Huzurevlerinde Bocce Sporuna Katılan Yaşlıların Uyku Kalitelerinin Farklı Değişkenler Açısından İncelenmesi

Öz

Yaşlanma süreciyle birlikte meydana gelen fiziksel ve fizyolojik fonksiyon kayıpları, uyku kalitesinin düşmesine neden olabilmektedir. Düzenli ve orta şiddette yapılan fiziksel aktivitelerin, sağlıklı yaşlanma sürecinde bu fonksiyon kayıplarını azalttığı bilinmektedir. Yaşlılar için bocce sporu, fiziksel aktivite ihtiyaçlarını karşılamada önemli bir rol oynarken, bocce oynamanın uyku kalitesi üzerindeki etkisinin belirlenmesi önem arz etmektedir. Bu nedenle çalışma, huzurevlerinde yaşayan yaşlı bireylerin bocce oynama durumlarının uyku kaliteleri üzerindeki etkilerini araştırmayı amaçlamaktadır. Çalışmaya Ankara ili Süleyman Demirel Huzurevinde yaşayan 65 yaş ve üzeri 107’si bocce oynayan, 122’si bocce oynamayan 229 yaşlı (99 kadın, 130 erkek) katılmıştır. Araştırmada, katılımcılara Kişisel Bilgi Formu ve Sarıçam’ın (2022) geliştirdiği “Cumhuriyet Öznel Uyku Kalitesi Ölçeği” uygulanmıştır. Uygulanan analizler verilerin normal dağıldığını göstermiştir. İkili karşılaştırmalarda Bağımsız Örneklem t-testi, ikiden fazla grupların karşılaştırılmasında ise Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) kullanılmıştır. Araştırmada anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak belirlenmiştir. Analiz sonuçlarına göre yaşlı bireylerin uyku kalitelerinde; yaş, huzurevinde kalma süresi, bocce oynama durumu ve eğitim durumuna göre anlamlı farklılık olduğu, cinsiyet değişkenine göre ise anlamlı farklılık olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Sonuç olarak huzurevinde bocce oynayan ve oynamayan yaşlıların uyku kalitesi düzeyleri arasında anlamlı bir farklılık olduğu görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

• Huzurevi
• bocce
• uyku
• yaşlı.

Examination of Sleep Quality Among Elderly Nursing Home Residents Participating in Bocce in Terms of Various Variables

Öz

Losses in physical and physiological functions that occur with the aging process can lead to a decline in sleep quality. Regular and moderate physical activities are known to reduce these functional losses during the healthy aging process. While bocce sport plays an important role in meeting the physical activity needs of older adults, determining the impact of playing bocce on sleep quality is of great importance. Therefore, this study aims to investigate the effects of playing bocce on the sleep quality of older individuals living in nursing homes. A total of 229 older adults aged 65 and over (99 females, 130 males)-107 of whom play bocce and 122 who do not-living in the Süleyman Demirel Nursing Home in Ankara province participated in the study. In the research, a Personal Information Form and the "Cumhuriyet Subjective Sleep Quality Scale" developed by Sarıçam (2022) were administered to the participants. The applied analyses demonstrated that the data were normally distributed. Independent Samples t-test was used for pairwise comparisons, and One-Way Analysis of Variance (ANOVA) was utilized for comparisons involving more than two groups. The significance level in the study was set at p<0.05. According to the analysis results, a significant difference was found in the sleep quality of older adults based on age, duration of stay in the nursing home, status of playing bocce, and educational level, whereas no significant difference was observed according to the gender variable. In conclusion, a significant difference was observed between the sleep quality levels of older adults living in nursing homes who play bocce and those who do not.

Anahtar Kelimeler

• Nursing home
• bocce
• sleep
• elderly.

Kaynakça

1. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, (2019). Yetişkin gençler huzur bocce liginde mücadele devam ediyor, 07.01.2024 tarihinde Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı sitesi https://www.aile.gov.tr/eyhgm/haberler/yetiskin-gencler-huzur-bocce-ligi-ndemucadele-devam-ediyor adresinden alındı.
2. Aktaş, H., Şaşmaz, T., Kılınçer, A., Mert, E., Gülbol, S., Külekçioğlu, D…...ve Demirtaş, A. (2015). Yetişkinlerde Fiziksel Aktivite Düzeyi ve Uyku Kalitesi İle İlişkili Faktörlerin Araştırılması. Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 8(2), 60-70.
3. Arslan, L. (2018). Yetişkin gençler Türkiye bocce şampiyonasına katılan takımların başarı düzeyleriyle denge ve fiziksel aktivite seviyelerinin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Ondokuz Mayıs Üniversitesi.
4. Arslan, S. (2013). Serbest zaman- rekreasyon ve serbest zaman eğitimi, İstanbul: Nobel Kitap.
5. Bilginer, B., Tuncer, A. ve Apani E. (1996). Adana Huzurevi ve Yenibaraj Sağlık Ocağı Bölgesindeki 65 Yaş ve Üzeri Yaşlıların Demografik Özellikleri, 5. Ulusal Halk Sağlığı Kongresi Bildiri Kitabı. İstanbul, 168- 171.
6. California State Parks (2005). The health and social benefits of recreation, an element of the California outdoor recreation planning program, Sacramento, California.
7. Cebeci İnanç, B. (2025). Yaşlılarda sağlık okuryazarlığı, fiziksel aktivite düzeyi ve uyku kalitesi arasındaki ilişkinin incelenmesi. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. İzmir Demokrasi Üniversitesi.
8. Çalik, İ. (2013). Yaşlılarda Fiziksel Aktivite ile Uyku Kalitesi Arasındaki İlişki. Fizyoterapi Rehabilitasyon, 24(1), 110-117.

9. Demirkaya, Y. (2010). Çekmeköy’ün sosyo-ekonomik yapısı ve kentsel yaşam kalitesi, İstanbul: Çekmeköy Belediye Başkanlığı Yayını.
10. Esendemir, Ş. (2021). Perception of aging in Turkey: A study on elder privilege and discrimination. Maarif Mektepleri International Journal of Social and Humanistic Sciences, 4(2), 74-86.
11. Karasar, N. (2012). Bilimsel araştırma yöntemi: kavramlar ilkeler teknikler. Ankara: Nobel Yayıncılık.
12. Koçak, Ç. V. ve Şemşek, S. (2023). Sporcularda sosyal medya bağımlılığı ve uyku kalitesi ilişkisi. The Online Journal of Recreation and Sports, 12(4), 759–765.
13. Kırdı, N., Akyar, İ., Doğan, N. ve Tangören M.(2009). Dün bugün ve yarın yaşlılık. Ankara: İlksan Matbaacılık.
14. Mandıracıoğlu A.(2010). Dünyada ve Türkiye’de yaşlıların demografik özellikleri. Ege Tıp Dergisi 49(3), 39-45.
15. Özgür, G. ve Baysan, L. (2005). Yaşlılarda Uyku Sorunları. Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 21(2), 97-105.
16. Sağlık Bakanlığı ,(2023).Fiziksel aktivite, 16.03.2024 tarihinde Sağlık Bakanlığı sitesi https://hsgm.saglik.gov.tr/tr/fiziksel-aktivite adresinden alındı.
17. Sarıçam, H. (2022). A Scale Development Study: Psychometric properties of the Cumhuriyet subjective sleep quality scale. Cumhuriyet Medical Journal, 44(1), 44-50.
18. Tabachnick, B. G. ve Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics (Sixth edition). United States: Pearson Education.
19. Tunalı, S. B., Ömer, G. ve Göktuğ, Ö. (2016). Nitel ve nicel araştırma yöntemlerinin bir arada kullanılması Karma araştırma yöntemi. Kurgu, 24(2), 106-112.
20. Tuncer, V. ve Arslan, S. (2022). Yaşlanan dünyada mutluluğa küçük dokunuşlar: rekreatif etkinlik olarak petank sporu yapan yaşlılarda mutluluk. Uluslararası Güncel Eğitim Araştırmaları Dergisi, 8(1), 281-295.
21. Tükenmez, H. (2014). Petank ve Antrenman Teknikleri. İzmir: Arvo Yayıncılık.
22. Türkmen, M. (2011).Çim topu, petank, raffa ve volo oyun sistemleriyle; bocce: tanımlar, tarihçe ve oyun kuralları. Ankara: Neyir Yayınları.
23. Yeşiltepe, S., (2021).Yaşlılıkta sosyal dışlanma [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Adıyaman Üniversitesi.
24. WHO, (1998), Life in the 21st century: A visionforall, 04.04.2024 tarihinde WHO sitesi https://www.who.int/whr/1998/en/whr98_en.pdf adresinden alındı.
25. WHO,(2015), Ageing and health, 04.04.2024 tarihinde WHO sitesi http://www.who.int/mediacentre/f actsheets/fs404/en/ adresinden alındı.
26. Zhou, J. ve Cao, Q. (2020). Social trust and health of China’s older adults: Cultural and recreational participation as mediator. Social Behavior and Personality: An International Journal, 48(5), e9198.
27. Zhao, W. Y., Zhang, Y., Jia, S. L., Ge, M. L., Hou, L. S., Xia, X., Liu, X. L., Yue, J. R., ve Dong, B. R. (2021). The association of sleep quality and sleep duration with nutritional status in older adults: Findings from the WCHAT study. Maturitas, 145, 1–5.
28. Zorba, E., Babayiğit, İ. G., Saygın, Ö., İrez, G., ve Karacabey, K. (2004). 65–85 yaş arasındaki yaşlılarda 10 haftalık antrenman programının bazı fiziksel uygunluk parametrelerine etkisinin araştırılması. Fırat Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 18(4), 229–234.