AUGUSTUS ROMASI’INDA RESMÎ İDEOLOJİNİN EDEBÎ VE MİTOPOETİK BİR AYGITI OLARAK AENEAS DESTANI

Öz

Bu çalışma, Vergilius’un Aeneas adlı destanını Augustus Roması’nda imparatorluk ideolojisinin edebî ve mitopoetik kuruluşu bağlamında incelemektedir. Araştırmanın temel sorusu, Aeneas’ın siyasal meşruiyet, kolektif hafıza ve Roma imparatorluk ideolojisinin kurulmasında nasıl bir işlev gördüğüdür. Çalışma, destanı yalnızca Augustus rejiminin doğrudan propagandası olarak değerlendiren indirgemeci yorumlardan uzak durmakta; bunun yerine metnin ideolojik işlevini, iç gerilimlerini ve trajik boyutlarını birlikte ele almaktadır. Bu amaçla yakın okuma yöntemi tarihsel-bağlamsal analizle birlikte kullanılmıştır. Aeneas figürünün pietas, görev, fedakârlık ve kader kavramları etrafında nasıl bir siyasalahlaki özneye dönüştürüldüğü; Anchises’in yeraltı konuşması, Aeneas’ın kalkanı, Dido anlatısı ve Turnus’un ölümü gibi kritik sahneler üzerinden tartışılmıştır. Çalışmanın temel iddiası şudur: Aeneas, Augustus Roması’nın imparatorluk ideolojisini yalnızca yansıtan bir metin değil, bu ideolojiyi mitik geçmiş, tarihsel kader ve ahlaki özne modeli üzerinden aktif biçimde kuran bir destandır. Bununla birlikte bu destan, Roma’nın büyüklüğünü kurarken bu büyüklüğün dayandığı kayıp, şiddet ve bastırma süreçlerini de görünür kılar. Bu yönüyle Aeneas, imparatorluk ideolojisinin tek sesli bir aracı değil, meşruiyet ve trajedi arasındaki gerilimli ilişkiyi taşıyan kurucu bir edebî metin olarak okunmalıdır.

Anahtar Kelimeler

• Vergilius
• Aeneas
• Augustusçu İdeoloji
• Destan
• Siyasal Meşruiyet

THE EPIC OF AENEID AS A LITERATY AND MYTHOPOETIC INSTRUMENT OF STATE IDEOLOGY IN AUGUSTAN ROME

Öz

The literary and mythopoetic construction of imperial ideology in Augustan Rome is the focus of this article, which analyzes Virgil's Aeneid. Its fundamental inquiry pertains to the Aeneid's contribution to the development of political legitimacy, collective memory, and Roman imperial self-awareness. The article views the poem as a complex epic text in which ideological affirmation and tragic tension coexist, rather than as a simple instrument of Augustan propaganda. The investigation employs a methodology that integrates historical-contextual analysis with close reading. It concentrates on the development of Aeneid as a political and moral figure that is influenced by pietas, duty, sacrifice, and destiny. It also examines significant events, including Anchises' underworld speech, the shield of Aeneid, the Dido narrative, and the murder of Turnus. The primary argument is that the Aeneid does not merely reflect Augustan imperial ideology; it actively contributes to its development by connecting Roman power to mythical origins, historical destiny, and an exemplary model of ethical subjecthood. However, the poem also exposes the violence, exclusions, and losses that are the foundation of this imperial order. In this regard, the Aeneid should not be interpreted as a univocal ideological apparatus, but rather as a foundational literary text that illustrates the conflict between legitimacy and tragedy that is at the core of the Roman imperial imagination.

Anahtar Kelimeler

• Virgil
• Aeneid
• Augustan Ideology
• Epic
• Political Legitimacy

Kaynakça

1. Akdeniz, D. ve Çokbankir Şengül, N. (2023). Mitoloji ve Ortak Bilinç: Homeros ve Vergilius’un Aeneas’ı. Belgü Dil ve Edebiyat Dergisi, Özel Sayı, 295-304.
2. Althusser, L. (2014). İdeoloji ve Devletin İdeolojik Aygıtları. (Çev. A. Tümertekin). İstanbul: İthaki Yayınları.
3. Ando, C. (2000). Imperial Ideology and Provincial Loyalty in the Roman Empire. University of California Press.
4. Avery, W. T. (1957). Augustus and the Aeneid. The Classical Journal, 52 (5), 225-229.
5. Bartsch, S. (1998). Ars and The Man: The Politics of Art in Virgil’s Aeneid. Classical Philology, 93(4), 322-342.
6. Bell, A. J. E. (1999). Popular Poetics and Politics in the Aeneid. Transactions of the American Philological Association, 129, 263-279.
7. Cairns, F. (1989). Virgil’s Augustan Epic. Cambridge University Press.
8. Clausen, W. (1964). An Interpretation of the Aeneid. Harvard Studies in Classical Philology, 68, 139-147.

9. Eck, W. (2020). Augustus Dönemi. (Çev. D. B. Tokbudak). İstanbul: Doruk Yayımcılık.
10. Eliade, M. (2024). Mitlerin Özellikleri. (Çev. S. Rifat). İstanbul: Alfa Yayınları.
11. Feeney, D. C. (1991). The Gods in Epic: Poets and Critics of the Classical Tradition. Oxford University Press.
12. Feldherr, A. (2014). Viewing Myth and History on the Shield of Aeneas. Classical Antiquity, 33 (2), 281- 318.
13. Galinsky, K. (1996). Augustan Culture: An Interpretive Introduction. Princeton University Press.
14. Gardner, J. F. (2012). Roma Mitleri (Çev. S. Korkmaz). Ankara: Phoenix Yayınevi.
15. Gaskin, R. (2021). On Being Pessimistic About the End of the Aeneid. Harvard Studies in Classical Philology, 111, 315-368.
16. Grebe, S. (2004). Augustus’ Divine Authority and Vergil’s Aeneid. Vergilius, 50, 35-62.
17. Hardie, P. R. (1986). Virgil’s Aeneid: Cosmos and Imperium. Clarendon Press.
18. İren, K. (2009). Vergilius, Aeneas, Umar ve Bir “Corrigendum”. Arkeoloji ve Sanat Dergisi, 131, 142-144.
19. Johnson, W. R. (1976). Darkness Visible: A Study of Vergil’s Aeneid. University of California Press.
20. Mardin, Ş. (2017). İdeoloji. İstanbul: İletişim Yayınları.
21. O’Hara, J. J. (1990). Death and the Optimistic Prophecy in Vergil’s Aeneid. Princeton University Press.
22. Putnam, M. C. J. (1965). The Poetry of the Aeneid: Four Studies in Imaginative Unity and Design. Harvard University Press.
23. Putnam, M. C. J. (1998). Virgil’s Epic Designs: Ekphrasis in the Aeneid. Yale University Press.
24. Rudd, W. J. N. (1983). The Idea of Empire in the Aeneid. Hermathena, 134, 35-50.
25. Syed, Y. (2005). Vergil’s Aeneid and the Roman Self: Subject and Nation in Literary Discourse. University of Michigan Press.
26. Vergilius. (2023). Aeneas. (Çev. İ. Z. Eyüboğlu). İstanbul: Say Yayınları.
27. Zanker, P. (1990). The Power of Images in the Age of Augustus. (Çev. A. Shapiro,). University of Michigan Press.