TR
EN
Amerikan Perspektifinden Erken Cumhuriyet Dönemi Sınır Politikası: Gaziantep-Halep Hattı (1923-1938)
Öz
1923-1938 yılları arasında Gaziantep-Halep sınır hattında yaşanan dönüşümler, Amerika Birleşik Devletleri’nin diplomatik yazışmaları ve konsolosluk raporları üzerinden incelendiğinde; sınırın sadece siyasi hat değil, aynı zamanda iktisadi, idari ve kültürel boyutlarla yeniden tanımlandığı inşa süreci olarak değerlendirilmektedir. Gaziantep’in asırlık ticari hinterlandı olan Halep’ten koparılmasının ardından bölgede gözlemlenen iktisadi daralma, yerel sermaye yapısının tarımsal ticaretten sınaî üretime yönelmesine zemin hazırlamıştır. Amerikan ticaret raporlarında tecrit ve ticari sıkışıklık olarak nitelendirilen bu süreç, şehrin iktisadi genetiğinde meydana gelen yapısal değişimin ve günümüz sanayi yapısının tarihsel belirleyicileri arasında kabul edilmektedir. Sınır hattındaki aşiret hareketliliği, kontrol dışı nüfus geçişleri ve idari boşluklar, Ankara’nın güvenlik odaklı politikalarının taşradaki uygulama süreçlerini ve modern sınır rejimi doktrinlerinin kurumsallaşma aşamalarını somutlaştırmaktadır. Gaziantep’in sınırın ötesine yönelik modernleşme modeli olarak kurgulanması; alfabe, sağlık hizmetleri ve kıyafet düzenlemeleri üzerinden sınırın iki yakası arasında belirgin sosyo-kültürel mesafe oluştururken, dönemin dış politika stratejileriyle uyumlu yumuşak güç aracı niteliği taşımıştır. 1934 İskân Kanunu ve beraberindeki nüfus pratikleri ise sınır güvenliğini demografik tahkimatla desteklemeyi ve bölgede merkezi otoriteye sadık toplumsal yapı inşa etmeyi amaçlamıştır. Netice itibarıyla Gaziantep-Halep hattı, imparatorluk sonrası ulus-devlet inşası sürecindeki kurumsal pratiklerin, küresel sermaye hareketlerinin ve sınır kentinin edilgen uç noktadan bölgesel stratejik merkeze dönüşme aşamalarının gözlemlenebildiği analitik kesit sunmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- American Chamber of Commerce for the Levant. (1933). Levant Trade Review (Vol. 21). Istanbul.
- Gillespie, J. E. (1931). Report on frontier security measures and economic pressure on villages [Diplomatik rapor]. Records of the Department of State relating to internal affairs of Turkey (Record Group 59, Decimal File 867.00). National Archives and Records Administration (NARA), Washington, DC.
- Gillespie, J. E. (1933). American commercial interests in the Near East [Ticari rapor]. Records of the Department of State relating to internal affairs of Turkey (Record Group 59, Decimal File 867.50).
- National Archives and Records Administration (NARA), Washington, DC.
- İskân Kanunu. (1934, Haziran 21). Resmî Gazete (Sayı: 2733).
- MacMurray, J. V. A. (1937). Confidential telegram regarding military buildup in Gaziantep [Diplomatik telgraf]. Records of the Department of State relating to political relations between Turkey and Syria (Record Group 59, Decimal File 767.83). National Archives and Records Administration (NARA), Washington, DC.
- U.S. Department of Commerce. (1930, Ekim 6). Commerce reports: A weekly survey of foreign trade (No. 40). U.S. Government Printing Office.
- U.S. Department of State. (1924). Report on the migration of Armenians from Gaziantep to Syria [Diplomatik rapor]. Records of the Department of State relating to internal affairs of Turkey (Record Group 59, Decimal File 867.4016). National Archives and Records Administration (NARA), Washington, DC.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Türkiye'nin Bölgesel Politikası ve Planlaması, Uluslararası Güvenlik
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
31 Mart 2026
Gönderilme Tarihi
19 Ocak 2026
Kabul Tarihi
24 Mart 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 9 Sayı: 1
APA
Eşki, M. A. (2026). Amerikan Perspektifinden Erken Cumhuriyet Dönemi Sınır Politikası: Gaziantep-Halep Hattı (1923-1938). Türkiye Siyaset Bilimi Dergisi, 9(1), 1-24. https://doi.org/10.59886/tsbder.1866998
AMA
1.Eşki MA. Amerikan Perspektifinden Erken Cumhuriyet Dönemi Sınır Politikası: Gaziantep-Halep Hattı (1923-1938). TSBD. 2026;9(1):1-24. doi:10.59886/tsbder.1866998
Chicago
Eşki, Mehmet Alpaslan. 2026. “Amerikan Perspektifinden Erken Cumhuriyet Dönemi Sınır Politikası: Gaziantep-Halep Hattı (1923-1938)”. Türkiye Siyaset Bilimi Dergisi 9 (1): 1-24. https://doi.org/10.59886/tsbder.1866998.
EndNote
Eşki MA (01 Mart 2026) Amerikan Perspektifinden Erken Cumhuriyet Dönemi Sınır Politikası: Gaziantep-Halep Hattı (1923-1938). Türkiye Siyaset Bilimi Dergisi 9 1 1–24.
IEEE
[1]M. A. Eşki, “Amerikan Perspektifinden Erken Cumhuriyet Dönemi Sınır Politikası: Gaziantep-Halep Hattı (1923-1938)”, TSBD, c. 9, sy 1, ss. 1–24, Mar. 2026, doi: 10.59886/tsbder.1866998.
ISNAD
Eşki, Mehmet Alpaslan. “Amerikan Perspektifinden Erken Cumhuriyet Dönemi Sınır Politikası: Gaziantep-Halep Hattı (1923-1938)”. Türkiye Siyaset Bilimi Dergisi 9/1 (01 Mart 2026): 1-24. https://doi.org/10.59886/tsbder.1866998.
JAMA
1.Eşki MA. Amerikan Perspektifinden Erken Cumhuriyet Dönemi Sınır Politikası: Gaziantep-Halep Hattı (1923-1938). TSBD. 2026;9:1–24.
MLA
Eşki, Mehmet Alpaslan. “Amerikan Perspektifinden Erken Cumhuriyet Dönemi Sınır Politikası: Gaziantep-Halep Hattı (1923-1938)”. Türkiye Siyaset Bilimi Dergisi, c. 9, sy 1, Mart 2026, ss. 1-24, doi:10.59886/tsbder.1866998.
Vancouver
1.Mehmet Alpaslan Eşki. Amerikan Perspektifinden Erken Cumhuriyet Dönemi Sınır Politikası: Gaziantep-Halep Hattı (1923-1938). TSBD. 01 Mart 2026;9(1):1-24. doi:10.59886/tsbder.1866998
