Eğimli Alanlarda Arazi Parçalanması ve Parsel Şekillerinin Mekânsal Analizi: Yozgat Boğazlıyan Güveçli Mahallesi Örneği

Öz

Bu çalışmanın amacı, coğrafi bilgi sistemlerini kullanarak eğimli bir alanda yapılan arazi toplulaştırma projesini değerlendirmektir. Bu kapsamda Yozgat İli Boğazlıyan İlçesi Güveçli Mahallesi arazi toplulaştırma proje alanı materyal olarak seçilmiştir. Değerlendirmede coğrafi bilgi sistemi programlarından ArcMAP, ArcScene ve Google Earth Pro kullanılmıştır. Eğimli arazilerin 3 boyutlu haritaları oluşturularak eşyükselti eğri haritaları ile desteklenmiştir. Ayrıca güneşlenme süresini etkileyen bakı haritaları yapılmıştır. Çalışma sonucunda küçük ölçekli parsellerin (0-5 da) yoğunlukta olduğu ve bunların bir kısmının eğimli alanlarda olduğu gözlemlenmiştir. Ayrıca küçük ölçekli parsellerin çoğunluğunun kuzey bakılı olduğu saptanmıştır. Sonuç olarak eğimli alanlarda erozyon riski bulunduğundan gerekli toprak işleme koruma önlemlerinin alınması gerektiği belirlenmiştir. Ayrıca bakısı kuzey olan küçük işletmelerin gelir düzeylerinin yükseltilmesi için güneye bakısı olan alanlara taşınması önem taşımaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Arazi toplulaştırma
• coğrafi bilgi sistemleri
• mekânsal analizler

Spatial Analysis of Land Fragmentation and Parcel Shapes in Sloping Areas: The Example of Boğazlıyan Güveçli Village in Yozgat

Öz

The aim of this study is to evaluate a land consolidation project carried out on a sloped area using geographic information systems. In this context, the land consolidation project area of Güveçli Village, Boğazlıyan District, Yozgat Province was selected as the material. ArcMAP, ArcScene and Google Earth Pro, which are among the geographic information system programs, were used in the evaluation. 3D maps of sloped lands were created and supported with contour lines. Additionally, aspect maps that affect the duration of sunshine were created. As a result of the study, it was observed that small-scale parcels (0-5 da) were dense, and some of them were on sloped areas. Additionally, it was found that the majority of small-scale parcels faced north. As a result, it was determined that necessary soil processing protection measures should be taken since there is an erosion risk in sloped areas. Additionally, it is crucial for small enterprises with north-facing areas to relocate to areas facing south in order to increase their income levels.

Anahtar Kelimeler

• Land consolidation
• geographic information systems
• spatial analysis

Kaynakça

1. Arslan, F., & Değirmenci H. (2016). Çiftçilerin Arazi Toplulaştırma Projesine Bakışı: Kahramanmaraş Türkoğlu İlçesi ve Köyleri. Journal of Agricultural Faculty, 30(2), 23-34.
2. Arslan, F., Değirmenci, H., Rasva, M. & Jürgenson, E. (2019). Finding least fragmented holdings with factor analysis and a new methodology: a case study of kargılı land consolidation project from Turkey. Agronomy Research, 17(3):683-693.
3. Aslan, T., Gundogdu, K., & Arıcı I. (2007). Some metric indices for the assessment of land consolidation projects. Pakistan Journal of Biological Sciences, 10:1390–1397.
4. Ayrancı, Y. (2004). Bir Parselde Optimum Boy/En Oranının Belirlenmesinde Bir Yaklaşım. Selçuk Tarım Bilimleri Dergisi, 18(33):1-7.
5. Boliari, N. (2013). Land Fragmentation in Bulgaria: Reconsidering its Measurement and Extent. Review of European Studies, 5(1):99.
6. Boztoprak, T., Demir, O., Çoruhlu, Y. E., & Nişancı, R. (2015). Arazi Toplulaştırmasının Tarımsal İşletmelere Etkilerinin Araştırılması. Selcuk University Journal of Engineering, Science And Technology, 3(3):1-11.
7. Demetriou D., Stillwell J., & See L. (2012). LandParcelS: A Module for Automated Land Partitioning. Leeds, University of Leeds, School of Geography Working Paper No 12/02, Leeds, England.
8. DSİ. (2023). Arazi Toplulaştırma Çalışmalarında Biten Devam Eden Alan ve Proje Sayıları Mevcut Durum. Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü, Ankara, Türkiye.

9. Gasiorowski, J., & Bielecka, E. (2014). Land fragmentation analysis using morphometric parameters. In Environmental Engineering. Proceedings of the International Conference on Environmental Engineering. Vilnius Gediminas Technical University, Department of Construction Economics & Property. ICEE, 9:1.
10. Gonzalez, X. P., Alvarez C. J. & Crecente R. (2004). Evaluation of land distributions with joint regard to plot size and shape. Agricultural Systems, 82: 31-43.
11. Hristov, J. (2009). Assessment of the Impact of High Fragmented Land Upon the Productivity and Profitability of the Farms. [Doktora tezi, Sveriges lantbruksuniversitet Institutionen för ekonomi]
12. Januszewski, J. (1968). Index of land consolidation as a criterion of the degree of concentration. Geographia Polonica, 14, 291-296.
13. Kirmikil, M., & Arici, I. (2013). The role of land consolidation in the development of rural areas in irrigation areas. Journal of Food, Agriculture & Environment, 11(2): 1150-1155.
14. Köseoğlu, M., & Gündoğdu, K. S, (2004). Arazi Toplulaştırma Planlama Çalışmalarında Uzaktan Algılama Tekniklerinden Yararlanma Olanakları. Uludaǧ Üniv. Ziraat Fak. Dergisi, 18:45-56.
15. Küsek, G. (2014). Arazi Toplulaştırmasının Parsel Şekli ve Tarımsal Mekanizasyon Uygulamalarına Etkileri: Konya-Ereğli-Acıkuyu ve Özgürler Köyleri Örnekleri. Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 29(2):1-14.
16. McGarigal, K., & Marks, B. J. (1995). FRAGSTATS: Spatial Pattern Analysis Program For Quantifying Landscape Structure. General Technical Report PNW-GTR-351, USDA Forest Service, Pacific Northwest Research Station, Portland.
17. Ntihinyurwa, P. D., & de Vries, W. T. (2021). Farmland fragmentation, farmland consolidation and food security: Relationships, research lapses and future perspectives. Land, 10(2), 129.
18. Polat, H. E., & Manavbaşı, İ. D. (2012). Arazi Toplulaştırmasının Kırsal Alanda Yakıt Tüketimi ve Karbondioksit Salınımına Etkisinin Belirlenmesi. Tarım Bilimleri Dergisi, 18:157-165.
19. Simmons, A. J. (1964). An index of farm structure with a Nottinghamshire example. Department of Geography University of Nottingham. East Midlands, 3, 255-261.
20. TAGEM (2025). Arazi Toplulaştırma ve Tarla İçi Geliştirme Hizmetleri. T.C. Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı. Erişildi 22 Ekim, 2025, https://cdniys.tarimorman.gov.tr/api/File/GetGaleriFile/425/DosyaGaleri/622/arazi_toplulastirma_ve_tarla_ici_gelistirme_isi_teknik_sartnamesi_r02_20231220.pdf
21. Vijulie, I., Matei, E., Manea, G., Cocoş, O., & Cuculici, R. (2012). Assessment of Agricultural Land Fragmentation in Romania, A Case Study: Izvoarele Commune, Olt County. Acta geographica Slovenica, 52(2): 403-430.
22. Zou, X., Luo, M., Su, W., Li, D., Jiang, Y., Ju, Z., & Wang, J. (2008). Spatial Decision Support System for the Potential Evaluation of Land Consolidation Projects. WSEAS Transactions on Computers, 7(7):887-898.