Araştırma Notu

Osmanlılar ve Kitap: Bazı Düşünceler

Sayı: 4 30 Haziran 2024
Toplumsal Tarih Akademi Kapak
Toplumsal Tarih Akademi
PDF İndir

Osmanlılar ve Kitap: Bazı Düşünceler

Öz

Kitabın 19. yüzyılda Anadolu toplumundaki yerini ortaya koyan bu diyalog, farklı açılardan ilginçtir: Edebiyatçıların değer verdiği klasik yazarların aslında Anadolulular tarafından bilinmediğini ve onlar için sadece dini kitapların ilgi çekici ve anlamlı olduğunu göstermektedir. Bununla beraber, ilginç bir şekilde, Türkçe bir sözcük olan kitab’ın Gayrimüslimler tarafından dahi bilindiğini gözler önüne sermektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Âsar-ı Rif´at Paşa. Takvimhane-i Amire Matbaası, 1275.
  2. Başaran, Ayşe Tek. “The Ottoman Printing Enterprise: Legalization, Agency and Networks, 1831-1863”. Doktora Tezi, Boğaziçi Üniversitesi, 2019.
  3. Çözülmüş Orhon Yazıtları. Çev. Vedat Köken. Ankara: TDK Yayınları, 1993.
  4. Dığıroğlu, Filiz. Osmanlı´da Dinî Matbuat: Sultan Abdülhamit ve II. Meşrutiyet Devrinde Kurumlar, Aktörler, Denetim ve Sansür Politikaları. İstanbul: Dergâh Yayınları, 2022.
  5. Dictionnaire français-arabe-persan et turc, enrichi d’exemples en langue turque avec des variantes et de beaucoup de mots d’arts et de sciences. 3 cilt. Moskova 1840-1841.
  6. Eldem, Edhem. L´Alhambra, à la croisée des histoires. Paris: Les Belles Lettres, 2021.
  7. Evliya Çelebi: Das Reisebuch. Die Welt zwischen Wien und Mekka. Ausgewählt. Çev. Yay. Haz. Klaus Kreiser. Münih: C.H. Beck, 2023.
  8. İhsanoğlu, Ekmeleddin. Mısır’da Türkler ve Kültür Mirasları. İstanbul: IRCICA, 2006.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Küresel ve Dünya Tarihi

Bölüm

Araştırma Notu

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2024

Gönderilme Tarihi

29 Haziran 2024

Kabul Tarihi

29 Haziran 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Sayı: 4

IZ

https://izlik.org/JA82DT24ZP

Kaynak Göster

RIS / Bibtex
APA
Strauss, J. (2024). Osmanlılar ve Kitap: Bazı Düşünceler. Toplumsal Tarih Akademi, 4, 126-139. https://izlik.org/JA82DT24ZP
AMA
1.Strauss J. Osmanlılar ve Kitap: Bazı Düşünceler. TT Akademi. 2024;(4):126-139. https://izlik.org/JA82DT24ZP
Chicago
Strauss, Johann. 2024. “Osmanlılar ve Kitap: Bazı Düşünceler”. Toplumsal Tarih Akademi, sy 4: 126-39. https://izlik.org/JA82DT24ZP.
EndNote
Strauss J (01 Haziran 2024) Osmanlılar ve Kitap: Bazı Düşünceler. Toplumsal Tarih Akademi 4 126–139.
IEEE
[1]J. Strauss, “Osmanlılar ve Kitap: Bazı Düşünceler”, TT Akademi, sy 4, ss. 126–139, Haz. 2024, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA82DT24ZP
ISNAD
Strauss, Johann. “Osmanlılar ve Kitap: Bazı Düşünceler”. Toplumsal Tarih Akademi. 4 (01 Haziran 2024): 126-139. https://izlik.org/JA82DT24ZP.
JAMA
1.Strauss J. Osmanlılar ve Kitap: Bazı Düşünceler. TT Akademi. 2024;:126–139.
MLA
Strauss, Johann. “Osmanlılar ve Kitap: Bazı Düşünceler”. Toplumsal Tarih Akademi, sy 4, Haziran 2024, ss. 126-39, https://izlik.org/JA82DT24ZP.
Vancouver
1.Johann Strauss. Osmanlılar ve Kitap: Bazı Düşünceler. TT Akademi [Internet]. 01 Haziran 2024;(4):126-39. Erişim adresi: https://izlik.org/JA82DT24ZP

Toplumsal Tarih Akademi: Osmanlı-Türkiye Araştırmaları Dergisi'nin 8. Sayısı “Hayvan Tarihi” dosyasıyla yayınlandı. “Hayvan Tarihi” sayısının editörleri Cihangir Gündoğdu, Deniz Dölek-Sever ve İbrahim Can Usta'nın editoryal makalesinin bir kısmını aşağıda paylaşıyoruz. Yazının tam hali ilgili sayıda. 

Hayvan Tarihi: Geçmişi İnsanın Ötesinde Düşünmek ve Yazmak 

Ana akım tarih anlatıları çok uzun süre insanmerkezci bir perspektifle şekillendi ve geçmiş temelde insan ilişkilerinin hikâyesi olarak kurgulandı. Hayvanlar da bu çerçevede mülk, kaynak, sembol ya da insan faaliyetlerinin pasif tamamlayıcıları olarak değerlendirildi. Hayvan tarihi işte bu anlayışı sorgular. Hayvanların deneyimlerini, bedenlerini, davranışlarını, insanlarla karşılaşmalarını ve bu karşılaşmaların yarattığı karşılıklı dönüşümleri araştırma konusu hâline getirerek tarihin yalnızca insanlara ait bir alan olmadığını ileri sürer. 

Hayvan tarihi, insan olmayan hayvanların tarihsel varlıklarını merkeze alan, onların iktisadi, toplumsal, siyasal ve kültürel süreçlerdeki rollerini, insanlarla ve çevreyle kurdukları çok katmanlı ilişkileri inceleyen önemli bir tarihyazımı alanıdır. Bu yaklaşım hayvanları yalnızca toplumların arka planında yer alan unsurlar olarak değil, tarihsel süreçlere etki eden canlı varlıklar olarak ele alır. Böylece emek, savaş, ulaşım, beslenme, kentleşme, sağlık, hukuk, duygulanım ve gündelik yaşam gibi alanlarda hayvanların belirleyici varlığı görünür hâle gelir. 

Hayvan tarihi bu yönüyle diğer tarih yazım biçimlerinden hem epistemolojik hem de ontolojik olarak ayrılır. Epistemolojik açıdan geçmişe dair bilgi üretiminde yalnızca insan belgelerine ve insan bakış açısına dayanmanın sınırlarını gösterir. Arşiv belgeleri, görsel malzemeler, maddi kültür unsurları, veteriner kayıtları, seyahatnameler, edebî metinler ve bilimsel veriler gibi farklı kaynak türlerini birlikte kullanır. Ontolojik açıdan ise insanı tek ve mutlak tarihsel özne olarak kabul eden anlayışı tartışmaya açar. İnsan olmayan varlıkların da tepkileri, uyum stratejileri, direnişleri ve ilişkisel etkileriyle tarihsel süreçlerin parçası olduğunu ortaya koyar. 

Dolayısıyla hayvan tarihi yalnızca geçmişte hayvanların nasıl kullanıldığını anlatan bir alan değildir; aynı zamanda insanlarla diğer canlılar arasındaki güç ilişkilerini, karşılıklı bağımlılık biçimlerini ve birlikte yaşama rejimlerini inceleyen eleştirel bir tarihyazımı yaklaşımıdır. Bu nedenle çevre tarihi, emek tarihi, bilim tarihi, hukuk tarihi, kent tarihi, imparatorluk çalışmaları ve posthümanist düşünceyle yakın ilişki içindedir. Fransız tarihçi Éric Baratay’ın da belirttiği gibi tarihin insanmerkezci tanımı terk edilmeli ve tarih, tüm canlı varlıkları kapsayan bir bilgi alanı olarak yeniden düşünülmelidir. Hayvan tarihi bu çerçevede geçmişi insanın ötesinde yeniden düşünmeye ve yazmaya çağıran dönüştürücü bir araştırma alanı sunar.