Sürücü Eğitmenlerinin İş Doyumu, İş Stresi, Tükenmişliği ve Kazaları: Sürücü Davranışlarının Aracı Rolü
Öz
İşleri gereği trafik ortamlarına fazla miktarda maruz kalan sürücü eğitmenlerinin, araba kullanmak için gerekli olan bilgi ve becerileri sürücü adaylarına aktarmakla görevli oldukları için yol güvenliğinde oldukça önemli bir yere ve aktif bir role sahip oldukları söylenebilir. Bu çalışmanın amacı işteki iyilik hali göstergeleri (örn., iş doyumu, iş stresi ve tükenmişlik) ve kaza sayısı arasındaki ilişkide sapkın sürücü davranışlarının (hatalar, ihlaller ve ihmal ve dikkatsizlikler) rolünü sürücü eğitmenleri örnekleminde incelemektir. Toplamda 132 sürücü eğitmeni çalışmaya katılmıştır. Korelasyon sonuçlarına göre, kaza sayısı tüm sapkın sürücü davranışlarıyla anlamlı düzeyde ilişkilidir. Ayrıca, iş doyumu ve iş stresi de tüm sapkın sürücü davranışlarıyla anlamlı düzeyde ilişkiliyken; tükenmişlik sadece hata ve ihmal ve dikkatsizliklerle ilişkilidir. Kaza sayısı ve işteki iyilik hali göstergeleri arasındaki ilişkide sürücü davranışlarının rolünü incelemek için bir seri bootstrap analizi yapılmıştır. Bu analizlerin sonuçlarına göre; iş doyumunun kazaları sürücü hata ve ihlalleri aracılığıyla etkilediği görülmüştür. İkinci olarak, iş stresinin kazaları sürücü hata, ihlal ve ihmal ve dikkatsizlikleri aracılığıyla etkilediği görülmüştür. Son olarak, tükenmişliğin kaza sayısı üzerindeki dolaylı etkisinin hata ve ihmal ve dikkatsizlikler aracılığıyla ortaya çıktığı bulunmuştur. İlgili alanyazın dikkate alınarak çalışmanın bulguları tartışılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Ahola, K., Kivimäki, M., Honkonen, T., Virtanen, M., Koskinen, S., Vahtera, J. ve Lönnqvist, J. (2008). Occupational burnout and medically certified sickness absence: a population-based study of Finnish employees. Journal of Psychosomatic Research, 64(2), 185–193.
- Barling, J., Kelloway, E. K. ve Iverson, R. D. (2003). High-quality work, job satisfaction, and occupational injuries. Journal of Applied Psychology, 88(2), 276.
- Bartl, G., Gregersen, N. P. ve Sanders, N. (2005). EU MERIT Project: Minimum Requirements for Driving Instructor Training (Final Report). Vienna: Institut Gute Fahrt. http://www.cieca.eu/sites/default/files/documents/projects_and_studies/1MERITFinaReportEn.pdf
- Chen, C. F. ve Kao, Y.L. (2013). The connection between the hassles-burnout relationship, as moderated by coping, and aberrant behaviors and health problems among bus drivers. Accident Analysis and Prevention, 53, 105–111.
- Chung, Y. S. ve Wu, H.-L. (2013). Effect of burnout on accident involvement in occupational drivers. Transportation Research Record: Journal of the Transportation Research Board, 2388, 1–9.
- Clarke, S. (2010). An integrative model of safety climate: Linking psychological climate and work attitudes to individual safety outcomes using meta‐analysis. Journal of Occupational and Organizational Psychology, 83(3), 553–578.
- Couto, M. T. ve Lawoko, S. (2011). Burnout, workplace violence and social support among drivers and conductors in the road passenger transport sector in Maputo City, Mozambique. Journal of Occupational Health, 53, 214–221.
- de Winter, J. C. F. ve Dodou, D. (2010). The Driver Behaviour Questionnaire as a predictor of accidents: A meta-analysis. Journal of Safety Research, 41, 463–470.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Psikoloji
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
30 Nisan 2018
Gönderilme Tarihi
13 Ağustos 2017
Kabul Tarihi
11 Nisan 2018
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2018 Cilt: 1 Sayı: 1