Menşe Ülke Kavramı ve Gıda Ürünleri Çalışmalarının Bibliyometrik Analizi

Ece Şener; Mehmet Tığlı

Menşe Ülke Kavramı ve Gıda Ürünleri Çalışmalarının Bibliyometrik Analizi

Öz

Uluslararası ticaretin büyümesi ve küresel pazarların gelişimiyle birlikte menşe ülke etkisinin giderek önem kazandığını ve tüketicilerin ürün kalitesi, güvenilirlik ve sembolik anlamlara ilişkin algılarını nasıl şekillendirdiğini literatürde son yıllarda sıklıkla incelenen bir konu haline gelmiştir. Özellikle gelişmekte olan ülkelerin küresel pazarlarda gıda ürünlerine ilişkin artan rekabeti menşe ülke etkilerinin önemini arttırmakta ve bir akademik araştırma alanı olarak günden güne gelişmektedir. Menşe ülke, gıda ürünlerinin kalitesi hakkında bir sinyal görevi görürken aynı zamanda tüketicilerin sosyal statü ve ulusal gurur gibi duygusal değerlerle ilişkilendirdiği bir unsur olarak öne çıkmaktadır. Bu çalışmada menşe ülke ve gıda çalışmaları bibliyometrik analiz yöntemiyle incelenmiş ve çalışmaların etkileri küme analizi ile sınıflandırılmıştır. Araştırmada menşe ülke ve gıda çalışmaları kapsamında toplamda 777 adet makale incelenmiş ve menşe ülke imaj ve kavramının tüketici tercihlerine yönelik önemi ve çalışılan konular ortaya çıkarılmıştır. Menşe ülke ve gıda alanındaki çalışmaların beş farklı grupta toplandığı belirlenmiştir. Bunlar; tüketici tutum ve davranışları, gıda kalitesi ve gıda güvenliği, gıda ürünleri kabulü, tüketici seçimleri ve gıda politikalarıdır. Bibliyometrik analiz sonucunda gelecek araştırmalar için menşe ülke ve gıda ürünleri alanında özellikle farklı demografik gruplar ve kültürel arka planlar arasındaki farkların incelenebileceği ve küresel pazarlar arasında rekabet gücünü etkileyecek faktörler ortaya çıkarılarak, pazarlama stratejilerinin hedef kitleye göre özelleştirilmesinin sağlanabileceği belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Al‐Sulaiti, K. I., & Baker, M. J. (1998). Country of origin effects: A literature review. Marketing Intelligence & Planning, 16(3), 150-199. https://doi.org/10.1108/02634509810217309
Balestrini, P., & Gamble, P. (2006). Country‐of‐origin effects on Chinese wine consumers. British Food Journal, 108(5), 396-412. https://doi.org/10.1108/00070700610661367
Bilkey, W. J., & Nes, E. (1982). Country-of-origin effects on product evaluations. Journal of International Business Studies, 13(1), 89-100. https://doi.org/10.1057/palgrave.jibs.8490539
Cairns, G. (2019). A critical review of evidence on the sociocultural impacts of food marketing and policy implications. Appetite, 136, 193-207. https://doi.org/10.1016/j.appet.2019.02.002
Camgöz, S. M., & Ertem, P. S. (2007). Should food manufacturers care about country-of-origin effect?: An experimental study based on chocolate tasting. Journal of Food Products Marketing, 14(1), 87-105. https://doi.org/10.1300/J038v14n01_06
Chao, P. (1993). Partitioning country of origin effects: Consumer evaluations of a hybrid product. Journal of International Business Studies, 24(2), 291-306. https://doi.org/10.1057/palgrave.jibs.8490851
Chryssochoidis, G., Krystallis, A., & Perreas, P. (2007). Ethnocentric beliefs and country‐of‐origin (COO) effect: Impact of country, product and product attributes on Greek consumers’ evaluation of food products. European Journal of Marketing, 41(11/12), 1518-1544. https://doi.org/10.1108/03090560710821288
De Nisco, A., & Oduro, S. (2022). Partitioned Country-of-origin effect on consumer behavior: A metaanalysis. Journal of International Consumer Marketing, 34(5), 592-615. https://doi.org/10.1080/08961530.2021.2022062

Dinnie, K. (2004). Country-of-Origin 1965-2004: A literature review. Journal of Customer Behaviour, 3(2), 165-213. https://doi.org/10.1362/1475392041829537
Donthu, N., Kumar, S., Mukherjee, D., Pandey, N., & Lim, W. M. (2021a). How to conduct a bibliometric analysis: An overview and guidelines. Journal of Business Research, 133, 285- 296. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2021.04.070
Donthu, N., Kumar, S., Mukherjee, D., Pandey, N., & Lim, W. M. (2021b). How to conduct a bibliometric analysis: An overview and guidelines. Journal of Business Research, 133, 285- 296. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2021.04.070
Farooq, R. (2024). A review of knowledge management research in the past three decades: A bibliometric analysis. VINE Journal of Information and Knowledge Management Systems, 54(2), 339-378. https://doi.org/10.1108/VJIKMS-08-2021-0169
Felzensztein, C., Hibbert, S., & Vong, G. (2004). Is the country of origin the fifth element in the marketing mix of imported wine?: A critical review of the literature. Journal of Food Products Marketing, 10(4), 73-84. https://doi.org/10.1300/J038v10n04_05
Fournier, S. (1998). Consumers and their brands: Developing relationship theory in consumer research. Journal of Consumer Research, 24(4), 343-353. https://doi.org/10.1086/209515
Gaviria-Marin, M., Merigo, J. M., & Popa, S. (2018). Twenty years of the Journal of Knowledge Management: A bibliometric analysis. Journal of Knowledge Management, 22(8), 1655-1687. https://doi.org/10.1108/JKM-10-2017-0497
Hamilton, S. F., Liaukonyte, J., & Richards, T. J. (2020). Pricing strategies of food retailers. Annual Review of Resource Economics, 12(1), 87-110. https://doi.org/10.1146/annurev-resource101619-094219
Hempel, C., & Hamm, U. (2016a). Local and/or organic: A study on consumer preferences for organic food and food from different origins. International Journal of Consumer Studies, 40(6), 732- 741. https://doi.org/10.1111/ijcs.12288
Hempel, C., & Hamm, U. (2016b). Local and/or organic: A study on consumer preferences for organic food and food from different origins. International Journal of Consumer Studies, 40(6), 732- 741. https://doi.org/10.1111/ijcs.12288
Kashif, M., Awang, Z., Walsh, J., & Altaf, U. (2015). I’m loving it but hating US: Understanding consumer emotions and perceived service quality of US fast food brands. British Food Journal, 117(9), 2344-2360. https://doi.org/10.1108/BFJ-01-2015-0040
Kraus, S., Bouncken, R. B., & Yela Aránega, A. (2024). The burgeoning role of literature review articles in management research: An introduction and outlook. Review of Managerial Science. https://doi.org/10.1007/s11846-024-00729-1
Lloyd, T. (2017). Forty Years of price transmission research in the food industry: Insights, challenges and prospects. Journal of Agricultural Economics, 68(1), 3-21. https://doi.org/10.1111/1477- 9552.12205
Muhamad, N., Leong, V. S., & Md Isa, N. (2017). Does the country of origin of a halal logo matter? The case of packaged food purchases. Review of International Business and Strategy, 27(4), 484-500. https://doi.org/10.1108/RIBS-06-2017-0049
Nagashima, A. (1970). A Comparison of Japanese and U.S. Attitudes toward Foreign Products. Journal of Marketing.
Newman, C. L., Turri, A. M., Howlett, E., & Stokes, A. (2014). Twenty years of country-of-origin food labeling research: A review of the literature and implications for food marketing systems. Journal of Macromarketing, 34(4), 505-519. https://doi.org/10.1177/0276146714529306
Özsomer, A., & Cavusgil, T. (1991). Country-of -origin effects on product evaluations: A sequel to bilkey and nes review.
Salnikova, E., & Grunert, K. G. (2020a). The role of consumption orientation in consumer food preferences in emerging markets. Journal of Business Research, 112, 147-159. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2020.03.006
Salnikova, E., & Grunert, K. G. (2020b). The role of consumption orientation in consumer food preferences in emerging markets. Journal of Business Research, 112, 147-159. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2020.03.006
Samiee, S. (1994). Customer evaluation of products in a global market. Journal of International Business Studies, 25(3), 579-604. https://doi.org/10.1057/palgrave.jibs.8490213
Santeramo, F. G., Carlucci, D., De Devitiis, B., Seccia, A., Stasi, A., Viscecchia, R., & Nardone, G. (2018). Emerging trends in European food, diets and food industry. Food Research International, 104, 39-47. https://doi.org/10.1016/j.foodres.2017.10.039
Steenkamp, J. E. M. (2001). The role of national culture in international marketing research. International Marketing Review, 18(1), 30-44. https://doi.org/10.1108/02651330110381970
Steenkamp, J.-B. E. M. (1990). Conceptual model of the quality perception process. Journal of Business Research, 21(4), 309-333. https://doi.org/10.1016/0148-2963(90)90019-A
Suter, M. B., Borini, F. M., Coelho, D. B., De Oliveira Junior, M. M., & Machado, M. C. C. (2020). Leveraging the country-of-origin image by managing it at different levels. Place Branding and Public Diplomacy, 16(3), 224-237. https://doi.org/10.1057/s41254-019-00149-z
Szybillo, G. J., & Jacoby, J. (1974). Intrinsic versus extrinsic cues as determinants of perceived product quality. Journal of Applied Psychology, 59(1), 74-78. https://doi.org/10.1037/h0035796
Van Eck, N. J., & Waltman, L. (2010). Software survey: VOSviewer, a computer program for bibliometric mapping. Scientometrics, 84(2), 523-538. https://doi.org/10.1007/s11192-009- 0146-3
Van Eck, N. J., Waltman, L., Dekker, R., & Van Den Berg, J. (2010). A comparison of two techniques for bibliometric mapping: Multidimensional scaling and VOS. Journal of the American Society for Information Science and Technology, 61(12), 2405-2416. https://doi.org/10.1002/asi.21421
Van Nunen, K., Li, J., Reniers, G., & Ponnet, K. (2018). Bibliometric analysis of safety culture research. Safety Science, 108, 248-258. https://doi.org/10.1016/j.ssci.2017.08.011
Verlegh, P. W. J., & Steenkamp, J.-B. E. M. (1999). A review and meta-analysis of country-of-origin research. Journal of Economic Psychology, 20(5), 521-546. https://doi.org/10.1016/S0167- 4870(99)00023-9

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Uluslararası Pazarlama

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Ece Şener ^* Bu kişi benim
0000-0002-9119-2647
Türkiye

Mehmet Tığlı
0000-0002-0740-0950
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2025

Gönderilme Tarihi

12 Ağustos 2024

Kabul Tarihi

24 Eylül 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 4 Sayı: 1

IZ

https://izlik.org/JA37YY83UL

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Şener, E., & Tığlı, M. (2025). Menşe Ülke Kavramı ve Gıda Ürünleri Çalışmalarının Bibliyometrik Analizi. Turkish Journal of Marketing Research, 4(1), 1-16. https://izlik.org/JA37YY83UL

AMA

1.Şener E, Tığlı M. Menşe Ülke Kavramı ve Gıda Ürünleri Çalışmalarının Bibliyometrik Analizi. TUJOMR. 2025;4(1):1-16. https://izlik.org/JA37YY83UL

Chicago

Şener, Ece, ve Mehmet Tığlı. 2025. “Menşe Ülke Kavramı ve Gıda Ürünleri Çalışmalarının Bibliyometrik Analizi”. Turkish Journal of Marketing Research 4 (1): 1-16. https://izlik.org/JA37YY83UL.

EndNote

Şener E, Tığlı M (01 Haziran 2025) Menşe Ülke Kavramı ve Gıda Ürünleri Çalışmalarının Bibliyometrik Analizi. Turkish Journal of Marketing Research 4 1 1–16.

IEEE

[1]E. Şener ve M. Tığlı, “Menşe Ülke Kavramı ve Gıda Ürünleri Çalışmalarının Bibliyometrik Analizi”, TUJOMR, c. 4, sy 1, ss. 1–16, Haz. 2025, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA37YY83UL

ISNAD

Şener, Ece - Tığlı, Mehmet. “Menşe Ülke Kavramı ve Gıda Ürünleri Çalışmalarının Bibliyometrik Analizi”. Turkish Journal of Marketing Research 4/1 (01 Haziran 2025): 1-16. https://izlik.org/JA37YY83UL.

JAMA

1.Şener E, Tığlı M. Menşe Ülke Kavramı ve Gıda Ürünleri Çalışmalarının Bibliyometrik Analizi. TUJOMR. 2025;4:1–16.

MLA

Şener, Ece, ve Mehmet Tığlı. “Menşe Ülke Kavramı ve Gıda Ürünleri Çalışmalarının Bibliyometrik Analizi”. Turkish Journal of Marketing Research, c. 4, sy 1, Haziran 2025, ss. 1-16, https://izlik.org/JA37YY83UL.

Vancouver

1.Ece Şener, Mehmet Tığlı. Menşe Ülke Kavramı ve Gıda Ürünleri Çalışmalarının Bibliyometrik Analizi. TUJOMR [Internet]. 01 Haziran 2025;4(1):1-16. Erişim adresi: https://izlik.org/JA37YY83UL