Medikolegal Değerlendirmede Kaskın Takılı Olmamasının Maluliyete Etkisinin Tartışılması: Olgu Sunumu

Öz

Trafik kazaları dünyada her yıl yaklaşık 1,19 milyon kişinin ölümüne, 20 ila 50 milyon kişinin ölümcül olmayan yaralanmalara maruz kalmasına neden olmaktadır. Ölümcül olmayan yaralanmalarda yasal makamlar tarafından kazaya uğrayanların maluliyet oranları istenmektedir. Maluliyet oranı, kişinin kaza öncesi yaşam kalitesi ve iş görebilme kapasitesindeki kayıpları ifade eder. Ülkemizde 2023 yılında 1.314.136 trafik kazası meydana geldiği, bunların 235.071’inin ölümlü yaralanmalar olduğu ve motosiklet sürücülerinin toplam kaza ölümlerinin %15,5'ini oluşturduğu belirtilmektedir. Türkiye’de, motosiklet sürücülerinin ve yolcularının kask kullanması, Trafik Yönetmeliği’ne göre zorunludur. Kaskın temel işlevi, başa olan darbelerin şiddetini azaltmak ve kafatasına gelen kuvvetin bir kısmını yayarak, beyin ve diğer hayati organları koruyan bir güvenlik ekipmanı olmasıdır. Literatürde, baş bölgesindeki yaralanmalarının motosiklet sürücülerinin ölümcül yaralanmalarına %70 ila %80 katkı yaptığı, kask kullanımının bu ölümleri %28-73 oranında azalttığı bildirilmiştir. Bu olgumuzda; %80 maluliyet oranı verdiğimiz değerlendirmemizde mahkemelerce sorulan “kaskın takılı olmamasının maluliyete etkisi” sorusunu medikolegal yönden cevaplarken hekimin bu konuda tek başına yeterliliği/yetersizliği, kask malzemesi, tipi, kafa/kask uyumunun yaralanma şiddetindeki etkisi ve tek başına kask kullanımının koruyuculuğu konularının tartışılması amaçlanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Motosiklet kazası
• Medikolegal değerlendirme
• Maluliyet
• Kask

Discussion on the Impact of Not Wearing a Helmet on Disability in Medicolegal Evaluation: A Case Report

Öz

Traffic accidents cause approximately 1.19 million deaths and between 20 to 50 million non-fatal injuries worldwide each year. In cases of non-fatal injuries, legal authorities often request the determination of disability rates in affected individuals. The disability rate reflects the loss in an individual’s quality of life and work capacity compared to the pre-accident state. In Turkey, it was reported that a total of 1,314,136 traffic accidents occurred in 2023, of which 235,071 involved fatalities or injuries, and motorcycle riders accounted for 15.5% of all traffic-related deaths. According to the Turkish Traffic Regulation, it is mandatory for both motorcycle riders and passengers to wear helmets. The primary function of a helmet is to reduce the severity of head impacts by distributing the force exerted on the skull, thereby protecting the brain and other vital organs. According to the literature, head injuries contribute to approximately 70–80% of fatal injuries among motorcycle riders and helmet use has been shown to reduce these fatalities by 28% to 73%. In this particular case, in which a disability rate of 80% was assigned, the study aims to address the medico-legal question frequently posed by the courts: “What is the impact of not wearing a helmet on the resulting disability?” The discussion focuses on whether a physician alone is competent to assess this subject and further explores the influence of helmet material, type, and helmet-head compatibility on injury severity, as well as the protective effect of helmet use as an isolated factor.

Anahtar Kelimeler

• Motorcycle accident
• Medicolegal evaluation
• Disability
• Helmet

Kaynakça

1. Alıcıoğlu, B., Yalnız, E., Eşki, D., & Yılmaz, B. (2008). Injuries associated with motorcycle accidents. Acta Orthopaedica et Traumatologica Turcica, 42(2), 106–111.
2. Dünya Sağlık Örgütü. (2023). Karayolu güvenliği. https://www.who.int/health-topics/road-safety#tab=tab_1
3. Fernandes, F. A. O. ve Alves de Sousa, R. J. (2013). Motorcycle helmets: a state of the art review. Accident Analysis & Prevention, 56, 1–21. https://doi.org/10.1016/j.aap.2013.03.011
4. Hundley, J. C., Kilgo, P. D., Miller, P. R., Chang, M. C., Hensberry, R. A., Meredith, J. W., & Hoth, J. J. (2004). Non-helmeted motorcyclists: a burden to society? a study using the National Trauma Data Bank. Journal of Trauma and Acute Care Surgery, 57(5), 944–949. https://doi.org/10.1097/01.TA.0000149497.20065.F4
5. Kaya, K., Hilal, A., & Çekin, N. (2018). Disability concept and problems in calculation. Turkish Journal of Forensic Medicine, 32(1), 30–36. https://doi.org/10.5505/adlitip.2018.35119
6. Khor, D., Inaba, K., Aiolfi, A., Delapena, S., Benjamin, E., Matsushima, K., Strumwasser, A. M., & Demetriades, D. (2017). The impact of helmet use on outcomes after a motorcycle crash. Injury, 48(5), 1093–1097. https://doi.org/10.1016/j.injury.2017.02.006
7. Koçak, S., Uçar, K., Bayır, A., & Ertekin, B. (2010). Acil servise başvuran motosiklet ve bisiklet kazası olgularının karakteristikleri. Türkiye Acil Tıp Dergisi, 10(3), 112–118.
8. Lateef, F. (2002). Riding motorcycles: Is it a lower limb hazard? Singapore Medical Journal, 43(11), 566–569.

9. Özdemir, M. H. (2024). Medikolegal değerlendirme raporu [Yayımlanmamış iç rapor]. Dokuz Eylül Üniversitesi Hastanesi, Adli Tıp Anabilim Dalı.
10. Özkan, T., & Lajunen, T. (2010). Motosiklet kaskları ile kaza önleme seçenekleri: Türkiye / Accident prevention options with motorcycle helmet: Turkey (COST 357 – PROHELM) [Project report]. https://www.researchgate.net/publication/328802588
11. Resmî Gazete. (2007, Mayıs 18). Karayolları Trafik Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (Sayı: 26526, Md. 150). https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2007/05/20070518-8.htm
12. Talpă, A., Loghin, E., & Mătăşel, A. (2025). Motorcycle helmets: Materials, technologies, and standards used. 19th Romanian Textiles and Leather Conference (CORTEP), Iași, Romania, November 7–9, 2024 (pp. 29–35). Sciendo.
13. Türk Borçlar Kanunu. (2011, Ocak 11). (Kanun no: 6098, RG Sayı: 27836). http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2011/02/20110204-1.htm
14. Türkiye İstatistik Kurumu. (2023). Karayolu Trafik Kaza İstatistikleri. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Karayolu-Trafik-Kaza-Istatistikleri-2023-53479.