Araştırma Makalesi

Siyaset, Kitap ve Çeviri: 1885-1887 Arasında Yayımlanan Edebi Kitap Çevirileri Üzerine

Sayı: 4 30 Haziran 2024
PDF İndir
TR EN

Siyaset, Kitap ve Çeviri: 1885-1887 Arasında Yayımlanan Edebi Kitap Çevirileri Üzerine

Öz

II. Abdülhamid döneminin dikkat çeken kültürel gelişmelerinden biri edebiyat çevirilerinin hızlı bir şekilde artmasıdır. Bu makalede 1885, 1886 ve 1887’de Arap, Yunan ve Ermeni harfleriyle Türkçeye çevrilip kitap olarak yayımlanan edebi çeviriler incelenerek o dönemde kitap yayıncılığı, çeviri faaliyetleri ve siyasi rejim arasında ne tür bir ilişki olduğu ve bu durumun arkasında yatan toplumsal dönüşüm süreci üzerine birtakım saptamalarda bulunulmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Balta, Evangelia. “Novels published in Karamanlidika”, Karamanli Legacies. Yay. Haz. Evangelia Balta. 49-70. İstanbul: ISIS Press, 2018.
  2. Barthes, Roland. “Écrivains et écrivants”, Essais critiques. Yay. Haz. Roland Barthes. 152-159. Paris: Seuil, 1964.
  3. Barthes, Roland. “Yazarlar ve Yazmanlar”, Eleştirel Denemeler. 153-160. Çev. Esra Özdoğan. İstanbul: YKY, 2018 (2. baskı).
  4. Baykal, Erol A. F.. The Ottoman Press (1908-1923). Leyde-Boston: Brill, 2019.
  5. Baysal, Jale. Müteferrika’dan Birinci Meşrutiyet’e Kadar Osmanlı Türklerinin Bastıkları Kitaplar 1729- 1875. İstanbul: Hiperlink, 2010 (Genişletilmiş ve gözden geçirilmiş 2. baskı).
  6. Borovaia, Olga. “The Role of Translation in Shaping the Ladino Novel at the Time of Westernization in the Ottoman Empire (A Case Study: Hasan-Pasha and Pavlo y Virzhinia)”. Jewish History 16, 3, 2002, 263-282.
  7. Boyar, Ebru. “The Press and the Palace: the Two-Way Relationship Between Abdülhamid II and the Press, 1876-1908”. British School of Oriental and African Studies 69, 3, 2006, 417-432.
  8. Cankara, Murat. “Ermeni Harfleriyle İlk Türkçe Romanlar üzerine”, Tanzimat ve Edebiyat: Osmanlı İstanbulu’nda Modern Edebi Kültür. Yay. Haz. Mehmet Fatih Uslu ve Fatih Altuğ. 116-137. İstanbul: İş Bankası Kültür Yayınları, 2014.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

İmparatorluk, Emperyalizm ve Sömürgecilik Tarihi, Tarihsel Çalışmalar (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2024

Gönderilme Tarihi

4 Haziran 2024

Kabul Tarihi

19 Haziran 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Sayı: 4

Kaynak Göster

APA
Türesay, Ö. (2024). Siyaset, Kitap ve Çeviri: 1885-1887 Arasında Yayımlanan Edebi Kitap Çevirileri Üzerine. Toplumsal Tarih Akademi, 4, 108-125. https://izlik.org/JA35RN76AR
AMA
1.Türesay Ö. Siyaset, Kitap ve Çeviri: 1885-1887 Arasında Yayımlanan Edebi Kitap Çevirileri Üzerine. TT Akademi. 2024;(4):108-125. https://izlik.org/JA35RN76AR
Chicago
Türesay, Özgür. 2024. “Siyaset, Kitap ve Çeviri: 1885-1887 Arasında Yayımlanan Edebi Kitap Çevirileri Üzerine”. Toplumsal Tarih Akademi, sy 4: 108-25. https://izlik.org/JA35RN76AR.
EndNote
Türesay Ö (01 Haziran 2024) Siyaset, Kitap ve Çeviri: 1885-1887 Arasında Yayımlanan Edebi Kitap Çevirileri Üzerine. Toplumsal Tarih Akademi 4 108–125.
IEEE
[1]Ö. Türesay, “Siyaset, Kitap ve Çeviri: 1885-1887 Arasında Yayımlanan Edebi Kitap Çevirileri Üzerine”, TT Akademi, sy 4, ss. 108–125, Haz. 2024, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA35RN76AR
ISNAD
Türesay, Özgür. “Siyaset, Kitap ve Çeviri: 1885-1887 Arasında Yayımlanan Edebi Kitap Çevirileri Üzerine”. Toplumsal Tarih Akademi. 4 (01 Haziran 2024): 108-125. https://izlik.org/JA35RN76AR.
JAMA
1.Türesay Ö. Siyaset, Kitap ve Çeviri: 1885-1887 Arasında Yayımlanan Edebi Kitap Çevirileri Üzerine. TT Akademi. 2024;:108–125.
MLA
Türesay, Özgür. “Siyaset, Kitap ve Çeviri: 1885-1887 Arasında Yayımlanan Edebi Kitap Çevirileri Üzerine”. Toplumsal Tarih Akademi, sy 4, Haziran 2024, ss. 108-25, https://izlik.org/JA35RN76AR.
Vancouver
1.Özgür Türesay. Siyaset, Kitap ve Çeviri: 1885-1887 Arasında Yayımlanan Edebi Kitap Çevirileri Üzerine. TT Akademi [Internet]. 01 Haziran 2024;(4):108-25. Erişim adresi: https://izlik.org/JA35RN76AR

Toplumsal Tarih Akademi: Osmanlı-Türkiye Araştırmaları Dergisi'nin 8. Sayısı “Hayvan Tarihi” dosyasıyla yayınlandı. “Hayvan Tarihi” sayısının editörleri Cihangir Gündoğdu, Deniz Dölek-Sever ve İbrahim Can Usta'nın editoryal makalesinin bir kısmını aşağıda paylaşıyoruz. Yazının tam hali ilgili sayıda. 

Hayvan Tarihi: Geçmişi İnsanın Ötesinde Düşünmek ve Yazmak 

Ana akım tarih anlatıları çok uzun süre insanmerkezci bir perspektifle şekillendi ve geçmiş temelde insan ilişkilerinin hikâyesi olarak kurgulandı. Hayvanlar da bu çerçevede mülk, kaynak, sembol ya da insan faaliyetlerinin pasif tamamlayıcıları olarak değerlendirildi. Hayvan tarihi işte bu anlayışı sorgular. Hayvanların deneyimlerini, bedenlerini, davranışlarını, insanlarla karşılaşmalarını ve bu karşılaşmaların yarattığı karşılıklı dönüşümleri araştırma konusu hâline getirerek tarihin yalnızca insanlara ait bir alan olmadığını ileri sürer. 

Hayvan tarihi, insan olmayan hayvanların tarihsel varlıklarını merkeze alan, onların iktisadi, toplumsal, siyasal ve kültürel süreçlerdeki rollerini, insanlarla ve çevreyle kurdukları çok katmanlı ilişkileri inceleyen önemli bir tarihyazımı alanıdır. Bu yaklaşım hayvanları yalnızca toplumların arka planında yer alan unsurlar olarak değil, tarihsel süreçlere etki eden canlı varlıklar olarak ele alır. Böylece emek, savaş, ulaşım, beslenme, kentleşme, sağlık, hukuk, duygulanım ve gündelik yaşam gibi alanlarda hayvanların belirleyici varlığı görünür hâle gelir. 

Hayvan tarihi bu yönüyle diğer tarih yazım biçimlerinden hem epistemolojik hem de ontolojik olarak ayrılır. Epistemolojik açıdan geçmişe dair bilgi üretiminde yalnızca insan belgelerine ve insan bakış açısına dayanmanın sınırlarını gösterir. Arşiv belgeleri, görsel malzemeler, maddi kültür unsurları, veteriner kayıtları, seyahatnameler, edebî metinler ve bilimsel veriler gibi farklı kaynak türlerini birlikte kullanır. Ontolojik açıdan ise insanı tek ve mutlak tarihsel özne olarak kabul eden anlayışı tartışmaya açar. İnsan olmayan varlıkların da tepkileri, uyum stratejileri, direnişleri ve ilişkisel etkileriyle tarihsel süreçlerin parçası olduğunu ortaya koyar. 

Dolayısıyla hayvan tarihi yalnızca geçmişte hayvanların nasıl kullanıldığını anlatan bir alan değildir; aynı zamanda insanlarla diğer canlılar arasındaki güç ilişkilerini, karşılıklı bağımlılık biçimlerini ve birlikte yaşama rejimlerini inceleyen eleştirel bir tarihyazımı yaklaşımıdır. Bu nedenle çevre tarihi, emek tarihi, bilim tarihi, hukuk tarihi, kent tarihi, imparatorluk çalışmaları ve posthümanist düşünceyle yakın ilişki içindedir. Fransız tarihçi Éric Baratay’ın da belirttiği gibi tarihin insanmerkezci tanımı terk edilmeli ve tarih, tüm canlı varlıkları kapsayan bir bilgi alanı olarak yeniden düşünülmelidir. Hayvan tarihi bu çerçevede geçmişi insanın ötesinde yeniden düşünmeye ve yazmaya çağıran dönüştürücü bir araştırma alanı sunar.