Farklı Bir Kamu Kurumu Olarak Tika: Örgüt Yapısının Dönüşümü Hakkında Bir Analiz

Osman Gökhan Hatipoğlu

Farklı Bir Kamu Kurumu Olarak Tika: Örgüt Yapısının Dönüşümü Hakkında Bir Analiz

Öz

Türk İşbirliği ve Kalkınma Ajansı (TİKA) ilk kez 1992 yılında Sovyetler Birliği’nin dağılmasından sonra kurulan Türk Cumhuriyetleri ile işbirliği yapmak ve bu ülkelerin kalkınmalarına yardımcı olmak amacıyla Ekonomik, Kültürel ve Teknik İşbirliği Başkanlığı adı altında kurulmuştur. Başlangıçta Dışişleri Bakanlığı’na bağlı olan bu kurum daha sonra başbakanlığa bağlanmış, merkezde ve yurtdışında örgütünü genişleterek günümüzde Türk kamu diplomasisinin önemli bir aracı haline gelmiştir. Bu çalışmada kuruluşundan bu yana geçen çeyrek yüzyıl boyunca değişen ülke ve Dünya koşullarına paralel olarak TİKA’nın örgüt yapısında yapılan çok boyutlu değişiklikleri analiz edilmesi amaçlanmıştır. Bu analizin gerçekleştirilebilmesi için öncelikle kurumun örgüt yapısındaki değişiklikler, hukuksal düzenlemelerden ve yönetim bilimi araçlarından yararlanılarak tasvir edilmiştir. Daha sonra analiz sonuçları da dikkate alınarak TİKA’nın Türk dış politikasındaki statüsü ve önemi yumuşak güç, güney-güney yardımlaşması ve kamu diplomasisi kavramları üzerinden incelenmiştir. TİKA’nın örgüt yapısının zamanında ve isabetli değişikliklerle dönüşüme uğradığı, böylece Türkiye’nin uluslararası itibarı ve çıkarları açısından önemli ve dinamik bir örgüt haline geldiği sonucuna varılmıştır. Çalışma bulguları ve yönetim bilimleri pratikleri doğrultusunda kurumun teşkilatı hakkında geleceğe dair önerilerde bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı,Örgüt Analizi,Güney-güney Yardımlaşması,Kamu Diplomasisi,,Yumuşak Güç

Kaynakça

Akgemci, E. (2012).“Lula Döneminde Brezilya'nın Afrika Politikası: “Güney-Güney” İşbirliği Nereye?” Ankara Üniversitesi Afrika Çalışmaları Dergisi, c.1 s.2, s.3 -40.
Christensen, T. v.d. (2007) Organization Theory and the Public Sector: Instrument, Culture and Myth, Routledge, London: Routledge.
Çavuş, T. (2014) “Dış Politikada Yumuşak Güç Kavramı Ve Türkiye’nin Yumuşak Güç Kullanımı” Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 2 (2):23-37.
Eren, E. (2017) ”Sivil Toplumun Dış Politika İnşasındaki Rolü: Türk Kamu Diplomasisi Örneği”, Ekonomi, Politika ve Finans Araştırmaları Dergisi, 2(1): 36-49.
Fransa Anayasası (1958), http://www.adaletbiz.com/images/dosyalarim/FRANSA_ANAYASASI.pdf (01.11.2017)
Gözler, K. (2011) “5018 Ve 6085 Sayılı Kanunlarda Bazı İdare Hukuku Terimlerinin Yanlış Kullanımı Üzerine”, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, (4) c.60, 837-919.
Gözler, K. ve Gürsel, K. (2012). Türk İdare Hukukuna Giriş, 15. Baskı, Ekin Yayınları: Bursa.
Gözübüyük A. Ş. (1999). Yönetim Hukuku, 13. Baskı, Turhan Kitabevi: Ankara.

Güler, B. A. (2011) "Yönetim Bilimi ya da Kamu Yönetimi: Yöntem Bilimsel Özellikler Üzerine", Türkiye'de Kamu Yönetimi ve Kamu Politikaları, Ed. Filiz Kartal, s. 9-45, TODAİE Yayını No: 357: Ankara.
Özkan, M. (2014) Doğu Afrika Jeopolitiği ve Türkiye’nin Somali Politikası, Ankara: Seta Yayınları.
Nye, J. S. (1990) “Soft Power”, Foreign Policy, No. 80, Washington Post.Newsweek Interactive: 153-171.
Poyraz, E. ve Melih D. (2016) “Küreselleşen Dünyada Türkiye’nin Kamu Diplomasisi Faaliyetleri”, Intermedia International E-journal, 3 (4), http://dergipark.ulakbim.gov.tr/intermedia/ article/view/5000211005/5000179921, (Erişim:11.12.2017)
ROA (Reality of Aid Network) (2010), South-South Cooperation: A Challenge to the Aid System?: Special Report on South-South Cooperation, http://www. realityofaid.org/wp-content/uploads /2013/02/ROA-SSDC-Special-Report1.pdf, (Erişim:10.12.2017)
Sayan, İ. Ö. ve Albayrak, S. O. “İstisnailikten Genelliğe, Geçicilikten Sürekliliğe: 4/B Sözleşmeli Personel İstihdamı”, Amme İdaresi Dergisi, C 44, S 3, 141-172.
Sürgit, K. (1977) “Örgüt Analizi Tekniği”, Amme İdaresi Dergisi, Cilt: 10, Sayı: 3, 3-26.
T.C. Anayasası (1982), https://www.tbmm.gov.tr/anayasa/anayasa_2011.pdf, (Erişim: 04.11.2017).
TİKA, 2005 Yılı Faaliyet Raporu, http://www.tika.gov.tr/upload/2017/YAYINLAR/ Faaliyet% 20Raporlar%C4%B1/2005/TIKA_Faaliyet2005.pdf, (Erişim:25.12.2017).
TİKA, 2008 Yılı Faaliyet Raporu, http://www.tika.gov.tr/upload/oldpublication/faaliyet-raporu-2008.pdf, (Erişim:23.12.2017)
TİKA, 2009 Yılı Faaliyet Raporu, http://www.tika.gov.tr/upload/oldpublication/faaliyet-raporu-2009.pdf, (Erişim:23.12.2017)
TİKA, 2009 Yılı Faaliyet Raporu, http://www.tika.gov.tr/upload/2017/03/2016%20Idare FaaliyetRaporu/%C4%B0dare%20Rapor_2016_WebFormati.pdf, [Erişim Tarihi:23.12.2017]. Tomlinson, B. (2013)Working With Civil Society In Foreıgn Aid Possibilities For South-South Cooperation?,
http://www.undp.org/content/dam/china/docs/Publications/UNDP-CH08%20Turkey%20Case%20Study.pdf, [Erişim Tarihi:03.01.2018].
Yağmurlu, A. (2007)” Halkla İlişkiler Yöntemi Olarak Kamu Diplomasisi”, İletişim Araştırmaları, 5 (1), 9-38.
TBMM Tutanakları
TBMM, (02.05.2001), B: 95 O:1, Dönem:21 Cilt:62, Yasama Yılı:3, 307-309, Yakup Budak, (FP Adana Milletvekili)
TBMM, (02.05.2001), B: 95 O:1, Dönem:21 Cilt:62, Yasama Yılı:3, 293-296, Ayvaz Gökdemir, (DYP Erzurum Milletvekili)
TBMM (18.12.2006) 2006 TİKA Bütçesi Görüşmeleri (18.12.2006), B: 36 O:4, Dönem:22 Cilt:141, Yasama Yılı:5, 368-370, Fatih Arıkan, (AK Parti Kahramanmaraş Milletvekili)
TBMM, (02.05.2001), B: 95 O:1, Dönem:21 Cilt:62, Yasama Yılı:3, 284-288, Nevzat Yalçıntaş, (FP İstanbul Milletvekili)
TBMM, (02.05.2001), B: 95 O:1, Dönem:21 Cilt:62, Yasama Yılı:3, 288-290, İbrahim Yaşar Dedelek, (ANAP Eskişehir Milletvekili)
TBMM, (02.05.2001), B: 95 O:1, Dönem:21 Cilt:62, Yasama Yılı:3, 291-292, Metin Ergun, (MHP Muğla Milletvekili)
TBMM, (02.05.2001), B: 95 O:1, Dönem:21 Cilt:62, Yasama Yılı:3, 301-307, Abdulhaluk Mehmet Çay, (Devlet Bakanı Çorum Milletvekili)
TBMM, (02.05.2001), B: 95 O:1, Dönem:21 Cilt:62, Yasama Yılı:3, 338-340, Oya Akgönenç Muğisuddin, (FP Ankara Milletvekili)
Kanunlar, Kanun Tasarı ve Gerekçeleri
Kanun No: 4668 (2001) Türk İşbirliği ve Kalkınma İdaresi Başkanlığı’nın Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun, RG:12.05.2001, S:24400.
Kanun No:5018 (2003) Kamu Malî Yönetimi Ve Kontrol Kanunu, RG: 24.12.2003, S:25326.
Kanun No:3046 (1984) Bakanlıkların Kuruluş Ve Görev Esasları Hakkında Kanun, RG: 09.10.1984, S:18540.
TC Başbakanlık Kanunlar ve Kararlar Genel Müdürlüğü (2000) 20.11.2000/B.02.0.KKG. 0.10/101- 21/5661 Sayılı Başbakanlık Yazısı (Kanun Gerekçesi) http://www2.tbmm.gov.tr/d21/1/1-0779.pdf, [Erişim Tarihi:01.11.2017].
TBMM (2001), 21 Yasama Yılı: 3 (S. Sayısı: 639) Ekonomik, Kültürel, Eğitim ve Teknik İşbirliği Başkanlığı Kurulması, 206 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin İki Maddesinin Değiştirilmesi ve 190 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Eki Cetvellere Bir İlave Yapılması Hakkında 480 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile Bu Kanun Hükmünde Kararname ve Devlet Memurları Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Tasarısı (1/206,1/779)
Kanun Hükmünde Kararnameler
KHK No:189 (1983) Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Yurtdışı Teşkilatı Hakkında Kanun Hükmünde Kararname, RG: 14.12.1983, 18251.
480 Sayılı KHK (1992) Ekonomik, Kültürel, Eğitim ve Teknik İşbirliği Başkanlığı Kurulması, 206 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin İki Maddesinin Değiştirilmesi ve 190 Sayılı K a n u n Hükmünde Kararnamenin Eki Cetvellere Bir İlave Yapılması Hakkında KHK, RG:27.01.1992, S:21124.
KHK No: 656 (2011) Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında KHK, RG: 02.11.2011 S:28103.
Bakanlar Kurulu Kararları
BKK 2002/4202, RG: 20.06.2002, S:24791
BKK 2006/10014, RG: 01.03.2006 S:26095
BKK 2006/10202, RG:05.04.2006 S: 26130
BKK 2007/11628, RG: 21.02.2007 S:26441
BKK 2010/214, RG: 04.04.2010 S:27542
BKK 2010/620, RG: 27.07.2010 S:27654
BKK 2012/2648, RG: 11.01.2012 S:28170
BKK 2002/4547, RG:01.09.2002, S:24863
Genelgeler
Başbakanlık Genelgesi 2005/11 Yurt Dışına Yapılan Teknik Yardımların Envanterinin Tutulması ve Uygulamanın Koordinasyonuna İlişkin, RG:21.04.2005, S:25793
Yönetmelikler
Ekonomik, Kültürel, Eğitim ve Teknik İşbirliği (TİKA) Başkanlığı Sözleşmeli Personel Yönetmeliği (1997) RG: 22.02.1997, S:22913
Ekonomik, Kültürel, Eğitim ve Teknik İşbirliği Başkanlığı Sözleşmeli Personel Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (1997) RG: 03.12.1997, S:23189
Ekonomik, Kültürel, Eğitim ve Teknik İşbirliği Başkanlığı Atama Yönetmeliği (1997) RG: 22.12.1997, S:23208
Türk İşbirliği ve Kalkınma İdaresi Başkanlığı Teknik Yardım Uzman Yardımcılığına Giriş Sınavı ile Teknik Yardım Uzmanlığı Yeterlik Sınavı ve Atama Yönetmeliği (2002) RG: 22.04.2002, S:24734
Ekonomik, Kültürel, Eğitim ve Teknik İşbirliği Başkanlığı Atama ve Görevde Yükselme Yönetmeliği (2000) RG: 21.02.2000, S:23971

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Siyaset Bilimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Osman Gökhan Hatipoğlu

Yayımlanma Tarihi

30 Mart 2018

Gönderilme Tarihi

20 Şubat 2018

Kabul Tarihi

14 Mart 2018

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2018 Cilt: 1 Sayı: 1

IZ

https://izlik.org/JA87JH82AF

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Hatipoğlu, O. G. (2018). Farklı Bir Kamu Kurumu Olarak Tika: Örgüt Yapısının Dönüşümü Hakkında Bir Analiz. Türkiye Siyaset Bilimi Dergisi, 1(1), 99-116. https://izlik.org/JA87JH82AF

AMA

1.Hatipoğlu OG. Farklı Bir Kamu Kurumu Olarak Tika: Örgüt Yapısının Dönüşümü Hakkında Bir Analiz. TSBD. 2018;1(1):99-116. https://izlik.org/JA87JH82AF

Chicago

Hatipoğlu, Osman Gökhan. 2018. “Farklı Bir Kamu Kurumu Olarak Tika: Örgüt Yapısının Dönüşümü Hakkında Bir Analiz”. Türkiye Siyaset Bilimi Dergisi 1 (1): 99-116. https://izlik.org/JA87JH82AF.

EndNote

Hatipoğlu OG (01 Mart 2018) Farklı Bir Kamu Kurumu Olarak Tika: Örgüt Yapısının Dönüşümü Hakkında Bir Analiz. Türkiye Siyaset Bilimi Dergisi 1 1 99–116.

IEEE

[1]O. G. Hatipoğlu, “Farklı Bir Kamu Kurumu Olarak Tika: Örgüt Yapısının Dönüşümü Hakkında Bir Analiz”, TSBD, c. 1, sy 1, ss. 99–116, Mar. 2018, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA87JH82AF

ISNAD

Hatipoğlu, Osman Gökhan. “Farklı Bir Kamu Kurumu Olarak Tika: Örgüt Yapısının Dönüşümü Hakkında Bir Analiz”. Türkiye Siyaset Bilimi Dergisi 1/1 (01 Mart 2018): 99-116. https://izlik.org/JA87JH82AF.

JAMA

1.Hatipoğlu OG. Farklı Bir Kamu Kurumu Olarak Tika: Örgüt Yapısının Dönüşümü Hakkında Bir Analiz. TSBD. 2018;1:99–116.

MLA

Hatipoğlu, Osman Gökhan. “Farklı Bir Kamu Kurumu Olarak Tika: Örgüt Yapısının Dönüşümü Hakkında Bir Analiz”. Türkiye Siyaset Bilimi Dergisi, c. 1, sy 1, Mart 2018, ss. 99-116, https://izlik.org/JA87JH82AF.

Vancouver

1.Osman Gökhan Hatipoğlu. Farklı Bir Kamu Kurumu Olarak Tika: Örgüt Yapısının Dönüşümü Hakkında Bir Analiz. TSBD [Internet]. 01 Mart 2018;1(1):99-116. Erişim adresi: https://izlik.org/JA87JH82AF