Araştırma Makalesi
PDF Zotero Mendeley EndNote BibTex Kaynak Göster

AMORİUM KAZILARINDA BULUNAN BİZANS METAL YAZI ARAÇ VE GEREÇLERİ

Yıl 2021, Cilt 0, Sayı 23, 99 - 118, 14.09.2021
https://doi.org/10.22520/tubaked.2021.23.005

Öz

Bu makalenin konusunu Amorium kazılarında bulunan stilus ve kitap halkaları oluşturmaktadır. 1989-2019 yılları arasında gerçekleştirilen kazılarda 13 adet stilus ve 2 kitap halkası ele geçmiştir. Stilusların 3’ü bronz ve diğer 10’u demir malzemedendir. Kitap halkalarının 2’si de bronzdur. Arkeolojik kazılarda bulunan çok sayıda yazı araç ve gereçleri özellikle stiluslar korozyon nedeniyle, kitap donanım/bağlantı parçaları da tasarım açısında elbise aksesuarlarına benzetildiği için fark edilememekte olması böyle çalışmayı zorunlu kılmıştır. Makalenin konusunu oluşturan stilus ve kitap halkaları yoğun olarak Amorium Aşağı Şehir Kilisesi olmak üzere kentin farklı yerleşim alanlarında ele geçmiştir. Ortaçağ’da Phrygia bölgesini kapsayan coğrafyada yer alan Amorium’da bulunan yazı araç ve gereçlerinin varlığı Orta Bizans döneminde Amorium özelinde Anadolu’da okur yazarlığı kanıtlayan parçalar olması açısından dikkat çekicidir.

Kaynakça

  • Aktaş, H. F., 2020. ‘Amorium Kenti/Büyük Mekan’da Bulunan Mimari Plastik Elemanlar”, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Eskişehir.
  • Al-Tabari, 1991. The History of al-Tabari, V. XXXIII, Storm and Stress along the Northern Borders of the Abbasid Caliphate, C. E. Bosworth (çev.) Avram, A. and G. R. Tsetskhladze 2014. ‘A New Attalid Letter from Pessinus’, Zeitschrift für Papyrologie und Epigraphik 191, 2014: 151-181.
  • Aybek, S., O. Gülbay ve E. Durak, 2016. ‘Metropolis’ten Bronz Aletler, Gereçler ve Aksesuarlar’, Arkeoloji Dergisi XXI: 141-168.
  • Baykan,D., 2009. ‘Allianoi Tıp Aletleri’, Yayınlanmamış Doktora Tezi, İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
  • Baykan, D., 2015. ‘Metal Finds from Nif-Olympus’, E. Laflı ve S. Patacı (eds.), Recent Studies on the Archaeology of Anatolia. BAR International Series 2750: 41-48.
  • Belke, K.-M. Restle, 1984. Tabula Imperii Byzantini IV, Galatien und Lykaonien. Verlag de Österreichischen Akademie der Wissenschaften. Bischop, D., 1992. ‘Metallfunde: Geräte aus Bronze, Blei und Eisen’, Ausgrabungen in Assos 1990, Asia Minor Studien 1992, Band 5: 149–171.
  • Bliquez, L. J., 2009. The Tools of Asclepius Surgical Instruments in Greek and Roman Times, Brill.
  • Bozic, D. and M. Feugere, 2004. ‘Les instruments de l'ecriture: L’ecritre dans la societe gallo-romaine. Elements d’une reflexion collective’, Gallia, 61: 21-41.
  • Bray, J., 1990. ‘al-Mu'tasim's 'Bridge of Toil’ and Abu Tammam's Amorium qasida’, Studies in Islamic and Middle Eastern texts and traditions in memory of Norman Calder: 31-73.
  • Broneer, O., 1959. ‘Excavation at Isthmia 1957-1958’, Hesperia: The Journal of the American School of Classical Studies, 28/4: 298-343.
  • Browning, R., 1999a. ‘Bizans Toplumunda Okuryazarlık Üzerine Bir Kez Daha Düşünmek’, Cogito 17: 211-225.
  • Browning, R., 1999b. ‘Bizans’ta Yazın Yaşamı’, kitap-lık 35: 144-157.
  • Canlı, H., 2018. ‘Gökçeseki (Philadephia?) Metal Buluntularının Ön Değerlendirmesi’, H. Muşmal, Ü.E. Yüksel ve Ü. M. A. Kapar (ed.), Ermenek Araştırmaları I, Ermenek Belediyesi: 37-51.
  • Carter, F. E., 1901. ‘Earliest Forms of Books and Ancient Libraries’, Thesis for the Degree of Bachelor of Library Science in the State Library School, University of Illinois, 1901 (Digitized by the Internal Archive in 2013http://archive.0rg/details/earliestformsofb00cart)
  • Çelikbaş, E., 2020. Tokat Müzesi Bronz Eserleri, Bilgin Kültür Sanat Yayınları.
  • Çetin, C., 2015. ‘Isparta Müzesi’nden Bir Grup Bronz Eser’, Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 20: 11-31.
  • Davidson, G. R., 1952. Corinth Vol. XII The Minor Objects.
  • Demirel, F. A., 2016. ‘Infant and Child Skeletons from the Lower City Church at Byzantine Amorium’, J. R. Brandt, E. Hagelberg, G. Bjornstad, S. Ahrens (eds.), Life and Death in Asia Minor in Hellenistic, Roman and Byzantine Times, Oxbow Books: 306-317.
  • Demirel Gökalp, Z., Erel, C., Tsivikis, N. ve H. Yılmazyaşar, 2016. ‘2014 Yılı Amorium Kazısı’, 37. Kazı Sonuçları Toplantısı, C.3: 199-214.
  • Demirel Gökalp, Z., A. C. Erel, N. Tsivikis ve S. Uygun, 2017. ‘2015 Yılı Amorium Kazısı”, 38. Uluslararası Kazı Sonuçları Toplantısı, C.3: 451-460.
  • Demirel Gökalp, Z., Erel, C. ve H. Yılmazyaşar, 2018. ‘2016 Yılı Amorium Kazısı’, 39.Kazı Sonuçları Toplantısı, C.2: 557-570.
  • Demirel-Gökalp, Z., A. C. Erel, N. Tsivikis ve H. Yılmazyaşar, 2019a. ‘Amorium Kazıları 2017’,40. Kazı Sonuçları Toplantısı, C.3: 713-725;
  • Demirel Gökalp, Z., A. C. Erel, N. Tsivikis, H. Yılmazyaşar ve M. Kurt, 2019b. ‘2018 Yılı Amorium Kazıları’, 41. Kazı Sonuçları Toplantısı, C.4: 567-577.
  • Demirer, Ü., 2013. ‘Kibyra Metal Buluntuları’, Yayınlanmamış Doktora Tezi, Akdeniz Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Antalya.
  • Demiriş, B., 2002. Eskiçağ’da Yazı ve Gereçleri, Eskiçağ Bilileri Enstitüsü Yayınları.
  • Erol, A. F. ve E. Yıldırım,2019. ‘Evaluations of Iron from the Fatsa Cıngırt Kayası Excavations’, G.R.Tsetskhladze and S. Atasoy (eds.), Settlements and its Hinterland in Antiquity, Archaeopress Publishing: 177-189.
  • Eugenidou, D. and V. Mouseio (eds), 2002. Byzantium : an oecumenical empire : [exhibition] Byzantine and Christian Museum, October 2001-January 2002. Hellenic Ministry of Culture.
  • Gassner, V., 1997. Das Südtor der Tetragonos-Agora Keramik und Kleinfunde, Forschungen in Ephesos XIII/1/1, Verlag der Österreichischen der Wissenschaften.
  • Georgius Cedrenus 1838. Georgius Cedrenus Compendium Historiarum I, I. Bekler (yay.), Inpensis Ed. Weberi.
  • Gill, M. V., 1986. ‘The Small Finds’, R. M. Harrison (ed.), Excavations at Saraçhane in Istanbul, vol. 1, Princeton, N.J., Princeto University Press, Washington, D.C., Dumbarton Oaks Research Library and Collection: 226-277.
  • Goldman, H., 1950. Excavations at Gözlü Kule, Tarsus, Volume I, The Hellenistic and Roman Periods, Princeton University Press.
  • Gönlügür, M., 2007. Son Parşömen, Bergama Kültür ve Sanat Vakfı Yayınları.
  • Gültekin, A., 2012. ‘Pisidia Antiokheia Antik Kenti Metal Buluntuları’, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Isparta.
  • Hamilton, W. J., 1842. Researches in Asia Minor, Pontus and Armenia 1.
  • Harrison, R. M., 1990 ‘Amorium Excavations 1989: The Second Preliminary Report’, Anatolian Studies 40: 205-218.
  • Harrison, R. M., 1991a. ‘Amorium1989’, 12. Kazı Sonuçları Toplantısı, C.2: 251-267.
  • Harrison, R. M., 1991b. ‘Amorium Excavations 1990: The Third Preliminary Report’, Anatolian Studies 41: 215-229.
  • Harrison, R. M., 2001. Mountain and Plain from the Lycian Coast to the Phrygian Plateau in the Late Roman and Early Byzantine Period, Wendy Young (ed.), Ann Arbor: University of Michigan Press.
  • Henning, J., 2007. ‘Catalogue of Archaeological Finds from Pliska’, J. Henning (ed.), Post-Roman Towns, Trade and Settlement in Europe and Byzantium V.2, Waltre de Gruyter: 661-707.
  • Howsam, C., L. 2016. ‘Book Fastenings and Furnishings an Archaeology of Late Medieval Books’, A Thesis Summitted fort he degree of Doctor of Philosophy, University of Sheffield, Faculty of Arts and Humanities.
  • Ioannidou, E., 2012. ‘Animal Husbandry’, C.S.Lightfoot and E.A.Ivison (eds.) Amorium Reports 3: The Lower City Enclosure finds Reports and Technical Studies, Ege Yayınları: 419-442.
  • Ivison, E. A., 2003. “Polychromy Decoration in the Lower Cıty Church: An Overvıew”, C. S. Lightfoot (ed.), Amorium Reports 2. Research Papers and Technical Reports, BAR-IS 1170: 119, 128.
  • Ivison, E. A., 2007 ‘Amorium in the Byzantine Dark Ages (seventh to ninth centuries)’, J.Henning (ed.) Post-Roman Towns, Trade and Settlement in Europe and Byzantium, Vol. 2
 Byzantium, Pliska, and the Balkans, Walter de Gruyter: 25-59.
  • Ivison, E. A. 2010. ‘Kirche und religiöses leben im Byzantinischen Amorium’, F. Daim and J. Drauschke (eds.) Byzanz-das Römerreich im Mittelalter, Mainz, Monographien des Römisch-Germanischen Zentralmuseums: 309-343.
  • Ivison, E. A., 2012. ‘Excavation at the Lower City Enclosure, 1996-2008”, C.S.Lightfoot and E.A.Ivison (eds.) Amorium Reports 3: The Lower City Enclosure finds Reports and Technical Studies, Ege Yayınları: 5-151.
  • İmrana-Altun, F., 2015. ‘Kuşadası, Kadıkalesi/AnaiaKazısı 2001-2012 Sezonu Bizans Küçük Buluntuları’, Yayınlanmamış Doktora Tezi, Ege Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir.
  • Katsari, C., C.S. Lightfoot and A. Özme, 2012 The Amorium Mint and Coin Finds (Amorium Reports 4).
  • Kaya, M. C. ve Ü. Demirer, 2020. ‘Kibyra’dan Instrumenta Domestica Metaller: Kuzey Yamaç 1 No’lu Mekan Buluntuları’, Phaselis VI: 113-143.
  • Keith , H., 2016. The Book: A Cover-to-Cover Exploration of the Most Powerful Object of Our Time. W.W. Norton & Company.
  • Küçük, R. ve Z. Taşğın, 2017. ‘Bilim Tarihine Katkısı Yönüyle “Parşömen Kağıdı’, Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi, Sosyal Bilimler Dergisi 58: 131-140.
  • Laiou, A., E., 2002. ‘The Byzantine Economy: An Overview’, A. E. Laiou (ed.), Dumbarton The Economic History of Byzantium V.3, Oaks Research Library and Collection: 1163-164.
  • Lavan, L., E. Swift and T. Putzeys, 2007 (eds.). Objects in Context, Objects in Use Material Spatiality in Late Antiquity.
  • Lightfoot, C. S., 1996. ‘Doukas and Amorium: A Note’, Jahrbuch der Österreichischen Byzantinistk 46: 339-342.
  • Lightfoot, C. S., 2002. ‘Byzantine Anatolia: Reassessing the Numismatic Evidence’, Revue Numismatique 158: 229-39.
  • Lightfoot, C. S., 2003. ‘Amorium'daki Sikke Buluntuları: Anadolu'da Bizans Para Ekonomisi İçin Yeni Kanıtlar’, Türk Arkeoloji ve Etnografya Dergisi 3: 23-28.
  • Lightfoot, C. S., 2007. ‘Trade and Industry in Byzantine Anatolia: The Evidence from Amorium’, Dumbarton Oaks Papers 61: 269-286.
  • Lightfoot, C. S., 2012a. ‘Hellenistic and Roman Terracotta Figurines and Architectural Fragments’, C. S. Lightfoot and E. A. Ivison (eds.) The Lower City Enclosure. Finds Reports and Technical Studies (Amorium Reports 3): 233–241. Ege Yayınları.
  • Lightfoot, C. S., 2012b. ‘Business as Usual? Archaeological Evidence for Byzantine Commercial Enterprise at Amorium in the Seventh to Eleventh Centuries’, C. Morrisson (ed.), Trade and Markets in Byzantium: 177-191.
  • Lightfoot, C.S., 2012c. ‘Small Finds in Bone and Ivory’, C.S.Lightfoot ve E.A.Ivison (eds.), Amorium Reports 3: The Lower City Enclosure Final Reports and Technical Studies, Ege Yayınları: 263-276.
  • Lightfoot, C. S., 2014. ‘Learning and Literacy at Byzantine Amorium’, A. Özfırat (ed.) Arkeolojiyle Geçen Bir Yaşam İçin Yazılar Veli Sevin’e Armağan: 382-386. Ege Yayınları.
  • Lightfoot, C. S., 2017. Amorium Reports 5: A Catalogue of Roman Byzantine Stone Inscriptions from Amorium and its Territory, together with Graffiti, Stamps and Miscellanaea, Ege Yayınları.
  • Lightfoot, C. S. and E. A. Ivison. 1997. ‘The Amorium Project: The 1995 Excavation Season’, Dumbarton Oaks Papers 51: 291-300.
  • Lightfoot C. ve Y. Mergen 1998. ‘1996 Yılı Amorium Kazısı’, XIX. Kazı Sonuçları Toplantısı, II: 343-366.
  • Lightfoot C. ve Y. Mergen 1999. ‘1997 Yılı Amorium Çalışmaları’, XX. Kazı Sonuçları Toplantısı, C.2: 525-538.
  • Lightfoot, C. S. ve Y. Arbel, 2004. ‘Amorium Kazısı 2002’, 25. Kazı Sonuçları Toplantısı C.1: 1-12.
  • Lightfoot, C. S., O. Koçyiğit ve H. Yaman, 2006. ‘Amorium Kazısı, 2004’, 27. Kazı Sonuçları Toplantısı C.1: 77-88.
  • Lightfoot, M. ve C. S. Lightfoot, 2007. Anadolu’da Bir Bizans Kenti Amorium. Homer Kitabevi.
  • Lightfoot,C. S.,E. A. Ivison, M. Şen ve H. Yaman, 2009. ‘Amorium Kazısı, 2007’, 30.Kazı Sonuçları Toplantısı C.1:221-226.
  • Lightfoot, C. S., E. Ivison, O. Koçyiğit ve M. Şen, 2010. ‘Amorium Kazıları, 2008’, 31. Kazı Sonuçları Toplantısı, C.1: 133-158.
  • Lightfoot, C. S., N. Tsivikis ve J. Foley, 2011. ‘Amorium Kazıları 2009’, 32. Kazı Sonuçları Toplantısı, C.1: 47-68.
  • Maiuri, A., 1953. Roman Painting, the Great Centuries of Painting.
  • McCormick, M., 2007. ‘Where do Trading Towns come from? Early Medieval Venice and the Nothern Emporia’, J. Henning (ed.), Post-Roman Towns, Trade and Settlement in Europe and Byzantium, V.1. The Heirs of the Roman West, Walter de Gruyter: s.41-68.
  • Oikonomides, N., 2002. ‘Writing Materials, Documents, and Books’, A. E. Laiou (ed.), The Economic History of Byzantium V.2, Dumbarton Oaks Research Library and Collection: 589-592.
  • Poblome, J., P. Talloen and E. Kaptijn 2017. ‘Sagalassos’, P. Niewöhner (ed.), The Archaeology of Byzantine Anatolia from the end of Late Antiquity until the Coming of the Turks, Oxford University Press: 302-311.
  • Poblome, J., 2019 (yay.haz.) Bir Zamanlar Toroslar’da: Sagalassos, Yapı Kredi Yayınları.
  • Schaltenbrand-Obrecht, V., 2012. Stilus, Forschungen in Augst Band 45/2, Augusta Raurica.
  • Strabon, 2005. Antik Anadolu Coğrafyası (Geographika: XII-XIII-XIV), A. Pekman (çev.), 5. bs., Arkeoloji ve Sanat Yayınları.
  • Szirmai, J. A., 1999. The Archaeology of Medieval Bookbinding. Ashgate.
  • Şahin, F., 2010. ‘Patara Metal Buluntuları’, Yayınlanmamış Doktora Tezi, Akdeniz Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Antalya.
  • Theophanes Confessor, 1997. The Chronicle of Theophanes Confessor, Byzantine and Near Eastern History (A.D. 284-813), Cyril Mango - Roger Scott (çev.), Clarendon Press.
  • Thomson, R., 2006. ‘Gilt Leather’, M. Kite and R. Thomson (eds.), Conservation of Leather and Related Materials, Elsevier Butterworth-Heinemann: 90-91.
  • Treadgold, W., 1988. The Byzantine Revival, 780-842, Stanford University Press.
  • Waldbaum, J. C., 1983. Metalwork from Sardis: The Finds Through 1974, Harvard University Press.
  • Wijk, B.van, 2019. ‘Book Fittings the Archaeological Reconstruction of (post-) medieval Books’, Research Master thesis Archaeology 2019-2020, Groningen Institute of Archaeology University of Groningen The Netherlad.
  • Winfield, D., 1977. “The Northern Routes across Anatolia”, Anat. St. 27: 151-166.
  • Witte, J., 2012. ‘Toys, Game Pieces, and Boards, 1988-2005’, C.S.Lightfoot and E.A.Ivison (eds.) Amorium Reports 3: The Lower City Enclosure finds Reports and Technical Studies, Ege Yayınları: 277-295.
  • Yaman, H., 2012. ‘Small Finds for the Dating of a Tomb at Amorium’, B. Böhlendorf-Arslan and A. Ricci (eds.), Byzantine Small Finds in Archaeological Contexts BYZAS 15: 331-342.
  • Yavaş, A., Z. Demirel-Gökalp, Ü. Güder ve M. Kurt, 2018. “Amorium Kazılarında Bulunan Bir Grup Okucu”, TÜBA-AR 23: 179-209.
  • Yıldız, N., 2000. Eskiçağda Yazı Malzemeleri ve Kitabın Oluşumu, Türk Tarih Kurumu.

Ayrıntılar

Birincil Dil Türkçe
Konular Kültürel Çalışmalar
Bölüm Araştırma Makaleleri
Yazarlar

Zeliha GÖKALP (Sorumlu Yazar)
ANADOLU ÜNİVERSİTESİ
0000-0002-4922-5003
Türkiye

Destekleyen Kurum Türk Tarih Kurumu
Proje Numarası 117
Yayımlanma Tarihi 14 Eylül 2021
Başvuru Tarihi 24 Şubat 2021
Kabul Tarihi 3 Ağustos 2021
Yayınlandığı Sayı Yıl 2021, Cilt 0, Sayı 23

Kaynak Göster

APA Gökalp, Z. (2021). AMORİUM KAZILARINDA BULUNAN BİZANS METAL YAZI ARAÇ VE GEREÇLERİ . TÜBA-KED Türkiye Bilimler Akademisi Kültür Envanteri Dergisi , 0 (23) , 99-118 . DOI: 10.22520/tubaked.2021.23.005

Bu sistemin içeriği ve TÜBA-KED'de yayınlanan tüm makaleler "Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0" altında lisanslanmıştır.

by-nc-nd.png