’de parasal aktarım mekanizmasının etkinliği. Journal of Yaşar University, 15(59), 444-460. https://doi.org/10.19168/jyasar.632873
28. Yıldırım, M. O. (2021). Türkiye’de parasal aktarım mekanizması: Yapısal VAR yaklaşımından bulgular. Ekonomik Yaklaşım, 32(120).