Examining Mental Toughness among Sports High School Students: The Roles of Social Support and Self-Efficacy

Öz

Mental toughness stands out as a crucial psychological factor influencing athletic achievement and psychological adjustment within sports contexts. The primary objective of this investigation was to explore the associations among mental toughness, perceived social support, and self-efficacy in adolescent athletes, while evaluating the indirect role of self-efficacy in the link between social support and mental toughness. Adopting a correlational research framework, the study surveyed 395 sports high school students across various provinces in the Western Black Sea Region of Türkiye. Data gathering was carried out face-to-face utilizing a Demographic Information Form, the Adolescent Mental Toughness Scale–Short Form, the Self-Efficacy Scale for Children, and the Social Support Assessment Scale for Children and Adolescents. Statistical evaluations involved Pearson product-moment correlations alongside regression models. Additionally, mediation mechanism was tested via Hayes' PROCESS Macro (Model 4) incorporating 5,000 bootstrap resamples. The outcomes revealed that mental toughness exhibited moderate positive correlations with both social support and self-efficacy. Furthermore, self-efficacy demonstrated a statistically significant mediating effect on the path connecting social support to mental toughness. Given that the direct link between social support and mental toughness retained its statistical significance, a partial mediation pattern was identified. These insights underscore the meaningful contributions of social support systems and self-efficacy beliefs toward fostering mental toughness in youth athletes. However, owing to the cross-sectional and correlational nature of the study design, these results should not be construed as evidence of causal dynamics.

Anahtar Kelimeler

• Mental toughness
• social support
• self-efficacy
• adolescent athletes

Spor Lisesi Öğrencilerinde Zihinsel Dayanıklılık Düzeylerinin Sosyal Destek ve Öz Yeterlik Açısından İncelenmesi

Öz

Zihinsel dayanıklılık, spor performansıyla ilişkili önemli psikolojik kavramlardan biridir. Bu araştırma, ergen sporcuların zihinsel dayanıklılığı ile ilişkili olabilecek sosyal destek ve öz yeterlik arasındaki ilişkileri incelemek amacıyla tasarlanmıştır. İlişkisel araştırma yöntemiyle yürütülen çalışmada, Batı Karadeniz Bölgesi'ndeki illerde eğitim gören 395 spor lisesi öğrencisinden yüz yüze veri toplanmıştır. Veriler, Demografik Bilgi Formu, Ergenler İçin Zihinsel Dayanıklılık Ölçeği-Kısa Formu, Çocuklar İçin Öz Yeterlik Ölçeği ve Çocuk ve Ergenler İçin Sosyal Destek Değerlendirme Ölçeği kullanılarak elde edilmiştir. Verilerin analizinde Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Katsayısı, regresyon analizi ve Hayes PROCESS Macro Model 4 kullanılarak 5.000 bootstrap örneklemi üzerinden aracılık analizi gerçekleştirilmiştir. Bulgular, zihinsel dayanıklılığın sosyal destek ve öz yeterlik ile pozitif yönde ve orta düzeyde ilişkili olduğunu göstermiştir. Ayrıca, sosyal desteğin zihinsel dayanıklılıkla ilişkisinde öz yeterliğin istatistiksel olarak anlamlı bir dolaylı etkisi bulunmuştur. Sosyal destek ile zihinsel dayanıklılık arasındaki doğrudan ilişki de anlamlı bulunmuş ve bu bulgu, öz yeterliğin bu ilişkide kısmi bir dolaylı rol oynayabileceğine işaret etmiştir. Bununla birlikte, araştırmanın ilişkisel ve kesitsel doğası nedeniyle bulgular nedensel ilişkiler olarak yorumlanmamalıdır

Anahtar Kelimeler

• Zihinsel dayanıklılık
• sosyal destek
• öz yeterlik
• ergen sporcular

Etik Beyan

Bu araştırma için Düzce Üniversitesi Bilimsel Araştırma ve Yayın Etik Kurulundan 20.03.2025 tarihli ve 2025/131 sayılı karar ile etik kurul izni alınmıştır.

Kaynakça

1. Akman, H. ve Var, L. (2024). Aktif sporcuların zihinsel dayanıklılık ve stresle başa çıkma düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Uluslararası Bozok Spor Bilimleri Dergisi, 5(1), 233–246.
2. Altıntaş, A. ve Bayar-Koruç, P. (2017). Sporda Zihinsel Dayanıklılık Envanterinin psikometrik özelliklerinin incelenmesi (SZDE). Hacettepe Journal of Sport Sciences , 27(4), 163-171. DOI: 10.17644/sbd.311985
3. Aslanyürek, D. ve Demircioğlu, H. (2024). Ergenlerin zihinsel dayanıklılık düzeylerinin incelenmesi. Ihlara Eğitim Araştırmaları Dergisi, 9(1), 15–27. doi:10.47479/ihead.1397390
4. Aytaç, K. Y., Yetiş, Ü. ve Öz, K. A. (2022). Spor lisesi öğrencilerinin bazı değişkenlere göre öz yeterlilik düzeylerinin incelenmesi. Mediterranean Journal of Sport Science, 5(Özel Sayı 2), 953–965. doi:10.38021/asbid.1209485
5. Bandura, A. (1992). Social cognitive theory of social referencing. In S. Feinman (Ed.), Social referencing and the social construction of reality in infancy (pp. 175–208). Plenum Press.
6. Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. W. H. Freeman.
7. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. ve Demirel, F. (2010). Bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Akademi Yayıncılık.
8. Cauce, A. M. ve Srebnik, D. S. (1990). Returning to social support systems: A morphological analysis of social networks. American Journal of Community Psychology, 18(4), 609–616. doi:10.1007/BF00938167

9. Çavuş, M. F. (2009). Gençlerde algılanan sosyal desteğin öz-yeterlilik inancına etkileri. Çağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 6(2), 1–11.
10. Çelik, N. ve Kısa, C. (2020). Bireysel sporlar ve takım sporlarıyla uğraşan ergenlerin sosyal kaygı ve öz yeterliklerinin incelenmesi. Biruni Sağlık ve Eğitim Bilimleri Dergisi, (6), 1–13.
11. Doğru, Z. (2017). Beden eğitimi ve spor eğitimi bölümü öğrencilerinin özgüven ve özyeterlik algıları arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi. Beden Eğitimi ve Spor Araştırmaları Dergisi, 9(1), 13–23.
12. Dubow, E. F. ve Ullman, D. G. (1989). Assessing social support in elementary school children: The Survey of Children's Social Support. Journal of Clinical Child Psychology, 18(1), 52–64. doi:10.1207/s15374424jccp1801_7
13. Erdoğan, N.(2016). Zihinsel Dayanıklılık Ölçeği (ZDÖ): Türkçe'ye uyarlama, geçerlik ve güvenirlik çalışması. International Journal of Science Culture and Sport,4(2), 652-664. doi: 652-664.10.14486/IntJSCS588
14. Gökler, I. (2007). Çocuk ve ergenler için sosyal destek değerlendirme ölçeği Türkçe formunun uyarlama çalışması: Faktör yapısı, geçerlik ve güvenirliği. Çocuk ve Gençlik Ruh Sağlığı Dergisi, 14(2), 90–99.
15. Jones, G., Hanton, S. ve Connaughton, D. (2002). What is this thing called mental toughness? An investigation of elite sport performers. Journal of Applied Sport Psychology, 14(3), 205–218. doi:10.1080/10413200290103509
16. Kara, R. ve Şahin, A. (2021). Sporcularda sosyal desteğin zihinsel dayanıklılığı belirlemedeki rolü. Uluslararası Türk Spor ve Egzersiz Psikolojisi Dergisi, 1(1), 1–14.
17. Kayhan, R. F., Hacıcaferoğlu, S., Aydoğan, H. ve Erdemir, İ. (2018). Takım ve bireysel sporlar ile ilgilenen sporcuların zihinsel dayanıklılık durumlarının incelenmesi. Sportif Bakış: Spor ve Eğitim Bilimleri Dergisi, 5(2), 55–64.
18. Kobasa, S. C. (1979). Stressful life events, personality, and health: An inquiry into hardiness. Journal of Personality and Social Psychology, 37(1), 1–11. doi:10.1037/0022-3514.37.1.1
19. Koçyiğit, B. (2022). Zihinsel dayanıklılık ile öz yeterlik arasındaki ilişki. Mediterranean Journal of Sport Science, 5(4), 871–881. doi:10.38021/asbid.1166423
20. Lin, H., Chen, H., Liu, Q., Xu, J., & Li, S. (2024). A meta-analysis of the relationship between social support and physical activity in adolescents: the mediating role of self-efficacy. Frontiers in Psychology, 14, 1305425.
21. Makas, S. (2019). Yaşam doyumunun duyguları ifade etme, kendini toparlama gücü ve algılanan destek açısından incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Sakarya Üniversitesi.
22. Malecki, C. K. ve Demaray, M. K. (2006). Social support as a buffer in the relationship between socioeconomic status and academic performance. School Psychology Quarterly, 21(4), 375–395. doi:10.1037/h0084129
23. McGeown, S. P., Putwain, D., Geijer-Simpson, E. ve Vince, A. (2018). Predictors of academic motivation: The role of gender, personality and academic self-efficacy. Educational Psychology, 38(7), 891–911. doi:10.1080/01443410.2018.1455883
24. Muris, P. (2001). A brief questionnaire for measuring self-efficacy in youths. Journal of Psychopathology and Behavioral Assessment, 23(3), 145–149. doi:10.1023/A:1010961119608
25. Peke, K. (2020). Oryantiring katılımcılarının spora bağlılıkları ve zihinsel dayanıklılıklarının incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Gelişim Üniversitesi.
26. Rueger, S. Y., Malecki, C. K. ve Demaray, M. K. (2010). Relationship between multiple sources of perceived social support and psychological and academic adjustment in early adolescence: Comparisons across gender. Journal of Youth and Adolescence, 39(1), 47–61. doi:10.1007/s10964-008-9368-6
27. Sarı, İ., Sağ, S. ve Pınar Demir, A. (2020). Sporda zihinsel dayanıklılık: Taekwondo sporcularında bir inceleme. Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 22(4), 131–147.
28. Shi, C., Wang, Y., Chen, J., Wang, Z., Gao, X., Fan, Y., ... & Wang, P. (2025). Effects and mechanisms of social support on the adolescent athletes engagement. Scientific Reports, 15(1), 7018.
29. Sorias, O. (1988). Sosyal destek kavramı. Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi, 27(1), 353–357.
30. Soylu, Y., Sağkal, A. S. ve Özdemir, Y. (2019). Ergenler için zihinsel dayanıklılık ölçeği: Türkçe uzun ve kısa formun psikometrik özellikleri. Ege Eğitim Dergisi, 20(1), 322–334. doi:10.12984/egeefd.549515
31. Şahin, T. (2019). Psikolojik dayanıklılığın Türkiye üniversite ligi korumalı futbol oyuncularının duygu düzenleme becerileri ve öfke düzeylerine etkisi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Gazi Üniversitesi.
32. Thoits, P. A. (1995). Stress, coping, and social support processes: Where are we? What next? Journal of Health and Social Behavior, 35, 53–79.
33. Türköz, S., Köroğlu, B. ve Şahin Kıralp, F. S. (2017). Rehberlik ve psikolojik danışmanlık bölümü öğrencilerinin algılanan sosyal destek düzeylerinin ve iletişim becerilerinin incelenmesi. Uluslararası Beşeri Bilimler ve Eğitim Dergisi, 3(2), 142–158.
34. Wall, J. M., Covell, K. ve MacIntyre, P. D. (1999). Implications of social supports for adolescents' education and career aspirations. Canadian Journal of Behavioural Science/Revue canadienne des sciences du comportement, 31(2), 63–71. doi:10.1037/h0087074
35. Wang, P., Shi, C., Chen, J., Wang, Z., Gao, X., Fan, Y., & Mao, Y. (2024). The effect of social support on adolescent athletes engagement: self-efficacy and mental toughness of the chain mediated effects. doi:10.21203/rs.3.rs-3839312/v1
36. Yardımcı, F. ve Başbakkal, Z. (2009). İlköğretim öğrencilerinde algılanan sosyal destek ile öz-yeterlik ilişkisinin incelenmesi. Türkiye Klinikleri Journal of Pediatrics, 18(3), 157–166.
37. Yaşın, İ. (2023). Spor lisesi öğrencilerinin sosyal destek algıları ile geleceğe yönelik tutumlarının incelenmesi. e-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 14(4), 344–364. doi:10.19160/e-ijer.1310655
38. Yıldız Öztürk, R. (2024). Bireysel sporcuların algıladıkları antrenör davranışının zihinsel dayanıklılık ve öz yeterlik düzeylerine etkisi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Mersin Üniversitesi.
39. Yıldız, A. B. (2017). Sporcularda zihinsel dayanıklılık ve öz yeterlik düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi.
40. Yıldız, Y., Özmaden, M., & Dokuzoğlu, G. (2022). The Effect of Perceived Social Support of University Students Taking The Special Talent Exam on The Levels of Mental Toughness. Mediterranean Journal of Sport Science, 5(4), 823-833. https://doi.org/10.38021/asbid.1164494
41. Yılmaz, A. (2021). Sporda zihinsel dayanıklılık. Uluslararası Dağcılık ve Tırmanış Dergisi, 4(2), 23–42. doi:10.36415/dagcilik.975076