Türkiye'de 2014-2024 Yılları Arasında Spor Bilimi Alanında Engelli Bireylere Yönelik Yapılan Tez Çalışmalarının İçerik Analizi

Yıl 2025, Cilt: 27 Sayı: 3, 440 - 448, 31.12.2025

Şeyma Elif Şimşek , Hayri Demir , Sinem Becan , Doğukan Raif Tuğcu

Öz

Bu araştırma, Türkiye’de 2014-2024 yılları arasında spor bilimi alanında engelli bireylere yönelik yapılan tez çalışmalarının çeşitli açılardan incelenmesi amacı ile yapılmıştır. Ayrıca bu çalışma, engelli bireylerin spora katılımını destekleyen politikaların geliştirilmesine katkı sunması açısından önem taşımaktadır. Araştırmada, nitel araştırma yöntemlerinden biri olan doküman analizi kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini, Türkiye’de 2014-2024 yılları arasında Yüksek Öğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi (YÖKTEZ)’inde spor bilimi alanında engelli bireylere yönelik tamamlanmış tüm yüksek lisans ve doktora tezlerinden oluşturmaktadır. Örneklem ise bu evren içerisinden, araştırma kriterlerine uygun olarak seçilen ve tam metin erişimi bulunan 211 tezden oluşmaktadır. Toplanan veriler tez yılı, türü, engel grubu, örneklem büyüklüğü, örneklem grubu, araştırma türü, anabilim dalı, üniversite ve veri toplama araçları değişkenleri üzerinden içerik analiziyle incelenmiştir. Araştırma sonucunda tezlerin özellikle 2019 ve 2024 yıllarında yoğunlaştığı, yüksek lisans tezlerinin baskın olduğu ve bedensel engelli bireylerin en sık çalışılan grup olduğu belirlenmiştir. Nicel yöntemler ve anket-ölçekler metodolojik olarak ön plandayken, nitel ve karma yöntemlerin sınırlı kullanımı, engelli bireylerin spora katılım deneyimlerinin derinlemesine anlaşılmasında eksikliklere işaret etmektedir. Örneklem büyüklükleri genellikle küçük-orta ölçeklidir, görme engelli bireylerle ilgili çalışmalar ise en az temsil edilmiştir. Tezlerin çoğunlukla beden eğitimi ve spor anabilim dalında üretildiği ve 47 farklı üniversiteye dağıldığı görülmüştür. Çalışma, bedensel engelli bireylere odaklanmanın paralimpik sporların popülerliğiyle bağlantılı olduğunu, ancak diğer engel gruplarının ihtiyaçlarının yeterince ele alınmadığını ortaya koymaktadır. Gelecekteki araştırmalar için nitel yöntemlerin, büyük ölçekli ve disiplinler arası çalışmaların artırılması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

spor , spor bilimi , engelli birey , içerik analizi

Content Analysis of Thesis Studies on Disabled Individuals in the Field of Sports Science between 2014-2024 in Turkey

Öz

This study aims to analyze the thesis studies on individuals with disabilities in the field of sport
sciences in Turkey between 2014-2024 from various perspectives. In addition, this study is
important in terms of contributing to the development of policies that support the participation
of individuals with disabilities in sports. Document analysis, one of the qualitative research
methods, was used in the study. The population of the study consists of all master's and doctoral
theses completed in the field of sport sciences in Turkey between 2014 and 2024 in the National
Thesis Center of the Council of Higher Education. The sample consists of 211 theses selected
from this population in accordance with the research criteria and having full text access. The
data were analyzed by content analysis according to the variables of thesis year, type, obstacle
group, sample size, sample group, research type, department, university and data collection
tools. As a result of the research, it was determined that the theses were concentrated especially
in 2019 and 2024, master's theses were predominant, and individuals with physical disabilities
were the most frequently studied group. While quantitative methods and survey scales are at
the forefront methodologically, the limited use of qualitative and mixed methods points to gaps
in the in-depth understanding of disabled people's experiences of participation in sport. Sample
sizes are generally small to medium and studies on visually impaired individuals are the least
represented. The theses were mostly produced in physical education and sport departments and
were distributed across 47 different universities. The study reveals that the focus on individuals
with physical disabilities is linked to the popularity of Paralympic sports, but the needs of other
disability groups are not adequately addressed. Increasing qualitative methods, large-scale and
interdisciplinary studies are recommended for future research.

Anahtar Kelimeler

Sport , sport sciences , Individual with Disabilities , Content Analysis.

Kaynakça

• 1. Acar, G., & Şahin, M. Policy development for inclusive sports programs for individuals with disabilities in Türkiye. International Journal of Sport Policy and Politics, 2024, 16(2), 234-249. https://doi.org/10.1080/19406940.2023.2278912
• 2. Akyüz, M., & Karaca, A. The role of families in promoting sports participation among individuals with disabilities in Türkiye. Journal of Sports Sciences, 2023, 41(4), 321-330. https://doi.org/10.1080/02640414.2023.2187654
• 3. Ayhan, B., & İlhan, E. L. Türkiye’de spor bilimi alanında bedensel engelli bireylere yönelik yapılan makalelerin içerik analizi (2015-2020). Uluslararası Güncel Eğitim Araştırmaları Dergisi, 2021, 7(2), 672-686.
• 4. Bowen, GA. Nitel araştırma yöntemi olarak belge analizi. Nitel Araştırma Dergisi, 2009, 9 (2), 27-40.
• 5. Bozkuş, T., & Kaya, A. Methodological trends in sports sciences research on disability: A mixed-methods perspective. Journal of Human Kinetics, 2023, 89(2), 145-158. https://doi.org/10.5114/jhk/167234
• 6. Corbin, J., & Strauss, A. Basics of qualitative research: Techniques and procedures for developing grounded theory (4th ed.). Newbury Park, 2015, Sage.
• 7. Coşkun, İ., Dündar, Ş., & Parlak, C. Türkiye’de özel eğitim alanında yapılmış lisansüstü tezlerin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi (2008-2013). Ege Eğitim Dergisi, 2014, 15(2), 375-396.
• 8. Çelik, Z., & İnce, M. L. Physical activity participation among individuals with visual and hearing impairments in Türkiye. Disability and Rehabilitation,2023, 45(7), 1123-1132. https://doi.org/10.1080/09638288.2022.2055147
• 9. Demir, G., & Şen, C. Professional development of coaches in adapted sports: A Turkish perspective. International Journal of Sports Science & Coaching, 2022, 17(5), 987-996. https://doi.org/10.1177/17479541221104567
• 10. Gürkan, A., & Koçak, S. Accessibility barriers in sports facilities for individuals with disabilities: A case study in Türkiye. European Journal of Adapted Physical Activity, 2024, 17(1), 12-25. https://doi.org/10.5507/euj.2024.002
• 11. İnan, S. A., & İlhan, L. Engellilerde beden eğitimi ve spor dersine yönelik lisansüstü tezlerin incelenmesi. Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 2021, 15(2), 214-226.
• 12. Kabasakal, Z., & Arslan, E. Structural and social barriers to sports participation for individuals with disabilities in Türkiye. International Journal of Disability, Development and Education, 2023, 70(5), 678-692. https://doi.org/10.1080/1034912X.2022.2134567
• 13. Kiuppis, F. Inclusive sport: Conceptualizing disability sport within the Paralympic movement. European Journal of Sport Science, 2022, 22(1), 87-95. https://doi.org/10.1080/17461391.2021.1920012
• 14. Korkmaz, S., & Aydın, M. Social integration through sports for individuals with disabilities: Evidence from Türkiye. Sport in Society, 2024, 27(3), 456-472. https://doi.org/10.1080/17430437.2023.2218765
• 15. Kurtoğlu, M., & Seferoğlu, S. S. Öğretmenlerin teknoloji kullanımı ile ilgili Türkiye kaynaklı dergilerde yayımlanmış makalelerin incelenmesi. Öğretim Teknolojileri ve Öğretmen Eğitimi Dergisi, 2013, 2(3).
• 16. Martin Ginis, K. A., Van der Ploeg, H. P., Foster, C., Lai, B., McBride, C. B., Pratt, M., Shirazipour, C. H., Smith, B., Vásquez, P. M., & Heath, G. W. Participation of people living with disabilities in physical activity: A global perspective. The Lancet, 2021, 398(10298), 443-455. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(21)01164-8
• 17. Öztürk, D., & Tekin, M. Trends in adapted physical education research in Türkiye: A bibliometric analysis. Adapted Physical Activity Quarterly, 2021, 38(3), 456-472. https://doi.org/10.1123/apaq.2020-0156
• 18. Sarı, İ., & Bulut, S. Long-term impacts of sports programs for individuals with disabilities: A review of Turkish studies. Journal of Sport and Health Science, 2022, 11(4), 512-520. https://doi.org/10.1016/j.jshs.2021.09.003
• 19. Şenel, E., & Yıldız, S. Content analysis of theses in sports sciences: A methodological approach to understanding research trends. Turkish Journal of Sport and Exercise, 2022, 24(2), 134-145.
• 20. Tekkurşun Demir, G., İlhan, E. L., & Cicioğlu, H. İ. Motivation and barriers to sports participation among athletes with disabilities in Türkiye. Physical Culture and Sport. Studies and Research, 2021, 91(1), 1-12. https://doi.org/10.2478/pcssr-2021-0012
• 21. World Health Organization. International classification of functioning, disability and health (ICF), 2020. https://www.who.int/standards/classifications/international-classification-of-functioning-disability-and-health
• 22. Yıldırım, M., & İlhan, E. L. The rise of Paralympic sports in Türkiye: Opportunities and challenges. Sport in Society, 2022, 25(6), 1123-1139. https://doi.org/10.1080/17430437.2021.1979965
• 23. Yılmaz, A. Türkiye’de spor bilimi alanında işitme engelli bireylere yönelik yapılan çalışmaların içerik analizi (2008-2018). Spormetre Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 2019, 17(3), 58-66.
• 24. Yılmaz, A., & Esentürk, O. K. Adapted physical activity for individuals with sensory impairments: Challenges and solutions in Türkiye. Journal of Physical Education and Sport, 2023, 23(5), 1234-1243. https://doi.org/10.7752/jpes.2023.05156
• 25. Yıldırım, A., & Şimşek, H. Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık, 2013.