Examination Of The Nutritional Habits And Attention Levels Of Secodary schol Students Who Do End Do Not Do Sport

Yıl 2026, Cilt: 28 Sayı: 1 , 176 - 184 , 30.04.2026

Ayşegül Çelik , İbrahim Bozkurt

https://doi.org/10.15314/tsed.1795204

https://izlik.org/JA79GM64TN

Öz

The aim of this study was to examine the nutritional habits and attention levels of 250 secondary school students in Konya, divided into groups of those who participate in sports and those who do not. A personal information form created by the researcher was used to gather socio-demographic data. To assess the participants' healthy eating attitudes, the Attitude Scale Towards Healthy Eating (ASHE), whose validity and reliability study was conducted by Tekkurşun Demir and Cicioğlu (2019), was employed. Participants' attention levels were determined using the letter form of the Bourdon Attention Test, developed by Benjamin Bourdan in 1955. Before analysis, the variance and homogeneity of the data were tested. Appropriate statistical techniques were then applied based on the nature and distribution of the data. By determining that the data were normally distributed, Independent Samples t-test was used in paired comparisons, One-WayAnova test was used in multiple comparisons, and Tukey HSD test was used to determine the source of difference. In addition, the Paired-Samples t test was used to compare the attention test scores at the beginning and end of the study. The results showed a significant positive difference in attention levels for students who engaged in sports across all branches compared to those who did not. Furthermore, regarding attitudes towards healthy eating and its sub-dimensions (excluding the "unhealthy nutrition" sub-dimension), a significant positive difference was found in the sports
groups compared to the non-sports groups. The scores for the unhealthy nutrition dimension were lower in the sports groups than in the non-sports groups, and these results were statistically significant. Based on these findings, it can be concluded that secondary school students who participate in sports exhibit more positive nutritional habits and higher attention levels than their non-sporting peers.

Anahtar Kelimeler

Attention , Education , Habit , Nutrition , Sports

Spor Yapan ve Yapmayan Ortaöğretim Öğrencilerinin Beslenme Alışkanlıkları ve Dikkat Düzeylerinin İncelenmesi

https://izlik.org/JA79GM64TN

Öz

Bu çalışmamızda; Konyada öğrenim gören spor yapan ve yapmayan 250 ortaöğretim öğrencisinin beslenme alışkanlıkları ve dikkat düzeylerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmacının oluşturduğu kişisel bilgi formu, sosyo-demografik verilerin elde edilmesi için kullanılmıştır. Tekkurşun Demir ve Cicioğlu (2019)’nun geçerlilik ve güvenirlilik çalışmasını yaptığı Sağlıklı Beslenmeye İlişkin Tutum Ölçeği (SBİTÖ) katılımcıların sağlıklı beslenme tutumlarını belirlemek için kullanılmıştır. Katılımcıların dikkat seviyelerini belirlemek için 1955’de Benjamin Bourdan’nın geliştirdiği dikkat testi harf formu kullanılmıştır. Verilerin, varyans ve homojenlikleri test edilmiş, uygun test teknikleri verilerin özellik ve dağılımları göz önünde bulundurularak uygulanmıştır. Normal dağılım gösterdiği belirlenen verilerin çoklu karşılaştırmalarda One-WayAnova, farklılık kaynağının belirlenmesinde Tukey HSD testi ikili karşılaştırmalarında ise Independent Samples t test kullanılmıştır. Çalışmamızın ilk ve son test olarak uygulanan dikkat test puanlarının karşılaştırmasında Paired-Samples t test kullanılmıştır. Elde ettiğimiz verilerin sonucunda tüm branşlarda spor yapanların yapmayanlara oranla dikkat düzeylerinde olumlu yönde anlamlı farklılık belirlenmiştir. Çalışma gruplarında kötü beslenme alt boyutu hariç sağlıklı beslenmeye ilişkin tutumlar ve alt boyutlarında spor yapanlarda spor yapmayanlara oranla olumlu yönde anlamlı farklılık
belirlenmiştir. Spor yapanlarda yapmayanlara oranla kötü beslenme boyutu değerleri düşük çıkmış ve elde edilen sonuçların istatistiksel olarak anlamlı olduğu belirlenmiştir. Bu çalışma bulgularına bağlı olarak spor yapan ortaöğretim öğrencilerinin spor yapmayan öğrencilere oranla beslenme alışkanlıklarının daha pozitif ve dikkat düzeylerinin daha yüksek olduğu söylenilebilir.

Anahtar Kelimeler

Spor , Dikkat , Beslenme , Alışkanlık , Eğitim

Kaynakça

• 1. Akın S. Dikkat Eksikliği Ve Hiperaktivite Bozukluğu Tanılı Çocuklarda Beslenme Durumu Değerlendirilmesi, Hamidiye Sağlık Bilimleri Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Tıbbi Biyokimya Ana Bilim Dalı yüksek lisans tezi, 2019: İstanbul.
• 2. Akpolat İ. Elit Genç Atletlerin Beslenme Durumu, Vücut Bileşimi Ve Kuvvet Ölçümleri Arasındaki İlişkinin Değerlendirilmesi, Biruni Üniversitesi, Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı, yüksek lisans tezi, 2021: İstanbul.
• 3. Alamehmet M. 18-25 Yaş Arası Üniversite Öğrencilerindeki İnternet Bağımlılığının Sağlıklı Beslenmeye İlişkin Tutum Üzerine Etkisi, Haliç Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2021: İstanbul.
• 4. Alp E. Dikkatsizce Kullanılan Önlemler-“Dikkat Et/Dikkatli Ol!”, 2011: 4- 11.
• 5. Arabacı R, Çankaya C. Beden Eğitimi Öğretmenlerinin Fiziksel Aktivite Düzeylerinin Araştırılması, Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 2007; 20 (1): 1-15.
• 6. Arlı M, Şanlıer N, Küçükkömürler S, Yaman, M. Anne Ve Çocuk Beslenmesi, Pegem Atıf İndeksi 2017: 1-233.
• 7. Asan R. Sekiz Haftalık Masa Tenisi Egzersizinin 9-13 Yaş Arası Çocuklarda Dikkat Üzerine Etkisi, Selçuk Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Beden Eğitimi ve Spor Anabilimdalı Yüksek Lisans Tezi, 2011: Konya.
• 8. Aytan Korucu G. Ortaöğretim Öğrencilerinin Sosyalleşmelerinde Sporun Etkileri, Gazi Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Anabilimdalı Doktora Tezi, 2010: Ankara.
• 9. Baysal A, Aksoy M, Bozkurt N, Merdol T, Pekcan G, Keçecioğlu S, Besler H, Mercanlıgil S. Diyet El Kitabı, Ankara: Hatipoğlu Baskı, 2002: 225-253.
• 10. Bıdıl S, Kaya, M. Analysis Of The Attitude Of Badminton Athletes About Healthy Nutrition, Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 2021; 15 (2): 201-213.
• 11. Bouchard M, Laforest F, Vandelac L, Bellinger D, Mergler D. Hair Manganese And Hyperactive Behaviors: Pilot Study Of School-Age Children Exposed Through Tap Water, Environmental Health Perspectives, 2007; 115 (1): 122-127.
• 12. Cheuk D, Wong V. Attention-deficit hyperactivity disorder and blood mercury level: a case-control study in Chinese children, Neuropediatrics, 2006; 37 (04): 234-240.
• 13. Civan A, Çelik A, Bozkurt I, Altın M, Özdemir M. An Analysis On The Effects Of Table-Tennis Sports On The Distraction Of Secondary Education Students, The Online Journal of Recreation and Sports, 2020; 9 (3): 33-44.
• 14. Çağlar E, Korunç Z. D2 Dikkat Testinin Sporcularda Güvenirliği ve Geçerliği, Spor Bilimleri Dergisi, 2006; 17 (2): 58-80.
• 15. Çelen FN. Adölesanların Dikkat, İştah Ve Beslenme Durumlarının İncelenmesi, Başkent Üniverstiesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, 2020: Ankara.
• 16. Dereceli Ç. Tai-Chi Programına Katılımın Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu Olan İlköğretim I Kademe Öğrencilerinin İç Dış Denetim Odağı ve Dikkat Düzeylerine Etkisinin Araştırılması Ege Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü Doktora Tezi, 2011: İzmir.
• 17. Eysenck MW, Keane MT. Cognitive psychology: A student’handbook, Psychology press, 2015.
• 18. Galler JR, Bryce CP, Zichlin ML, Fitzmaurice G, Eaglesfield GD, Waber DP. Infant malnutrition is associated with persisting attention deficits in middle adulthood, The Journal of nutrition, 2012; 142 (4): 788-794.
• 19. Göral K. Yıldırım D. Spor Bilimleri Fakültesi Öğrencilerinin Sağlıklı Beslenmeye İlişkin Tutumlarının Branş Farklılıklarına Göre Araştırılması, CBÜ Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 2022; 17 (1): 58-69.
• 20. Güneş M. İlkokul Öğrencilerinin Okuma Düzeyleri Ve Dikkat Özelliklerinin Bazı Değişkenler Açısından İncelenmesi, Ankara Gazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, 1997: Ankara.
• 21. Kadziela-Olech H, Piotrowska-Jastrzebska J. The duration of breastfeeding and attention deficit hyperactivity disorder, Roczniki Akademii Medycznej w Bialymstoku, 2005; (1995) 50, 302-306.
• 22. Kaur M, Sharma S, Vig D. Fast food consumption and its relation with attention span and memory retention in school, Studies on Ethno- Medicine, 2019; 13 (1): 17-26.
• 23. Kelly AK, W. Physical activity prescription for childhood cancer survivors, Current sports medicine reports, 2011; 10 (6): 352-359.
• 24. Kiremitçi HT. Erken Ergenlik Döneminde Sportif Eğitsel Oyunların Dikkat Üzerine Etkisi, Necmettin Erbakan Üniversitesi, Beden Eğitimi ve Spor Bilim Dalı Yüksek Lisans Tezi, 2022: Konya.
• 25. Kırkıncıoğlu M. Çocuk beslenmesi, İstanbul, Ya-Pa Yayınları 2003.
• 26. Koçak K. Atıcılık Çalışmalarının Dikkat Düzeyleri Üzerine Etkilerinin İncelenmesi, Dumlupınar Üniversitesi, Beden Eğitimi ve Spor Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi, 2022: Kütahya.
• 27. Konofal E, Lecendreux M, Deron J, Marchand M, Cortese S, Zaïm M, Mouren MC, Arnulf I. Effects of iron supplementation on attention deficit hyperactivity disorder in children, Pediatric neurology, 2008; 38 (1): 20- 26.
• 28. Kurtcephe ES. Orta Öğretimde Sporun Dikkat Düzeyine Etkisi, Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Antrenörlük Eğitimi Ana Bilim Dali Yüksek Lisans Tezi, 2021: Samsun.
• 29. Milte CM, Parletta N, Buckley JD, Coates AM, Young RM, Howe PR. Eicosapentaenoic and docosahexaenoic acids, cognition, and behavior in children with attention-deficit/hyperactivity disorder: A randomized controlled trial, Nutrition, 2012; 28 (6): 670-677.
• 30. Morgane PJ, Mokler DJ, Galler JR. Effects of prenatal protein malnutrition on the hippocampal formation, Neuroscience & Biobehavioral Reviews, 2002; 26 (4): 471-483.
• 31. Nigg JT, Knottnerus GM, Martel MM, Nikolas M, Cavanagh K, Karmaus W, Rappley MD. Low blood lead levels associated with clinically diagnosed attention-deficit/hyperactivity disorder and mediated by weak cognitive control, Biological psychiatry, 2008; 63 (3): 325-331.
• 32. Nyaradi A, Li J, Hickling S, Foster J, Oddy WH. The role of nutrition in children's neurocognitive development, from pregnancy through childhood, Frontiers in human neuroscience, 2013; 7, 97.
• 33. Odent M. Attention deficit hyperactivity disorder (ADHD) and obesity: Two facets of the same disease?, Medical hypotheses, 2010; 74 (1): 139-141.
• 34. Oktar İ, Şanlıer N. İlköğretim Okullarında Uygulanan Beslenme Programları Ve Öğrencilerin Beslenme Davranışları İle İlgili Öğretmen Ve Öğrencilerin Görüşleri. Mesleki Eğitim Dergisi, 1999; (1): 55-63.
• 35. Pehlivan A. Sporda beslenme, İstanbul, Morpa Kültür yayınları, 2005.
• 36. Pelsser LM, Frankena K, Toorman J, Savelkoul HF, Pereira RR, Buitelaar JK. A randomised controlled trial into the effects of food on ADHD, European child & adolescent psychiatry, 2009; 18 (1): 12-19.
• 37. Reyhan ŞG. Masa Tenisi Sporcularının Dikkat Becerilerinin Sedanterlerle Karşılaştırılması, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Sütçü İmam Üniversitesi, Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı, Tezli Yüksek Lisans Program, 2019: Kahramanmaraş.
• 38. Salehi B, Mohammadbeigi A, Sheykholeslam H, Moshiri E, Dorreh F. Omega-3 and Zinc supplementation as complementary therapies in children with attention-deficit/hyperactivity disorder, Journal of research in pharmacy practice, 2016; 5(1): 22.
• 39. Taşdelen V. Farklı Branşlardaki Genç Sporcuların Beslenme Alışkanlıklarının İncelenmesi, Sinop Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü Antrenörlük Eğitimi Anabilim Dalı, Tezli Yüksek Lisans Program, 2021: Sinop.
• 40. Tayşi S. Gaziantep İlinde Dikkat Eksikliği Ve Hiperaktivite Bozukluğu Olan 3-18 Yaş Grubu Çocukların Beslenme Durumlarının ve E-110 (Sunset Yellow) Katkı Maddesi Bulunan Besinlerin Tüketim Miktarlarının Saptanması, Hasan Kalyoncu Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Beslenme ve Diyetetik Anabilim Dalı, Tezli Yüksek Lisans Programı, 2018: Gaziantep.
• 41. Tekkurşun DG, Cicioğlu Hİ. Sağlıklı Beslenmeye İlişkin Tutum Ölçeği (SBİTÖ): Geçerlik Ve Güvenirlik Çalışması, Gaziantep Üniversitesi, Spor Bilimleri Dergisi, 2019; 4(2): 256-274.
• 42. Ulukan M, Özdemir N. Okçularda Dikkat ve Performans İncelenmesi, Journal of History School (JOHS), 2021; 54: 3637-3657.
• 43. Verlaet AA, Noriega DB, Hermans N, Savelkoul HF. Nutrition, immunological mechanisms and dietary immunomodulation in ADHD, European child & adolescent psychiatry, 2014; 23(7): 519-529.
• 44. Yıldırım İ, Özşevik K, Sultan Ö, Canyurt E, Tortop Y. Üniversite Öğrencilerinde Fiziksel Aktivite İle Depresyon İlişkisi, Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 2015; 9(9): 32-39.
• 45. Yönal M. Dart Sporunun Dikkat Düzeyine Etkisinin İncelenmesi, Bartın Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı Yüksek Lisans Tezi, 2019: Bartın.
• 46. Zukier Z, Solomon JA, Hamadeh, MJ. The role of nutrition in mental health: Attention deficit hyperactivity disorder (ADHD), Canadian Mental Health Association, Toronto, Ontario, Canada, 2010.