BÜYÜK İSKENDER'İN ASYA SEFERİNDE İZLEDİĞİ DENİZ STRATEJİSİ VE DONANMA GÜCÜNÜN GELİŞİMİ

Öz

Bu çalışma, Büyük İskender’in Pers deniz üstünlüğü karşısında izlediği stratejiyi ve Makedon donanmasının sefer boyunca geçirdiği gelişim sürecini incelemektedir. İskender’in Asya Seferi çoğunlukla kara savaşları bağlamında değerlendirilmekte buna karşılık donanmanın sefer sürecindeki rolü çoğu zaman gölgede kalmaktadır. İskender, babası II. Philippos’tan Asya Seferi düşüncesi ve askeri reformların yanı sıra, henüz Pers donanmasıyla rekabet edebilecek düzeyde olmasa da belirli bir deniz gücü de devralmıştır. Hellespontos geçişinden Tyros kuşatmasına kadar uzanan süreç, antik kaynaklar ve modern literatür ışığında değerlendirildiğinde, İskender’in başlangıçta Pers donanmasıyla doğrudan mücadele edebilecek güçte bir deniz kuvvetine sahip olmadığı görülmektedir. Bu nedenle görece yetersiz donanmasını deniz savaşı amacıyla değil askeri nakliye, limanların kontrolü, kıyı kentlerinin kuşatılması ve Pers donanmasının hareket alanının sınırlandırılması doğrultusunda ustalıkla kullanmıştır. Özellikle kıyı kentlerinin ve limanların ele geçirilmesi, Pers donanmasını üslerinden, ikmal kaynaklarından ve mürettebat sağlama imkanlarından mahrum bırakmaya yönelik bilinçli bir stratejinin parçası olarak değerlendirilebilir. Sefer ilerledikçe ele geçirilen limanlar, müttefik kentlerden sağlanan gemiler Makedon donanmasının güçlenmesine ve Pers donanmasının dağılmasına neden olmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Büyük İskender
• Makedon Donanması
• Asya Seferi
• Pers Donanması
• Donanma Stratejisi

ALEXANDER THE GREAT’S NAVAL STRATEGY DURING THE ASIAN CAMPAIGN AND THE DEVELOPMENT OF NAVAL POWER

Öz

This study examines Alexander the Great’s strategy against Persian naval supremacy and the deve-lopment of the Macedonian fleet during the campaign. Alexander’s campaign in Asia is generally studied through the lens of land battles, while the role of the fleet remains largely overlooked. From his father Philip II, Alexander inherited not only the concept of an Asian campaign and its military reforms but also a modest naval force, not yet capable of rivaling the Persian fleet. An examination of the period from the crossing of the Hellespont to the siege of Tyre, based on ancient sources and mo-dern scholarship, indicates that Alexander initially lacked a fleet capable of direct confrontation with the Persian navy. He therefore employed his comparatively weaker fleet not for open naval enga-gement, but for military transport, harbor control, coastal sieges, and restricting Persian naval move-ment. The capture of coastal cities and harbors, in particular, can be regarded as part of a deliberate strategy to deprive the Persian fleet of its bases, supplies, and crew sources. As the campaign progres-sed, captured harbors and ships obtained from allied cities strengthened the Macedonian fleet while contributing to the disintegration of the Persian fleet.

Anahtar Kelimeler

• Alexander the Great
• Macedonian Fleet
• Asian Campaing
• Persian Fleet
• Naval Strategy

Kaynakça

1. Anson, E. M. (1989). The Persian Fleet in 334. Classical Philology, 84(1), 44-49. https://doi.org/10.1086/367136
2. Arrianos, (1945). İskender'in Anabasisi. (H. Örs, Çev.). İstanbul Maarif Matbaası.
3. Berve, H. (1973). Das Alexanderreich auf prosopographischer Grundlage: Vols. I and II (Reprint ed). Arno Pr.
4. Bosworth, A. B. (2008). Conquest and empire: The reign of Alexander the Great (10th pr). Cambridge Univ. Pr.
5. Briant, P. (2002) . From Cyrus to Alexander A History of the Persian Empire, (trans. Peter T. Daniels) Winona Lake, IN: Eisenbrauns.
6. Droysen, J. G (2024). Büyük İskender Tarihi (B. S. Baykal, Çev.). Panama Yayıncılık.
7. Hammond, N. G. L. (1992). The Macedonian Navies of Philip and Alexander until 330 B.C. Antichthon, 26, 30-41. https://doi.org/10.1017/S0066477400000678
8. Hammond, N. G. L. (1994). Philip of Macedon. the Johns Hopkins university press.

9. Hauben, H. (1972). The Command Structure in Alexander's Mediterranean Fleets. Ancient Society, 3, 55 - 65.
10. Hauben, H. (1976). The Expansion of Macedonian Sea-Power Under Alexander the Great. Ancient Society, 7, 79-105.
11. Heisserer, A. J. (1980). Alexander the Great and the Greeks: The epigraphic evidence (1. ed). University of Oklahoma Press.
12. Iustinus, M. I. (1972). Epitoma historiarum Philippicarum Pompei Trogi: Accedunt prologi in Pompeium Trogum (O. Seel, Ed.). B. G. Teubner.
13. Justin. (1997). Epitome of the Philippic history of Pompeius Trogus: Books 11 – 12:Alexander the Great (J. C. Yardley, Trans.; W. Heckel, Commentary). Oxford University Press.
14. Kaya, M. A. (2022). Ege ve Eski Yunan Tarihi II: Klasik ve Hellenistik Çağlar. Bilge Kültür Sanat Yayıncılık. Körpe, R. (2011) Büyük İskender'in Troas'ta İzlediği Rota ve Granikos Savaşı. Çanakkale Araştırmaları Türk Yıllığı, 10 (10-11), 95 - 108.
15. Körpe, R. (2021). Granikos Savaşı öncesi Kuzey Batı Anadolu'da Pers-Yunan ilişkileri. G. Masalcı Şahin & A. Doğan (Ed.), Eskiçağda savaş ve diplomasi içinde 257-273. Ege Yayınları.
16. Kholod, M. M. (2018). The Macedonian Expeditionary Corps in Asia Minor (336–335 BC). Klio, 100(2), 407-446. https://doi.org/10.1515/klio-2018-0102
17. Parpas, A. P. (2013). Alexander the Great: The dissolution of the Persian naval supremacy 334-331. Polyaenus. (2017). Strategika (K. Brodersen, Çev.). De Gruyter.
18. Ruzicka, S. (1988). War in the Aegean, 333-331 B. C.: A Reconsideration. Phoenix, 42(2), 131-151 . https://doi.org/10.2307/1088230
19. Zahrnt, M. (1996). Alexanders Übergang über den Hellespont. Chiron, 26, 129 - 148.
20. Worthington, I. (2014). By the spear: Philip II, Alexander the Great, and the rise and fall of the Macedonian empire. Oxford University Press.