EN
TR
Samsun uzun dönem toplam yağış verilerinin IDW ve Kriging interpolasyon teknikleri kullanılarak tahmin edilmesi
Öz
Uzun dönem yağış tahmini, tarım, su yönetimi ve iklim değişikliğiyle mücadele gibi stratejik alanlarda önemli bir rol oynamaktadır. Bu tahminler, kuraklık ve taşkınlara karşı hazırlık yapmayı, su kaynaklarının sürdürülebilir bir şekilde yönetilmesini ve ekosistemlerin korunmasını sağlamaktadır. Bu çalışmada, Samsun ili uzun dönem toplam yağış verileri (mm) çevre illere ait 81 istasyonun yağış verileri kullanılarak literatürde sıklıkla kullanılan Ters Uzaklık Ağırlıklı Ortalama (IDW) ve Kriging yöntemleri kullanılarak tahmin edilmiştir. Veriler, Meteoroloji Genel Müdürlüğü'nden (MGM) temin edilmiş olup 1927-2022 yıllarını kapsamaktadır. Yöntemlerin performans karşılaştırması, Karekök Ortalama Karesel Hata (KOKH), Ortalama Mutlak Hata (OMH), determinasyon katsayısı (R²) ve Nash-Sutcliffe Etkinlik Katsayısı (NSE) kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın sonucunda, farklı interpolasyon yöntemlerinin performansı karşılaştırılmış ve Kriging (Universal-Linear) yöntemi, düşük hata değerleri (OMH: 6.988, KOKH: 8.200 ve NSE: 0.734) ve yüksek determinasyon değeri (R²: 0.933) ile en başarılı yöntem olarak belirlenmiştir. Bu sonuç, söz konusu yöntemin yağış tahmininde etkin bir araç olduğunu göstermektedir. Ordinary Kriging - Circular ve Spherical yöntemleri de düşük hata ve yüksek R² değerleriyle kabul edilebilir sonuçlar vermiştir. Buna karşın Quadratic ve IDW (p=3) yöntemleri, en yüksek hata ve en düşük R² değerlerine sahip olup en kötü performansı göstermiştir. Genel bir değerlendirme ile, Universal Kriging-Linear yöntemi, gözlenen değerlere en yakın tahminleri sunarak diğer yöntemlere göre üstünlük sağlamıştır. Çalışma, yağış tahmininde Kriging yönteminin gücünü vurgulamakta ve bu yöntemin özellikle taşkın risk analizi, tarımsal planlama ve su kaynaklarının sürdürülebilir yönetimi gibi alanlarda etkili bir araç olarak kullanılabileceğini göstermektedir.
Anahtar Kelimeler
Teşekkür
Yazarlar veri temini konusunda desteklerinden dolayı Meteoroloji Genel Müdürlüğüne ve çalışanlarına teşekkür etmektedir. Ayrıca yazarlar desteklerinden dolayı KTO Karatay Üniversitesine ve Gümüşhane Üniversitesine teşekkür etmektedir.
Kaynakça
- Aktaş, S., Kalyoncuoğlu, Ü. Y., & Kılıç, N. C. A. (2018). Eğirdir göl havzasının De Martonne yöntemi ile kuraklık analizi. Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi, 6(2), 229-238. https://doi.org/10.21923/jesd.398521
- Aküzüm, T., Çakmak, B., & Gökalp, Z. (2010). Türkiye’de su kaynakları yönetiminin değerlendirilmesi. Tarım Bilimleri Araştırma Dergisi, 3(1), 67-74.
- Akyel, E., & Çorumluoğlu, Ö. (2022). An efficient financial profitability performance analysis of ODHCs Distribution in Turkey in GIS Environment. Turkish Journal of Geographic Information Systems, 4(1), 1-4. https://doi.org/10.56130/tucbis.871830
- Altunkaynak, A., Başakın, E. E., & Kartal, E. (2020). Dalgacik K-En yakın komşuluk yöntemi ile hava kirliliği tahmini. Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi, 25(3), 1547-1556. https://doi.org/10.17482/uumfd.809938
- Amelia, R., & Julianti, E. (2023). Implementation of Inverse Distance Weighting (IDW) and Kriging method for distribution pattern humidity and temperature data on weather changes in the Bangka Islands. In IOP Conference Series: Earth and Environmental Science, 1267(2023), 012091. https://doi.org/10.1088/1755-1315/1267/1/012091
- Arslanoğlu, M., & Özçelik, M. (2005, Mart 28- Nisan 1). Sayısal arazi yükseklik verilerinin iyileştirilmesi [Kurultay sunumu]. TMMOB Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası 10. Türkiye Harita Bilimsel ve Teknik Kurultayı, Ankara, Türkiye.
- Aydın, O. (2014). Türkiye’de yıllık ortalama toplam yağışın kriging yöntemiyle belirlenmesi (Yayın No. 536622) [Doktora tezi, Ankara Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
- Caloiero, T., Pellicone, G., Modica, G., & Guagliardi, I. (2021). Comparative analysis of different spatial interpolation methods applied to monthly rainfall as support for landscape management. Applied Sciences, 11(20), 9566. https://doi.org/10.3390/app11209566
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Planlamada Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Erken Görünüm Tarihi
19 Haziran 2025
Yayımlanma Tarihi
19 Haziran 2025
Gönderilme Tarihi
18 Aralık 2024
Kabul Tarihi
30 Aralık 2024
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2025 Cilt: 7 Sayı: 1
APA
Tona, A. U., & Demir, V. (2025). Samsun uzun dönem toplam yağış verilerinin IDW ve Kriging interpolasyon teknikleri kullanılarak tahmin edilmesi. Türkiye Coğrafi Bilgi Sistemleri Dergisi, 7(1), 1-10. https://doi.org/10.56130/tucbis.1603664
AMA
1.Tona AU, Demir V. Samsun uzun dönem toplam yağış verilerinin IDW ve Kriging interpolasyon teknikleri kullanılarak tahmin edilmesi. TUCBİS. 2025;7(1):1-10. doi:10.56130/tucbis.1603664
Chicago
Tona, Aziz Uğur, ve Vahdettin Demir. 2025. “Samsun uzun dönem toplam yağış verilerinin IDW ve Kriging interpolasyon teknikleri kullanılarak tahmin edilmesi”. Türkiye Coğrafi Bilgi Sistemleri Dergisi 7 (1): 1-10. https://doi.org/10.56130/tucbis.1603664.
EndNote
Tona AU, Demir V (01 Haziran 2025) Samsun uzun dönem toplam yağış verilerinin IDW ve Kriging interpolasyon teknikleri kullanılarak tahmin edilmesi. Türkiye Coğrafi Bilgi Sistemleri Dergisi 7 1 1–10.
IEEE
[1]A. U. Tona ve V. Demir, “Samsun uzun dönem toplam yağış verilerinin IDW ve Kriging interpolasyon teknikleri kullanılarak tahmin edilmesi”, TUCBİS, c. 7, sy 1, ss. 1–10, Haz. 2025, doi: 10.56130/tucbis.1603664.
ISNAD
Tona, Aziz Uğur - Demir, Vahdettin. “Samsun uzun dönem toplam yağış verilerinin IDW ve Kriging interpolasyon teknikleri kullanılarak tahmin edilmesi”. Türkiye Coğrafi Bilgi Sistemleri Dergisi 7/1 (01 Haziran 2025): 1-10. https://doi.org/10.56130/tucbis.1603664.
JAMA
1.Tona AU, Demir V. Samsun uzun dönem toplam yağış verilerinin IDW ve Kriging interpolasyon teknikleri kullanılarak tahmin edilmesi. TUCBİS. 2025;7:1–10.
MLA
Tona, Aziz Uğur, ve Vahdettin Demir. “Samsun uzun dönem toplam yağış verilerinin IDW ve Kriging interpolasyon teknikleri kullanılarak tahmin edilmesi”. Türkiye Coğrafi Bilgi Sistemleri Dergisi, c. 7, sy 1, Haziran 2025, ss. 1-10, doi:10.56130/tucbis.1603664.
Vancouver
1.Aziz Uğur Tona, Vahdettin Demir. Samsun uzun dönem toplam yağış verilerinin IDW ve Kriging interpolasyon teknikleri kullanılarak tahmin edilmesi. TUCBİS. 01 Haziran 2025;7(1):1-10. doi:10.56130/tucbis.1603664
Cited By
Investigation of base flow changes in Konya Closed Basin
Turkish Journal of Remote Sensing
https://doi.org/10.51489/tuzal.1725566