Examination of the Relationship Between Attitudes Toward Physical Education and Sports and Empathic Tendency Levels Among Secondary School Students

Öz

This study aimed to examine the relationship between secondary school students’ attitudes toward physical education and sports and their emotional and cognitive empathic tendencies and to determine whether these variables differed according to gender, school type, income level, and sports branch. The study included 913 students, comprising 424 males and 489 females, who were selected through random sampling from five different public secondary schools in Tekirdağ, Türkiye, during the 2022–2023 academic year. Data were collected using a demographic information form, the Physical Education and Sports Attitude Scale (PESAS), and the Ka-Si Empathic Tendency Scale–Adolescent Form (KA-SI ETS-A). Independent-samples t-tests, one-way analysis of variance, post-hoc comparisons, and Pearson correlation analysis were used to analyze the data. Male students had significantly higher attitudes toward physical education and sports than female students, whereas female students had significantly higher emotional and cognitive empathy scores than male students. Differences in attitude and empathic tendency scores were observed according to school type, income level, and sports branch, although the pattern of these differences varied across the outcomes examined. Sports High School students had higher attitude scores than students attending the other school types, while their cognitive empathy scores were significantly higher only than those of Imam Hatip High School students. PESAS scores showed a statistically significant but very weak positive correlation with emotional empathy (r = .072, p = .031) and a weak positive correlation with cognitive empathy (r = .190, p < .001). In conclusion, secondary school students’ attitudes toward physical education and sports and their empathic tendency levels differed according to selected demographic characteristics, and positive but weak relationships were found between these variables. The findings should be interpreted in terms of associations and group differences rather than causal relationships.

Anahtar Kelimeler

• Physical Education and Sports
• Attitude
• Empathic Tendency
• Secondary School Students
• School Type

Ortaöğretim Öğrencilerinin Beden Eğitimi ve Spora Yönelik Tutumlarıyla Empatik Eğilim Düzeyleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Öz

Bu çalışmanın amacı, farklı okul türlerinde öğrenim gören ortaöğretim öğrencilerinin beden eğitimi ve spora yönelik tutumları ile duygusal ve bilişsel empatik eğilim düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemek ve bu değişkenlerin cinsiyet, okul türü, gelir düzeyi ve spor branşına göre farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemektir. Araştırmaya, 2022–2023 eğitim-öğretim yılında Tekirdağ ilindeki beş farklı devlet lisesinde öğrenim gören ve rastgele örnekleme yöntemiyle seçilen 424 erkek ve 489 kız olmak üzere toplam 913 öğrenci katılmıştır. Veriler; demografik bilgi formu, Beden Eğitimi ve Spor Tutum Ölçeği (BESTÖ) ve Ka-Si Empatik Eğilim Ölçeği–Ergen Formu kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizinde bağımsız örneklemler t testi, tek yönlü varyans analizi, post-hoc karşılaştırmalar ve Pearson korelasyon analizi kullanılmıştır. Erkek öğrencilerin beden eğitimi ve spora yönelik tutum puanları kız öğrencilerden anlamlı düzeyde daha yüksek bulunurken, kız öğrencilerin duygusal ve bilişsel empati puanlarının erkek öğrencilerden daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Okul türü, gelir düzeyi ve spor branşına göre tutum ve empatik eğilim puanlarında farklılıklar saptanmış, ancak bu farklılıkların örüntüsü incelenen alt boyutlara göre değişmiştir. Spor Lisesi öğrencilerinin tutum puanları diğer okul türlerinde öğrenim gören öğrencilerden daha yüksek bulunmuş, bilişsel empati puanları ise yalnızca İmam Hatip Lisesi öğrencilerinden anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur. BESTÖ puanları ile duygusal empati arasında istatistiksel olarak anlamlı ancak çok zayıf düzeyde pozitif bir ilişki (r = .072, p = .031), bilişsel empati ile ise zayıf düzeyde pozitif bir ilişki (r = .190, p < .001) belirlenmiştir. Sonuç olarak, ortaöğretim öğrencilerinin beden eğitimi ve spora yönelik tutumları ile empatik eğilim düzeylerinin bazı demografik özelliklere göre farklılık gösterdiği ve bu değişkenler arasında pozitif ancak düşük düzeyde ilişkiler bulunduğu görülmüştür. Bulgular neden-sonuç ilişkisi olarak değil, değişkenler arasındaki ilişkiler ve grup farklılıkları çerçevesinde değerlendirilmelidir.

Anahtar Kelimeler

• Beden Eğitimi ve Spor
• Tutum
• Empatik Eğilim
• Ortaöğretim Öğrencileri
• Okul Türü

Kaynakça

1. 1. Alpkaya U, Çoknaz H. Ortaöğretim öğrencilerinin beden eğitimi dersine yönelik tutumlarının incelenmesi. Journal of Human Sciences, 2018; 15(2): 845-857.
2. 2. Aras G. Farklı lise türlerinde öğrenim gören öğrencilerin beden eğitimi ve spor dersine karşı tutumları ile kişilik özellikleri arasındaki ilişki (Yüksek lisans tezi). Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, 2019.
3. 3. Bailey R, Armour K, Kirk D, Jess M, Pickup I, Sandford R. The educational benefits claimed for physical education and school sport: An academic review. Research Papers in Education, 2009; 24(1): 1-27.
4. 4. Christov-Moore L, Iacoboni M. Sex differences in empathy and related neural circuits. Neuropsychologia, 2016; 116: 22-31.
5. 5. Demirdağ R. Farklı tür liselerdeki öğrencilerin beden eğitimi ve spor dersine ilişkin tutumlarının karşılaştırmalı olarak incelenmesi: Erzurum ili örneği (Yüksek lisans tezi). Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2018.
6. 6. Demirhan G, Altay F. Lise Birinci Sınıf Öğrencilerinin Beden Eğitimi ve Spora İlişkin Tutum Ölçeği II. Spor Bilimleri Dergisi, 2001; 12(2): 9-20.
7. 7. Demirhan G. Beden eğitimi dersine ilişkin tutum ölçeği geliştirilmesi. Hacettepe Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 2003; 14(1): 14-23
8. 8. Duy B, Yıldız MA. Ortaöğretim öğrencilerinin empatik eğilim düzeylerinin incelenmesi. Eğitim ve Bilim, 2014; 39(176): 123

9. 9. Dökmen Ü. İletişim Çatışmaları ve Empati. İstanbul: Sistem Yayıncılık, 2004.
10. 10. Etkin H, Çetin A, Yılmaz F. Lise öğrencilerinde empatik eğilim düzeylerinin cinsiyet değişkeni açısından incelenmesi. Milli Eğitim Dergisi, 2021; 50(231): 320-339.
11. 11. Filiz A. Farklı lise türlerindeki öğrencilerin empatik eğilimleri ve saldırganlık düzeylerinin incelenmesi (Yüksek lisans tezi), 2009.
12. 12. Gano-Overway LA. Exploring the connections between caring and social behaviors in physical education. Research Quarterly for Exercise and Sport, 2013; 84(1): 104-114.
13. 13. Guttman HA. Empathy in families of women with borderline personality disorder, anorexia nervosa, and a control group. Family Process, 2001; 40(4): 639-652
14. 14. Hojat M, DeSantis J, Shannon SC, Speicher M, Bragan L, Calabrese LH. Empathy as related to gender, age, race/ethnicity, academic background, and career interest: A nationwide study of osteopathic medical students in the United States. Medical Education, 2020; 54(6): 571-581.
15. 15. Kannan D. Students' attitude towards physical education. International Journal of Physical Education, Sports and Health, 2015; 1(4): 20-23.
16. 16. Karaca A, Açıkgöz F, Akkuş D. Eğitim ile empatik beceri ve empatik eğilim geliştirilebilir mi?: Bir sağlık yüksekokulu örneği. Acıbadem Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 2013; 3(3): 118-122 . 17. Karademir T, Türkçapar Ü. Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu öğrencilerinin empatik eğilim düzeylerinin incelenmesi. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 2017; 18(3): 232-245.
17. 18. Kavussanu M, Boardley ID. The prosocial and antisocial behavior in sport scale. Journal of Sport and Exercise Psychology, 2009; 31(1): 97-117.
18. 19. Kavussanu M, Stanger N. Prosocial and antisocial behavior in sport. Current Opinion in Psychology, 2017; 16: 123-127
19. 20. Kaya A, Siyez DM. KA-Sİ Çocuk ve Ergenler İçin Empatik Eğilim Ölçeği: Geliştirilmesi geçerlik ve güvenirlik çalışması. Eğitim ve Bilim, 2010; 35(156): 110-125.
20. 21. Kağıtçıbaşı Ç. Yeni İnsan ve İnsanlar. 10. Baskı. İstanbul: Evrim Yayınevi, 2005.
21. 22. Keskin B. Ortaöğretim öğrencilerinin beden eğitimi dersine yönelik tutumlarının incelenmesi (Yüksek lisans tezi). Karadeniz Teknik Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, 2015
22. 23. Mestre MV, Samper P, Frias MD, Tur AM. Are women more empathetic than men? A longitudinal study in adolescence. The Spanish Journal of Psychology, 2009; 12(1): 76-83.
23. 24. Olsen KM, Tandon P. Socioeconomic inequities in youth participation in physical activity and sports. International Journal of Environmental Research and Public Health, 2021; 18(13): 6946.
24. 25. Piff PK, Kraus MW, Côté S, Cheng BH, Keltner D. Having less, giving more: The influence of social class on prosocial behavior. Journal of Personality and Social Psychology, 2010; 99(5): 771-784.
25. 26. Rueckert L, Naybar N. Gender differences in empathy: The role of the right hemisphere. Brain and Cognition, 2008; 67(2): 162-167.
26. 27. Salar B, Hekim M, Tokgöz M. 15-18 yaş grubu takım ve ferdi spor yapan bireylerin duygusal durumlarının karşılaştırılması. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 2012; 6: 123-135.
27. 28. Sarı M, Özgök A. Lise öğrencilerinin empatik eğilimleri ile iletişim becerileri arasındaki ilişki. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 2014; 10(2): 85-97
28. 29. Shields DL, Bredemeier BL. True Competition: A Guide to Pursuing Excellence in Sport and Society. Champaign: Human Kinetics, 2009.
29. 30. Silverman S, Subramaniam PR. Student attitude toward physical education and physical activity: A review of measurement issues and outcomes. Journal of Teaching in Physical Education, 1999; 19(1): 97-125.
30. 31. Topçu Ç, Erdur-Baker Ö. Türkiye'de empati düzeylerinde cinsiyet farklılıkları: Tezlerin meta-analizi. Eğitim ve Bilim, 2012; 37(166): 176-189.
31. 32. Turan S. Okul sporlarına katılan ortaöğretim öğrencilerinin beden eğitimine yatkınlıkları ve beden eğitimi dersindeki sportmenlik davranışlarının incelenmesi (Doktora tezi). Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi, 2020.
32. 33. Yang Y, et al. Men, women... who cares? A population-based study on sex differences and empathy. PLOS ONE, 2017; 12(6): e0179336.
33. 34. Yurtal F, Cenkseven F. İlköğretim okullarında zorbalığın yaygınlığı ve doğası. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 2007; 3(28): 1-13.
34. 35. Yıldız B. Ortaöğretim öğrencilerinin beden eğitimi ve spor dersine yönelik tutumu ile okula aidiyet duygusu arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yüksek lisans tezi). Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, 2022
35. 36. Yıldız M, Yıldız Ö. Futbolcuların saldırganlık düzeylerinin incelenmesi. Uluslararası Hakemli Akademik Spor Sağlık ve Tıp Bilimleri Dergisi, 2015; 17: 15-29.
36. 37. Yıldız SM, Yıldız E. Fair play behaviors of physical education and sports students. International Journal of Science Culture and Sport, 2015; 3(4): 14-23.
37. 38. Çakır E. Ortaokul öğrencilerinin empatik eğilim düzeyleri ile çatışma çözme davranışları arasındaki ilişki (Yüksek lisans tezi), 2017.
38. 39. Özbalta M. Spor yapan ve yapmayan ortaöğretim öğrencilerinin empatik eğilimleri ve iletişim becerilerinin bazı değişkenler açısından incelenmesi (Yüksek lisans tezi). Marmara Üniversitesi, 2018.
39. 40. Özyalvaç NT. Ortaöğretim öğrencilerinin beden eğitimi dersine yönelik tutumlarının incelenmesi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 2010; 24: 1-10.