THE ROLE OF MUSEUMS AND SOME RELATED INSTITUTIONS IN PREVENTING THE SLUGGLING OF CULTURAL HERITAGE RELATED TO MUSEUMS IN TURKIYE

Öz

The aim of our article is to examine the responsibilities of museums and related natio-nal/international institutions and organizations in preventing the smuggling of cultural property in Turkey. Museums bear the greatest responsibility in preventing the smuggling of cultural property. Thanks to the growing economy and advancing technology, our museums have significantly impro-ved their security measu-res regarding the smuggling of cultural property. Along with museum secu-rity, fundamental responsi-bilities such as museum personnel and collection management policies have made our museums more resistant to smuggling crimes. The measures taken by related instituti-ons and organizations to prevent smuggling activities in museums support museums in Turkey. This article examines the func-tioning of the Ministry of Culture and Tourism, law enforcement agencies (General Directorate of Security and General Command of Gendarmerie), the International Council of Museums (ICOM), one of the most important global institutions in the field of museology, to which our country is a party, and the United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization (UNESCO) in preven-ting the smuggling of cultural property in museums. Our article addresses the following issues related to the smuggling of cultural property: Books, theses, articles, newspaper documents, activity reports of institutions and organizations, and statistical information have been evaluated, interpreted, and chapter topics/subheadings have been created.

Anahtar Kelimeler

• Museum
• Cultural Asset
• Smuggling
• Cultural Heritage
• Archeology

Etik Beyan

I hereby declare and honorably confirm that the article I have submitted titled "The Role of Museums and Some Related Institutions in Preventing the Smuggling of Cultural Heritage Associated with Museums in Türkiye" has been written by me in accordance with academic rules and ethical values, and that the works I have used consist of those shown in the bibliography and have been used by citing them.

Teşekkür

Troya Museum, Dokuz Eylul University Museums Departman

TÜRKİYEDE’Kİ MÜZELER İLE BAĞLANTILI KÜLTÜR VARLIĞI KAÇAKÇILIĞI’NIN ÖNLENMESİNDE MÜZELER VE BAZI İLGİLİ KURUMLARIN ROLÜ

Öz

Makalemizin amacı; Türkiye’deki müzeler ile bağlantılı olan kültür varlığı kaçakçılığının önlenme-sinde müzelere ve müzeler ile bağlantılı ulusal/uluslararası kurum ve kuruluşlara ait görevleri incele-mektedir. Kültür varlığı kaçakçılığını önlemede en büyük misyon/vizyon müzelere aittir. Büyüyen ekonomi ile artan teknoloji sayesinde müzelerimiz, kültür varlığı kaçakçılığı hususunda güvenliklerini üst düzeye çıkarmışlardır. Müze güvenlikleri ile birlikte müze personelleri, koleksiyon yönetim politi-kaları gibi temel sorumluluklar müzelerimizi kaçakçılık suçlarına karşı daha kapalı bir kurum haline getirmiştir. Müzelerdeki kaçakçılık faaliyetlerini önlemede bağlantılı kurum ve kuruluşların aldığı önlemlerde Türkiye’deki müzeleri desteklemektedir. Ele alınan kurum ve kuruluşlardan bu makalede; Kültür ve Turizm Bakanlığı, Kolluk Kuvvetleri (Emniyet Genel Müdürlüğü ile Jandarma Genel Komu-tanlığı), Türkiye’nin de taraf olduğu ve küresel çapta müzecilik alanındaki en önemli kurumlardan biri olan Uluslararası Müzeler Konseyi (ICOM) ve diğer uluslararası bir kurum olan Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO)’nün müzelerdeki kültür varlığı kaçakçılığının engellenme-sindeki işleyişleri incelenmiştir. Çalışmamızda kültür varlığı kaçakçılığı ile ilgili; kitap, tez, makale, gazete dokümanları, kurum ve kuruluşların faaliyet raporları ve istatistiki bilgiler değerlendirilmiş, yorumlandırılmış ve bölüm konuları/alt başlıkları oluşturulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Müze
• Kültür Varlığı
• Kaçakçılık
• Kültürel Miras
• Arkeoloji

Etik Beyan

Türkiye'deki Müzeler İle Bağlantılı Kültür Varlığı Kaçakçılığının Önlenmesinde Müzeler ve Bazı İlgili Kurumların Rolü isimle sunduğum makale çalışmamda tarafımdan, akademik kurallara ve etik değerlere uygun olarak yazıldığını ve yararlandığım eserlerin kaynakçada gösterilenlerden oluştuğunu, bunlara atıf yapılarak yararlanılmış olduğunu belirtir ve bunu onurumla doğrularım.

Teşekkür

Troya Müzesi, Dokuz Eylül Üniversitesi Müzecilik Bölümü

Kaynakça

1. Abtahi, H. (2001). The Protection of Cultural Property in Times of Armed Conflict: The Practice of the International Criminal Tribunal for the Former Yugoslavia. Harvard Human Rights Journal, 14, 1-32.
2. Akkuş, Z. (2009). Türkiye’de Eski Eser Kaçakçılığının Önlenmesinde Ortaya Çıkan Sorunlar. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Ankara: Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
3. Akkuş, Z. (2013). Tarihsel ve Kültürel Çevrelerin Korunmasında Polis Teşkilatının Eğitimi. (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Ankara: Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
4. Akkuş, Z.-Tamer, E. (2015). Türkiye’de Defineciliğin Kültürel Mirasın Korunması Bağlamında Değerlendirilmesi. Birey ve Toplum Sosyal Bilimler Dergisi. 5(2): 105-131.
5. Akkuş, Z.-Tamer, E. (2015). Türkiye’de Polisin Kültür Varlığı Kaçakçılığı ile Mücadelesi. Çankırı Karatekin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 6(1): 407-428.
6. Akkuş, Z.-Efe, T. (2015). Türkiye’de Polisin Kültür Varlığı Kaçakçılığı ile Mücadelesi. Çankırı Karatekin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 6(1):407-428.
7. Akkuş, Z.- E, T. (2016). Türkiye’de Kültür ve Turizm Bakanlığı’na Bağlı Müzelerin Güvenliği ve Polisin Rolünün Değerlendirilmesi. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. (7)1: 204-226.
8. Altun, A-Bahri, A. (2013). UNESCO’nun Tarih Eğitimi Yayınlarına Yönelik Bir Değerlendirme (1947-2012). Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi.

9. Atılgan, C. (2011). Uluslararası Hukukta Taşınmaz Kültür Varlıklarının Korunması ve Türkiye. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Genelkurmay Başkanlığı Harp Akademileri Komutanlığı Stratejik Araştırmalar Enstitüsü Müdürlüğü, Milli Savunma Üniversitesi, İstanbul.
10. Aydıngün, G.Ş. (2013). Müzelerde Çağdaş Güvenlik Yöntemleri. Uluslararası Güvenlik Kongresi, Bildiri Kitabı, 829-842.
11. Bakı, Ö. (2021). Eser Kaçakçılığına Basının Yaklaşımı: Cumhuriyet ve Milliyet Gazetesi Örnekleri (1950-2006). (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). İstanbul: İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
12. Biasiotti, A. (2012). Müzenin Güvenlik Gereklerine Dair Genel Bilgiler, Müzelerde Bilimsel Teknikler ve Risk Yönetimi. Anadolu Medeniyetleri Müzesi. Ankara: Umut Ajans Reklam Matbaa ve Yayıncılık.
13. Bilget, N. B. (1990). Eski Eser Kaçakçılığına Karşı Müzeler.Ankara Üniversitesi DTCF Dergisi. 34(1-2):341-347.
14. Duyan, A. (2010). Tarihi Eser Kaçakçılığı ile Mücadele Eden Kurumlar Arası Koordinasyon ve Önemi. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Van: Yüzüncüyıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
15. Efe, T. (2004). Türkiye’de Eski Eser Kaçakçılığının Önlenmesinde Çevre Politikalarının İrdelenmesi. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Ankara: Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
16. Gül, G. (2019). Kültür Varlığı Kaçakçılığının Önlenmesine İlişkin Uluslararası İlişkin Uluslararası Düzenlemelerin Tarihsel Gelişimi. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Ankara: Ankara: Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
17. EGM, (2007). KOM Raporu. Ankara.
18. EGM, (2013). KOM Raporu. Ankara.
19. Evren, M. (2005). Türkiye’de Eski Eser Kaçakçılığının Boyutları Kaçakçılığı Önlemede Güvenlik Güçlerinin Rolü. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Ankara: Kara Harp Okulu Komutanlığı Savunma Bilimleri Enstitüsü.
20. Eyidoğan, N. (2021). Antik Kültürlerde Başlıklar. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Aydın: Adnan Menderes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
21. Kamalak, H. (2009). Ülkemizden Son On Yıl İçinde Yurtdışına Çıkarılan Eserler (Grek ve Roma Eserleri). Yayınlanmamış Doktora Tezi, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.
22. Karaduman, H. (1999). Eski Eser Kaçakçılığı. 1998 Yılı Anadolu Medeniyetleri Müzesi Konferansları. Ankara.
23. Kürüm, N. (2005). Uluslararası İlişkilerde Kültür Varlıklarının Yeri. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Edirne: Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
24. Özel, S. (1998). Kültür Varlığı Tanımı. Uluslararası Alanda Kültür Varlıklarının Korunması. İstanbul: Alkım Yayınları.
25. Özkasım, H. (2004). İstanbul Modern Sanat Müzesi Koleksiyon Yönetim Politikası İçin Bir Model Önerisi: Türk Resminde 1950-1970 Dönemi. Doktora Tezi. İTÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü.
26. Özkasım, H. (2024). Müzelerde Koleksiyon Yönetiminin Önemi ve Türkiye’de Devlet Müzelerinde Uygulanabilirliği. The Journal of Social Sciences, 25(25), 179-186.
27. Özkayacan, D. (2019). Uluslararası Güvenlik Bağlamında Suç Örgütlerinin Tarihi Eser Kaçakçılığı Faaliyetleri. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Ankara: Polis Akademisi Güvenlik Bilimleri Enstitüsü.
28. Özkoç, A.- Duman, G. (2008). Müzelerde Sergilenen Eserlerin Elde Edilmesi ve Korunmasına Yönelik Müze Yöneticilerinin Görüşleri. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi. 19(2). 157-168.
29. Salgırlı, S. (2002). Kültürel Varlıkların Korunması ve Uluslararası Sözleşmeler. İDOL. 13: 37.
30. Stamatoudi, A. (2011). Cultural Property Law and Restitution: A Commentary to International Conventions and European Union Law. UK: Cheltenham, Edward Elgar Publishing.
31. Şenel, E. (2014). Koleksiyon Yönetimi Politikası Oluşturmanın Müzecilik Açısından Önemi ve Düzenleyici Faktörler. İdil Dergisi, 3(14). 39-49.
32. TBMM Komisyon Raporu. (2018). Yurt Dışına Kaçırılan Kültür Varlıklarımızın Belirlenerek İadelerinin Sağlanması ve Mevcut Kültür Varlıklarımızın Korunması İçin Alınması Tedbirlerin Belirlenmesi Maksadıyla Kurulan Meclis Komisyonu.
33. Toprak, K. (2020). Kültür Varlığı Kaçakçılığı Suçu ve Yasadışı Kültür Varlığı Ticareti Suçu. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). İstanbul: İbn Haldun Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
34. İnternet Kaynakları https://kvmgm.ktb.gov.tr/TR-336058/muze-uzmanlarina-yonelik-hizmet-ici-egitimler.html (02.11.2025)
35. http://www.unesco.org/new/en/culture/themes/armed-conflict-and-heritage/convention-and protocols/blue-shield-emblem/ (02.11.2025)
36. https://icom.museum/en/red-lists/ (02.11.2025)
37. https://icom.museum/en/activities/heritage-protection/red-lists/ (02.11.2025)
38. https://www.obs-traffic.museum/illicit-traffic-0 (02.11.2025)
39. https://icom.museum/en/ (02.11.2025)
40. https://icom.museum/en/about-us/missions-and-objectives/ (02.11.2025)
41. https://icom.museum/en/about-us/history-of-icom/ (02.11.2025)
42. https://kvmgm.ktb.gov.tr/TR-44454/kacakciligin-onlenmesi-ile-ilgili-faaliyetler.html (02.11.2025)
43. cnnturk.com (02.11.2025)
44. https://www.ntv.com.tr/n-life/kultur-ve-sanat/muzelerdekibinlerce-eser-yapay-zeka-destekli-dna-uygulamasiyla kimliklendirildi,lbwNZ_qhlEqGbZLsxxlyYA (02.11.2025)
45. https://kvmgm.ktb.gov.tr/TR-44470/yurt-disindan-iadesi-saglanan-eserler.html (02.11.2025)
46. https://kvmgm.ktb.gov.tr/ (02.11.2025)
47. https://kvmgm.ktb.gov.tr/TR-336057/kolluk-kuvvetleri-egitimleri.html (02.11.2025)