Araştırma Makalesi

Arada Kalmak: Yaya ve Sürücülerin Agresif Sürüşe Tepkilerinin İncelenmesi

Cilt: 8 Sayı: 1 30 Nisan 2025
PDF İndir
EN TR

Arada Kalmak: Yaya ve Sürücülerin Agresif Sürüşe Tepkilerinin İncelenmesi

Öz

Bu çalışma, bireylerin trafikte hem yaya hem de sürücü olarak üstlendikleri çift rolleri incelemektedir. Bu roller bağlamında agresif sürüş davranışları ve trafikle ilgili diğer etkileşimlere yönelik algı ve tutumlarını araştırmaktadır. Rol Teorisi çerçevesinde, toplumsal beklentilerin ve rol çatışmalarının söz konusu tutumları nasıl şekillendirdiği derinlemesine ele alınmaktadır. Ayrıca, bireylerin bu ikili rol arasında yaşadığı psikolojik ve davranışsal zorluklara dair kapsamlı bir inceleme yapılması amaçlanmıştır. Toplamda 10 kadın ve 10 erkek katılımcıyla gerçekleştirilen görüşmeler aracılığıyla nitel araştırma yöntemi uygulanmıştır. Katılımcıların trafikle ilgili deneyimleri tematik analiz yöntemiyle incelenmiştir. Analiz sonucunda iki ana tema belirlenmiştir: Yaya Davranışları ve Sürücü Davranışları. Yaya davranışları, trafik akışı ve güvenliği etkileyen öngörülebilir ve öngörülemez hareket örüntüleri olmak üzere iki alt kategoriye ayrılmıştır. Sürücü davranışları ise olumlu davranışlar (örneğin, kurallara uyma, yayalara öncelik verme) ve olumsuz davranışlar (örneğin, agresif sürüş, yaya haklarını ihlal etme) şeklinde sınıflandırılmıştır. Elde edilen bulgular, yaya ve sürücü rollerinin dinamiklerini ve etkileşimlerinin karmaşıklığını ortaya koymaktadır. Bu bağlamda sonuçlar, daha güvenli ve iş birliğine dayalı trafik ortamlarının oluşturulmasında Rol Teorisi’nin sağlayabileceği katkılara ve buna yönelik eğitimsel ve politika odaklı müdahalelerin gerekliliğine dikkat çekmektedir.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Ethical approval for the research was obtained from the TOBB ETU Human Research Ethics Committee (No: E-27393295-100-52781).

Kaynakça

  1. Ambak, K., Shamsudini, S., Daniel, B. D., & Ghani, A. R. A. (2017). Driver anger scale (DAS) among car drivers: How serious are they?. MATEC Web of Conferences, 103, 08001. https://doi.org/10.1051/matecconf/201710308001
  2. Cinnamon, J., Schuurman, N., & Hameed, S. M. (2011). Pedestrian injury and humanbehaviour: Observing road-rule violations at high-incident intersections. PLOS ONE,6(11), e21063. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0021063
  3. Cloutier, M., Lachapelle, U., d’Amours-Ouellet, A., Bergeron, J., Lord, S., & Torres, J. (2017). “Outta my way!” Individual and environmental correlates of interactions between pedestrians and vehicles during street crossings. Accident Analysis & Prevention, 104, 36–45. https://doi.org/10.1016/j.aap.2017.04.015
  4. Deffenbacher, J. L., Lynch, R. S., Oetting, E. R., & Swaim, R. C. (2002). The Driving Anger, Expression Inventory: A measure of how people express their anger on the road.Behaviour Research and Therapy, 40(6), 717-737. https://doi.org/10.1016/S0005-7967(01)00063-8
  5. Dula, C. S., & Ballard, M. E. (2003). Development and evaluation of a measure of dangerous, aggressive, negative emotional, and risky driving 1. Journal of Applied SocialPsychology, 33(2), 263-282. https://doi.org/10.1111/j.1559-1816.2003.tb01896.x
  6. Duperrex, O., Bunn, F., & Roberts, I. (2002). Safety education of pedestrians for injury prevention: A systematic review of randomised controlled trials. BMJ, 324(7346), 1129-1129. https://doi.org/10.1136/bmj.324.7346.1129
  7. Febres, J., Saldaña, M., Herrera, S., & Herrero, S. (2021). Pedestrians’ injury severity intraffic accidents in Spain: A pedestrian actions approach. Sustainability, 13(11), 6439.https://doi.org/10.3390/su13116439
  8. Feng, C., Duan, A., Qiu, J., Su, S., Guo, W., Yin, Z., … Zhao, H. (2019). Investigation of head injuries suffered by pedestrians in traffic accidents via videos. International Journal of Crashworthiness, 25(6), 680–688. https://doi.org/10.1080/13588265.2019.1633817

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Trafik Psikolojisi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Nisan 2025

Gönderilme Tarihi

22 Mart 2025

Kabul Tarihi

16 Nisan 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 8 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Üzümcüoğlu, Y., & Yaşar, M. (2025). Arada Kalmak: Yaya ve Sürücülerin Agresif Sürüşe Tepkilerinin İncelenmesi. Trafik ve Ulaşım Araştırmaları Dergisi, 8(1), 15-31. https://doi.org/10.38002/tuad.1663166
AMA
1.Üzümcüoğlu Y, Yaşar M. Arada Kalmak: Yaya ve Sürücülerin Agresif Sürüşe Tepkilerinin İncelenmesi. TUAD. 2025;8(1):15-31. doi:10.38002/tuad.1663166
Chicago
Üzümcüoğlu, Yeşim, ve Merve Yaşar. 2025. “Arada Kalmak: Yaya ve Sürücülerin Agresif Sürüşe Tepkilerinin İncelenmesi”. Trafik ve Ulaşım Araştırmaları Dergisi 8 (1): 15-31. https://doi.org/10.38002/tuad.1663166.
EndNote
Üzümcüoğlu Y, Yaşar M (01 Nisan 2025) Arada Kalmak: Yaya ve Sürücülerin Agresif Sürüşe Tepkilerinin İncelenmesi. Trafik ve Ulaşım Araştırmaları Dergisi 8 1 15–31.
IEEE
[1]Y. Üzümcüoğlu ve M. Yaşar, “Arada Kalmak: Yaya ve Sürücülerin Agresif Sürüşe Tepkilerinin İncelenmesi”, TUAD, c. 8, sy 1, ss. 15–31, Nis. 2025, doi: 10.38002/tuad.1663166.
ISNAD
Üzümcüoğlu, Yeşim - Yaşar, Merve. “Arada Kalmak: Yaya ve Sürücülerin Agresif Sürüşe Tepkilerinin İncelenmesi”. Trafik ve Ulaşım Araştırmaları Dergisi 8/1 (01 Nisan 2025): 15-31. https://doi.org/10.38002/tuad.1663166.
JAMA
1.Üzümcüoğlu Y, Yaşar M. Arada Kalmak: Yaya ve Sürücülerin Agresif Sürüşe Tepkilerinin İncelenmesi. TUAD. 2025;8:15–31.
MLA
Üzümcüoğlu, Yeşim, ve Merve Yaşar. “Arada Kalmak: Yaya ve Sürücülerin Agresif Sürüşe Tepkilerinin İncelenmesi”. Trafik ve Ulaşım Araştırmaları Dergisi, c. 8, sy 1, Nisan 2025, ss. 15-31, doi:10.38002/tuad.1663166.
Vancouver
1.Yeşim Üzümcüoğlu, Merve Yaşar. Arada Kalmak: Yaya ve Sürücülerin Agresif Sürüşe Tepkilerinin İncelenmesi. TUAD. 01 Nisan 2025;8(1):15-31. doi:10.38002/tuad.1663166

Cited By

https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/