Kadınların Spor Katılımı ve Psikolojik Dayanıklılık: Kocaeli’nde Sosyal Sürdürülebilirlik Perspektifi

Öz

Bu araştırmanın amacı, kadınların spor katılım motivasyonlarını sosyodemografik özellikler, psikolojik dayanıklılık ve yaşam doyumu değişkenleri açısından incelemek ve spor deneyimlerine ilişkin algılarını sosyal sürdürülebilirlik perspektifinden değerlendirmektir. Araştırma, açıklayıcı sıralı karma yöntem deseninde yürütülmüştür. Nicel veriler Kocaeli ilinde yaşayan 277 kadından, nitel veriler ise yarı yapılandırılmış görüşmeler aracılığıyla 20 kadından toplanmıştır. Nicel veriler bağımsız örneklem t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), Pearson korelasyon analizi ve hiyerarşik regresyon analizi ile değerlendirilmiştir. Nitel veriler tematik analiz yöntemiyle çözümlenmiştir. Kadınların spor katılım motivasyonu puanlarının orta-yüksek düzeyde olduğu belirlenmiştir (112.84±16.57). Spor katılım motivasyonu ile psikolojik dayanıklılık (r=.54, p<.001) ve yaşam doyumu (r=.48, p<.001) arasında pozitif ve anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Hiyerarşik regresyon analizine göre yaşam doyumu (β=.387, p<.001) spor katılım motivasyonunun en güçlü yordayıcısıdır. Ayrıca psikolojik dayanıklılık (β=.312, p<.001), gelir durumu, eğitim düzeyi ve çalışma durumunun da anlamlı katkı sağladığı belirlenmiştir. Nitel bulgular dört tema altında toplanmıştır: spor yapma motivasyonları, psikolojik iyi oluş üzerindeki etkiler, sosyal ilişkiler ve aidiyet ile spora katılımı engelleyen faktörler. Katılımcılar sporu psikolojik rahatlama sağlayan bir “nefes alanı”, bireysel güçlenmeyi destekleyen bir “yeniden inşa süreci” ve sosyal aidiyet ortamı olarak tanımlamıştır. Zaman yetersizliği, aile sorumlulukları, ekonomik koşullar ve toplumsal cinsiyet temelli beklentiler ise spor katılımının önündeki temel engeller olarak ifade edilmiştir. Kadınların spor katılım motivasyonu psikolojik, sosyal ve sosyodemografik faktörlerin etkileşimiyle şekillenen çok boyutlu bir yapıdır. Sporun kadınların psikolojik dayanıklılığını, yaşam doyumunu ve sosyal aidiyet duygusunu desteklediği görülmektedir. Kadınların spora katılımını artırmaya yönelik politika ve uygulamalarda bireysel motivasyon kaynaklarının yanı sıra sosyal destek mekanizmalarının güçlendirilmesi ve yapısal engellerin azaltılması önem taşımaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Spor katılım motivasyonu
• kadınlar
• psikolojik dayanıklılık
• yaşam doyumu
• psikolojik iyi oluş
• sosyal aidiyet
• fiziksel aktivite
• karma yöntem.

Destekleyen Kurum

Bu çalışma Kentbilim Lisansüstü Araştırma Destek Programı tarafından 92 sözleşme kapsamında desteklenmiştir.

Proje Numarası

92

Etik Beyan

Selçuk Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Bilimsel Araştırma Etik Kurulu

Teşekkür

Bu çalışma Kentbilim Lisansüstü Araştırma Destek Programı tarafından 92 sözleşme kapsamında desteklenmiştir.

Women's Participation in Sports and Psychological Resilience: A Social Sustainability Perspective in Kocaeli

Öz

The aim of this study was to examine women's motivation for sports participation in relation to sociodemographic characteristics, psychological resilience, and life satisfaction, and to explore their perceptions of sports experiences from a social sustainability perspective. An explanatory sequential mixed-methods design was employed. Quantitative data were collected from 277 women residing in Kocaeli, Türkiye, while qualitative data were obtained through semi-structured interviews with 20 women. Quantitative data were analyzed using independent-samples t-tests, one-way analysis of variance (ANOVA), Pearson's correlation analysis, and hierarchical regression analysis. Qualitative data were analyzed using thematic analysis. The findings indicated that participants demonstrated a moderate-to-high level of motivation for sports participation (112.84 ± 16.57). Sports participation motivation was positively and significantly correlated with psychological resilience (r = .54, p < .001) and life satisfaction (r = .48, p < .001). Hierarchical regression analysis revealed that life satisfaction (β = .387, p < .001) was the strongest predictor of sports participation motivation. Psychological resilience (β = .312, p < .001), income level, educational attainment, and employment status also made significant contributions to the model. The qualitative findings were organized into four themes: motivations for engaging in sports, the effects of sports on psychological well-being, social relationships and sense of belonging, and barriers to sports participation. Participants described sports as a "breathing space" that promotes psychological relief, a "process of rebuilding" that fosters personal empowerment, and a social environment that enhances belonging. Time constraints, family responsibilities, financial limitations, and gender-based social expectations were identified as the primary barriers to sports participation. Overall, women's motivation for sports participation emerged as a multidimensional construct shaped by the interaction of psychological, social, and sociodemographic factors. Participation in sports appears to strengthen psychological resilience, enhance life satisfaction, and promote a stronger sense of social belonging. Policies and interventions aimed at increasing women's participation in sports should not only foster individual motivation but also strengthen social support systems and address structural barriers that limit participation.

Anahtar Kelimeler

• sport participation motivation
• women
• psychological resilience
• life satisfaction
• psychological well-being
• social belonging
• physical activity
• mixed-methods research.

Destekleyen Kurum

This study was supported by the Urban Studies Graduate Research Support Program under contract number 92.

Proje Numarası

92

Etik Beyan

Selçuk University Faculty of Nursing Scientific Research Ethics Board

Teşekkür

This study was supported by the Urban Studies Graduate Research Support Program under contract number 92.

Kaynakça

1. Dağlı, A., & Baysal, N. (2016). Yaşam doyumu ölçeğinin Türkçeye uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 15(59), 1250–1262.
2. Codina, N., Valenzuela, R., & Pestana, J. V. (2024). All physical activities are not created equal: Differential effects of psychological need satisfaction and flow on life satisfaction. Current Psychology, 43, 17544–17560. https://doi.org/10.1007/s12144-024-05678-2
3. Deininger, C., Teriba, A. A., & Foley-Nicpon, M. (2025). Objectification and self-determination in fitness: A qualitative investigation of women’s motivations for physical exercise. Social Sciences, 14(11), 644. https://doi.org/10.3390/socsci14110644
4. Huang, C., Wang, J., & Chang, Z. T. J. (2024). Relationship between physical activity and life satisfaction: The mediating role of psychological resilience. Frontiers in Psychology, 15, Article 1502222. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2024.1502222
5. Karaırmak, Ö. (2010). Establishing the psychometric qualities of the Connor–Davidson Resilience Scale (CD-RISC) using exploratory and confirmatory factor analysis in a trauma survivor sample. Psychiatry Research, 179(3), 350–356. https://doi.org/10.1016/j.psychres.2009.09.012
6. Leipold, B., Klier, K., & Dapperger, E. (2024). Physical activity and resilience in adults: A cross-sectional study. Scientific Reports, 14, Article 2272. https://doi.org/10.1038/s41598-024-52753-6
7. Nie, Y., Wang, T., Guo, M., Zhou, F., Ma, W., Qiu, W., et al. (2025). The relationship between physical activity, life satisfaction, emotional regulation, and physical self-esteem among college students. Scientific Reports, 15(1), Article 15899. https://doi.org/10.1038/s41598-025-15899-x
8. Oyar, Z. B., Aşçı, F. H., Çelebi, M., & Mülazımoğlu, Ö. (2001). Spora katılım güdüsü ölçeğinin geçerlik ve güvenirlik çalışması. Spor Bilimleri Dergisi, 12(2), 21–32.

9. Sepdanius, E., Sidi, A. B. M., Afriani, R., Saputra, E., & Hasim, M. (2025). Life satisfaction among sports participants: A systematic review. SPORT TK–EuroAmerican Journal of Sport Sciences. https://doi.org/10.6018/sportk.588251
10. Sezer Hocaoğlu, G., Alay Özgül, S., & Karlı, Ü. (2023). Adaptation of Sports Involvement Scale to Turkish culture: A validity and reliability study in football spectators. Pamukkale Journal of Sport Sciences, 14(3), 327–345. https://doi.org/10.54141/psbd.1346228
11. Strain, T., Flaxman, S., Guthold, R., et al. (2024). Global trends in insufficient physical activity from 2000 to 2022. The Lancet Global Health, 12(8), e1232–e1243. https://doi.org/10.1016/S2214-109X(24)00150-5