The Effect of the Social Lifes of Top Women Volleyball Referees on Competition Managements

Öz

The aim of this research is to examine the effects of the social lifes of senior female volleyball referees, who are actively working under the Turkish Volleyball Federation, on competition management. In this research, the interview method which is one of the qualitative research patterns has been used. The research group consists of 22 female volleyball referees, who are working in the 1st Leagues together with the Efeler and Sultanlar League, affiliated with the TVF (Turkish Volleyball Federation) organized in Turkey, within the 2020-2021 Volleyball Season, and who are actively working in the A-AB and B classifications, and who have been determined by the maximum variation sampling, one of the purposive sampling strategies which is one of the improbable sampling methods. The research data have been collected through personal information form and a semi-structured interview form developed by the researcher. The data gathered has been evaluated according to the content analysis method. Research results indicate that, regarding match officiating, female referees believe society places greater trust in male referees; they perceive this disparity—particularly in matches involving men—within a community where men constitute the majority, and they feel compelled to exert extra effort to earn that trust. Furthermore, it has been determined that they are negatively affected—both physiologically and sociologically—by circumstances in their social lives; that they face psychological and physiological challenges due to changes experienced during menstruation; and that this process adversely impacts their performance in officiating matches. In addition, it has been determined that, despite various pressures, many female referees successfully manage psychological and emotional factors—such as stress, anxiety, and excitement—without losing control of the match or allowing their emotions to influence their officiating; they demonstrate fairness, and their prior experience as volleyball players positively contributes to their officiating performance.

Anahtar Kelimeler

• Female volleyball referee
• social life
• competition management

Üst Düzey Kadın Voleybol Hakemlerinin Sosyal Yaşantılarının Müsabaka Yönetimlerine Etkisi

Öz

Bu araştırmanın amacı, Türkiye Voleybol Federasyonu’na bağlı faal olarak görev yapan üst düzey kadın voleybol hakemlerinin sosyal yaşantılarının müsabaka yönetimlerine etkisini incelemektir. Araştırmada nitel araştırma desenlerinden görüşme yöntemi kullanılmıştır. Araştırma grubunu olasılıksız örnekleme stratejilerinden biri olan amaçlı örnekleme yöntemlerinden maksimum çeşitlilik örneklemesi ile belirlenen 2020-2021 Voleybol Sezonu içerisinde Türkiye’de organize edilen TVF (Türkiye Voleybol Federasyonu)’ye bağlı Efeler ve Sultanlar Ligiyle birlikte 1. Liglerde görev alan A-AB ve B klasmanlarda faal olarak görev yapan 22 kadın voleybol hakemi oluşturmaktadır. Araştırma verileri, araştırmacı tarafından geliştirilen kişisel bilgi formu ve yarı yapılandırılmış görüşme formu yoluyla toplanmıştır. Araştırmada veriler içerik analizi yöntemi ile değerlendirilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, müsabaka yönetimi açısından kadın hakemlerin toplumda erkek hakemlere daha çok güvenildiği düşüncesine sahip oldukları, çoğunluğun erkek olduğu bir camiada, özellikle erkek müsabakalarında bunu daha çok hissettikleri, bu güveni kazanmak için kadın hakemlerin ekstra çaba sarf etmek zorunda oldukları tespit edilmiştir. Ayrıca sosyal yaşantılarındaki durumlardan “fizyolojik” ve “sosyolojik” yönden olumsuz etkilendikleri, menstruasyon döneminde yaşadıkları değişimlerden dolayı psikolojik ve fizyolojik olarak zorlandıkları, bu sürecin müsabaka yönetimlerinde performanslarını olumsuz etkilediği saptanmıştır. Bunun yanı sıra kadın hakemlerin pek çoğunun bütün baskılara karşılık stres, kaygı, heyecan gibi psikolojik ve duygusal faktörleri kontrol ettikleri ve müsabakaya olan hâkimiyetlerini kaybetmedikleri, duygularını müsabaka yönetimlerine yansıtmadıkları, adil bir yönetim sergiledikleri, daha önce voleybol oynamış olmanın da müsabaka yönetimlerine olumlu yönde katkılar sağladığı belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Kadın voleybol hakemi
• sosyal yaşantı
• müsabaka yönetimi

Etik Beyan

NECMETTİN ERBAKAN ÜNİVERSİTESİ SOSYAL VE BEŞERİ BİLİMLER BİLİMSEL ARAŞTIRMALAR ETİK KURULU BAŞKANLIĞI 18/12/2020 tarih ve 2020/160 Karar No'su ile araştırma yürütülmüştür

Kaynakça

1. Ada, Ö. (2019). Türkiye’de 21. yüzyılda sporda kadın algısı [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Manisa Celal Bayar Üniversitesi. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
2. Akyüz, O., Ateş, H., & Ateş, N. (2025). Investigation of team cohesion and self-efficacy levels of volleyball referees. CBÜ Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 20(1), 209-222. https://doi.org/10.33459/cbubesbd.1575195
3. Allard, F., & Starkes, J. L. (2016). Perception in sport volleyball. Journal of Sport Psychology, 2(1), 22-33. https://doi.org/10.1123/jsp.2.1.22
4. Arslanoğlu, E., Tekin, M., Arslanoğlu, C., & Özmutlu, İ. (2010). Voleybol hakemlerinin çeşitli değişkenlere göre kaygı ve temel psikolojik ihtiyaç düzeylerinin incelenmesi. Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi, 7(2), 985-995.
5. Ateş, G. (2020). Voleybol ligleri hakemlerinin düşünme stilleri [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Selçuk Üniversitesi. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
6. Baştuğ, G., Duman, S., Akça Koyun, F., & Karadeniz, F. (2016). Futbol hakemleri stres kendine güven karar verme. İnsan Bilimleri Dergisi, 13(3), 5399-5406.
7. Bayraktar, G., & Kuru, E. (2007). Güreş hakemlerinin temel psikolojik ihtiyaçlarının incelenmesi. Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 1(1), 27-39. https://izlik.org/JA58CZ24UG
8. Çakmak, T. M. (2011). Faal futbol hakemlerinin stres kaynaklarının tespiti [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Gazi Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.

9. Çakmakçı, E., Sanioğlu, A., Patlar, S., Çakmakçı, O., & Çınar, V. (2005). Menstruasyonun anaerobik güce etkisi. Spormetre Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 3(4), 145 149.
10. Çolakoğlu, F. F., Can, B., & Ersöz, G. (2002). 2002-2003 sezonu deplasmanlı Türkiye voleybol 1. liginde oynayan bayan sporcuların menstrual durumlarının değerlendirilmesi. Gazi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 10(1), 51-64.
11. Demir, A., & Çifçi, F. (2026). Examining the relationship between decision-making skills and self-efficacy of Turkish volleyball referees. International Journal of Sport Culture and Science, 14(2), 130-142. https://izlik.org/JA85HM23DW
12. Deveci, A. (2018). Futbol hakemlerinin sosyal yaşantılarının karar verme becerilerine etkisi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Mustafa Kemal Üniversitesi. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
13. Doğu, G. A., & Doğan, İ. (2017). Halk oyunları hakemlerinin tükenmişlik düzeyleri ile iş doyumları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Akademik Bakış Uluslararası Hakemli Sosyal Bilimler Dergisi, 62, 138-145. https://izlik.org/JA96ZG38CY
14. Ekmekçi, R. (2018). Hakemlikte zihinsel hazırlık: Psikolojik performans. Detay Yayıncılık.
15. Ekmekçi, R. (2010). Basketbol hakemlerinin stres kaynakları ve başa çıkma yolları. Atatürk Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 9(2), 35-46.
16. Ekmekçi, R., & Miçooğulları, B. O. (2019, October 16-18). Developing mental toughness with mental training and meditation [Oral Presentation]. International Conference on Marketing, Economics & Interdisciplinary Studies. Lisbon, Portugal.
17. Engin, S. G., Arif, Y., & Katırcı, H. (2019). Erkek dünyasında pembe kartlar: Yeşil sahalardaki kadınların hakemliğe bakışı. GSI Journals Serie A: Advancements in Tourism Recreation and Sports Sciences, 2(1), 54-75.
18. Friman, M., Nyberg, C., & Norlander, T. (2004). Threats and aggression directed at soccer referees: An empirical phenomenological psychological study. The Qualitative Report, 9(4), 652-672.
19. Güllü, S., & Yıldız, S. M. (2019). Stres kaynaklarının futbol hakemlerinin performansına etkisinin incelenmesi. Spormetre Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 17(1), 146 155.
20. Gürpınar, B., & Güven, Ö. (2011). Futbol hakemlerinin karşılaştıkları sportmenlik dışı davranışların incelenmesi. Spormetre Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 9(1), 7-14.
21. Karaçam, A., & Pulur, A. (2018). Basketbol ve futbol hakemlerinin mesleki haz düzeylerinin bazı demografik değişkenler açısından incelenmesi. Spormetre Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 16(4), 288-295.
22. Karaküçük, S., & Ermihan, N. (1996). Boş zamanları değerlendirme açısından voleybol, basketbol ve hentbol hakemlerinin hakemlik anlayışları üzerine bir araştırma. Gazi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 1(2), 58-69. https://izlik.org/JA79PM74LN
23. Karataş, Ö., Savucu, Y., Biçer, Y., Yıldırım, E., & Çevrim, H. (2013). Hentbol basketbol voleybol klasman hakemlerinin iş doyumu düzeylerin incelenmesi. Sport Sciences, 8(2), 35-45.
24. Kavasoğlu, İ., & Yaşar, M. (2016). Toplumsal cinsiyet normlarının dışındaki sporcular. Spor Bilimleri Dergisi, 27(3), 118-132.
25. Kılınç, E. (2018). Nitel araştırmada geçerlilik ve güvenilirlik. Ş. Aslan, (Ed.), Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri içinde (ss. 409-453). Eğitim Yayınevi, Konya.
26. Klatt, S., Bea, L.M., Brückner, S., Jungen, A., Noël, B., & Strauss, B. (2025). Stress and anxiety among elite volleyball referees while officiating. Journal of Sports Science and Medicine, 24(1), 160-171. doi: 10.52082/jssm.2025.160.
27. Koca, C. (2017). Spor bilimlerinde nitel araştırma yaklaşımı. Spor Bilimleri Dergisi, 28(1), 30-48. Koçak, Ç. V. (2019). Voleybol hakemlerinin hakem öz yeterlik düzeylerinin incelenmesi. Spormetre Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 17(2), 33-40.
28. Krippendorff, K. (2004). Content analysis: An introduction to its methodology. Sage Publications. LaGarde, G. Doyon, J., & Brunet, A. (2010). Memory and executive dysfunctions associated with acute posttraumatic stress disorder. Psychiatry Research, 177(1-2), 144-149. 10.1016/j.psychres.2009.02.002
29. Lee, P. C., Ko, L. M., & Chiu, Y. C. (2017). The progression of Taiwanese women’s roles in officiating volleyball. The International Journal of the History of Sport, 34(12), 1275-1293. https://doi.org/10.1080/09523367.2017.1365706
30. Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook. Sage Publications. http://archive.org/details/qualitativedataa00mile
31. Miles, M. B., Huberman, A. M., & Saldana, J. (2020). Qualitative data analysis: A methods sourcebook. Sage Publications.
32. Nikolovski, Z., Vrdoljak, D., Foreti´c, N., Peri´c, M., Pavlinovi´c, V., Peri´c, R., & Karanovi´c, V. (2024). Levels of stress in volleyball referees during official matches - The influence of the referee role and level of competition. Sports, 12, 319. https://doi.org/ 10.3390/sports12120319
33. Patton, M. Q. (2015). Qualitative research & evaluation methods: Integrating theory and practice. Sage Publication.
34. Pepe, H., Filiz, K., Pepe, K., & Can, S. (2010). Futbol hakemlerinin hakemlik geçmişleri ve sporculuk geçmişlerinin tutarlı karar vermedeki etkisinin incelenmesi. Atatürk Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 1(1), 26-33. https://izlik.org/JA22RB63UA
35. Reyhan, S., & Kolayiş, H. (2019). Profesyonel liglerde görev yapan futbol hakemlerinin hakemlik deneyimlerine göre benlik saygısı, kaygı ve mesleki doyum düzeylerinin incelenmesi (11. bölge örneği). Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 37, 161-172. https://doi.org/10.35343/kosbed.550755
36. Sağır, Z. (2021). Kadın Yöneticilerin kişisel anlatıları üzerinden spor yönetiminin tahlili: Türkiye örneği [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Gelişim Üniversitesi. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
37. Satman, C. (2014). Futbol maçlarındaki seyirci topluluklarının sesinin, hakemlerin kararları üzerindeki etkisi. Spormetre Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 12(2), 147-154.
38. Satman, C., Öğülmüş, S., & Müniroğlu, S. (2001, Ekim 11-13). Ankara ilindeki futbol hakemlerinin hakemlik seviyelerine göre sürekli kaygı durumlarının incelenmesi [Sözel Bildiri]. II. Uluslararası Spor Psikolojisi Sempozyumu, İzmir.
39. Savin-Baden, M., & Major, C. H. (2013). Qualitative research: The essential guide to theory and practice. Routledge Publications.
40. Sayıner, B., Ekmekçi, R., Sözen, D., & Anshel, M. (2009). Basketbol hakemlerinin stres kaynakları ve başa çıkma yöntemleri. İstanbul Ticaret Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 8(15), 27-36.
41. Scelles, N., & Pfister, G. (2021). Policy and politics of women’s sport and women in sport. International Journal of Sport Policy and Politics, 13(2), 201-206. https://doi.org/10.1080/19406940.2021.1936881
42. Sevilmiş, A., & Yıldız, O. (2021). An approach for being able to use the options of calculating inter-coder reliability manually and through software in qualitative research of education and training in sports. International Journal of Progressive Education, 17(2), 369-384.
43. Şahin, S., Suzan, D. A. L., & Donuk, B. (2020). Basketbol hakemlerinin cam tavan algısı ve kadın hakemlerin üst klasmanlara yükselmesindeki engeller. Spormetre Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 18(1), 120-130.
44. Taşmektepligil, M. Y., Aydın, İ., Ağaoğlu, S. A., & Öğreten, N. (2004). Farklı branşlarda görev yapan faal hakemlerin maç öncesi durumluk kaygı düzeylerinin karşılaştırılması ve bazı değişkenlerin durumluk kaygılarına etkileri. Gazi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 9(4), 25-40.
45. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2018). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayınları.
46. Yıldız, Ö., & Yıldız, M. (2020). Futbol hakemlerinin sporun ahlaki iklimine ilişkin görüşleri. Uluslararası Güncel Eğitim Araştırmaları Dergisi, 6(2), 357-378. https://izlik.org/JA33BM46PH
47. Sevinç, K., Gerek, Z., & Arslan, E. (2021). Voleybol hakemlerinin empatik eğilimleri ve hakem öz yeterliliklerinin incelenmesi. Uluslararası Egzersiz Psikolojisi Dergisi, 3(1), 26-36. https://doi.org/10.51538/intjourexerpsyc.955462
48. Tekin, A.H., Savucu, Y., & Ramazan, F. (2005). Klasman ve bölge futbol hakemlerinin sosyo-ekonomik durumları ve sorunları. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 15(2), 209-217.
49. Tuero, C., Tabernero, B., Marquez, S., & Guillen, F. (2002). Análisis de los factores que influyen en la práctica del arbitraje. Revista Scape, 1(1), 7-16.
50. Weinberg, R. S., & Richardson, P. A. (2008). Başarılı hakemliğin psikolojisi. R. Ekmekçi ve T. Toros (Çev.), Gültürk Ofset.