1. Yayın Etiği Beyanı
Türkiye Coğrafi Bilgi Sistemleri Dergisi (TUCBİS), akademik yayıncılıkta en yüksek etik standartları, bilimsel dürüstlüğü ve araştırma bütünlüğünü korumayı taahhüt eder.
Dergi, uluslararası kabul görmüş yayın etiği ilkelerini benimsemekte olup Committee on Publication Ethics (COPE) tarafından belirlenen rehberler, etik ilkeler ve iyi yayıncılık uygulamalarına uygun hareket etmektedir.
Bu etik ilkeler; editörler, hakemler, yazarlar ve yayıncı dahil olmak üzere yayın sürecindeki tüm paydaşlar için geçerlidir.
2. Editörlerin Sorumlulukları
Editoryal Bağımsızlık
Editörler, gönderilen çalışmalar hakkında yayımlama kararlarını bağımsız ve tarafsız şekilde aşağıdaki ölçütlere göre verir:
- bilimsel kalite
- özgünlük
- yöntemsel yeterlilik
- derginin kapsamına uygunluk
- etik ilkelere uygunluk
Gizlilik
Editörler, gönderilen tüm çalışmaları gizli belge olarak değerlendirmekle yükümlüdür.
Makale sürecine ilişkin bilgiler yalnızca aşağıdaki taraflarla paylaşılabilir:
- sorumlu yazar
- hakemler
- editoryal ekip
- gerekli durumlarda yayıncı
Çıkar Çatışması
Editörler, çıkar çatışması bulunan çalışmalarda editoryal süreçten çekilmelidir.
Çıkar çatışmasına örnek durumlar:
- yazarlarla akademik iş birliği
- aynı kurumda görev yapma
- mali ilişkiler
- kişisel ilişkiler
Etik Şikâyetler ve İhlaller
Editörler aşağıdaki etik ihlal iddialarını incelemekle yükümlüdür:
- intihal
- mükerrer yayın
- yazarlık anlaşmazlıkları
- veri uydurma
- veri tahrifatı
- atıf manipülasyonu
- hakemlik sürecinin manipülasyonu
- diğer etik ihlaller
Gerekli durumlarda aşağıdaki işlemler uygulanabilir:
- makalenin reddi
- düzeltme yayımlanması
- endişe bildirimi (expression of concern)
- makalenin geri çekilmesi
- ilgili kurumun bilgilendirilmesi
3. Hakemlik Politikası
TUCBİS, çift kör hakem değerlendirme sistemini uygulamaktadır.
Bu süreç kapsamında:
- her çalışma ön editoryal değerlendirmeden geçirilir
- hakem değerlendirmesine uygun bulunan çalışmalar en az iki bağımsız uzman hakeme gönderilir
- değerlendirme süreci gizlilik esasına göre yürütülür
- değerlendirmeler nesnel ve bilimsel ölçütlere göre yapılır
Hakemler, çalışma konusundaki uzmanlık alanlarına göre seçilir.
4. Yazarların Sorumlulukları
Özgünlük
Yazarlar yalnızca özgün çalışmalar sunmalıdır.
Aşağıdaki uygulamalar kabul edilemez:
- intihal
- öz intihal
- mükerrer yayın
- kaynak göstermeden içerik kullanımı
Eş Zamanlı Başvuru
Gönderilen çalışmalar:
- daha önce yayımlanmış olmamalıdır
- başka bir dergide eş zamanlı değerlendirmede bulunmamalıdır
Yazarlık
Yazarlık yalnızca çalışmaya anlamlı akademik katkı sağlayan kişilerle sınırlı olmalıdır.
Tüm yazarlar:
- son sürümü onaylamalıdır
- gönderim sürecine onay vermelidir
- yazar sıralaması konusunda mutabık olmalıdır
Veri Bütünlüğü
Yazarlar aşağıdaki ilkeleri sağlamakla yükümlüdür:
- verilerin doğru raporlanması
- veri uydurulmaması
- veri tahrif edilmemesi
- yöntemlerin şeffaf biçimde açıklanması
Gerekli durumlarda editörler ham veri talep edebilir.
Etik Kurul Onayı
Aşağıdaki çalışmalarda etik kurul bilgileri açıkça belirtilmelidir:
- insan katılımcı içeren araştırmalar
- hayvan deneyleri
- anket çalışmaları
- görüşmeler
- kişisel veri içeren araştırmalar
Çıkar Çatışması Beyanı
Yazarlar aşağıdaki çıkar çatışmalarını açıklamakla yükümlüdür:
- mali çıkar ilişkileri
- istihdam ilişkileri
- danışmanlık ilişkileri
- proje destekleri
- patentler
- diğer rekabet doğurabilecek çıkarlar
Finansman Beyanı
Çalışmayı destekleyen tüm finansman kaynakları açıkça belirtilmelidir.
Yapay Zekâ Kullanım Beyanı
Üretken yapay zekâ araçlarının aşağıdaki amaçlarla esaslı kullanımında beyan zorunludur:
- yazım desteği
- veri analizi
- şekil/görsel üretimi
- kod üretimi
- içerik geliştirme
Yapay zekâ araçları yazar olarak gösterilemez.
5. Hakemlerin Sorumlulukları
Gizlilik
Hakemler değerlendirmeye gönderilen çalışmaları gizli belge olarak değerlendirmelidir.
Nesnellik
Hakem değerlendirmeleri:
- nesnel
- kanıta dayalı
- yapıcı
olmalıdır.
Kişisel eleştiriler kabul edilemez.
Çıkar Çatışması
Hakemler çıkar çatışması bulunan çalışmaları değerlendirmeyi reddetmelidir.
Zamanında Değerlendirme
Hakemler değerlendirmelerini belirlenen süre içerisinde tamamlamalıdır.
Atıf Etiği
Hakemler gereksiz öz atıf taleplerinde bulunmamalıdır.
6. Araştırma Suistimali ve Etik İhlaller
Dergi aşağıdaki durumları etik ihlal olarak kabul eder:
- intihal
- öz intihal
- mükerrer başvuru
- veri uydurma
- veri tahrifatı
- görsel manipülasyonu
- atıf manipülasyonu
- yazarlık manipülasyonu
- sahte hakem kimliği kullanımı
- hakemlik sürecinin manipülasyonu
7. Düzeltme, Geri Çekme ve Yayından Kaldırma Politikası
Dergi, COPE ilkeleri doğrultusunda gerekli durumlarda aşağıdaki işlemleri uygulayabilir:
- düzeltme (correction)
- erratum
- endişe bildirimi (expression of concern)
- geri çekme (retraction)