1. Yayın Etiği

Türk Akademik Sosyal Bilimler Araştırma Dergisi (TURAJAS), sosyal bilimler alanında özgün araştırma makaleleri, derleme makaleleri ve derginin kapsamına uygun diğer akademik çalışma türlerini yayımlayan, hakemli, disiplinler arası ve açık erişimli süreli bir yayındır.

TURAJAS'a gönderilen çalışmalar daha önce yayımlanmamış ve aynı anda başka bir dergide değerlendirmeye sunulmamış olmalıdır. Çalışmalar bilimsel araştırma ve yayın etiği ilkelerine uygun hazırlanmalıdır. Yayımlanan makalelerin bilimsel, etik ve hukuki sorumluluğu yazarlarına aittir; ileri sürülen görüşler editörün, kurulların veya yayıncının görüşlerini yansıtmaz.

TURAJAS; Committee on Publication Ethics (COPE), Open Access Scholarly Publishing Association (OASPA), World Association of Medical Editors (WAME) ve DOAJ tarafından geliştirilen Principles of Transparency and Best Practice in Scholarly Publishing ilkelerini esas alır. Dergi ayrıca TÜBİTAK ULAKBİM ve DergiPark'ın yürürlükteki yayıncılık ilkelerini gözetir.

2. Açık Erişim Politikası

TURAJAS'ta yayımlanan bütün bilimsel içerikler, yayımlandıkları anda herhangi bir ambargo uygulanmadan ücretsiz açık erişime sunulur. Okuyucuların tam metinlere ulaşmak için kayıt olması, abone olması veya ücret ödemesi gerekmez.

Kullanıcılar, yayımlanan içerikleri ilgili Creative Commons lisansının koşulları çerçevesinde okuyabilir, indirebilir, kopyalayabilir, paylaşabilir, dağıtabilir, yazdırabilir, tarayabilir, tam metinlere bağlantı verebilir ve diğer hukuka uygun amaçlarla kullanabilir.

3. Ücret Politikası

TURAJAS; yazarlardan makale gönderim, ön değerlendirme, hakem değerlendirmesi, editoryal işlem, makale işlem ücreti (APC), yayımlama, sayfa, renkli görsel, dil düzenleme veya makale geri çekme ücreti talep etmez. Derginin bütün değerlendirme ve yayın süreçleri yazarlar açısından ücretsizdir.

4. Yayıncının Etik Sorumlulukları

TURAJAS, 2018 yılından bu yana sosyal bilimler alanında yayın yapan ve kâr amacı gütmeyen akademik bir dergidir. Yayıncı:

·    İletişim imkânlarını bireysel veya ticari çıkar gözetmeden kullanır.

·    Yayımlanan çalışmaların telif ve fikrî mülkiyet haklarına saygı gösterir.

·    Derginin açık, elektronik ve ücretsiz erişimini sürdürür.

·    Editoryal bağımsızlığı güvence altına alır ve editoryal kararlara müdahale etmez.

·    Hakem değerlendirme sürecinin bağımsızlığını ve gizliliğini korur.

·    İlan edilen yayın takvimine uymak için gerekli tedbirleri alır.

·    Bilimsel kaydın bütünlüğünü korur; gerektiğinde düzeltme veya geri çekme süreçlerini işletir.

·    Yayımlanan içeriğin uzun süreli dijital korunmasını ve erişilebilirliğini sağlar.

·    Editörler, hakemler, yazarlar ve üçüncü taraflar arasındaki ilişkilerde gizlilik, çıkar çatışması, fikrî mülkiyet ve editoryal bağımsızlık ilkelerini gözetir.

Okuyucular, yazarlar, hakemler ve diğer ilgililer etik bir sorunla karşılaştıklarında editörlükle iletişime geçebilir.

5. Editör ve Editörler Kurulunun Sorumlulukları

Editör ve Editörler Kurulu, TURAJAS'a gönderilen çalışmaların değerlendirilmesinden ve yayımlandıktan sonraki bilimsel kayıt süreçlerinden sorumludur. Editoryal kararlar kişisel veya kurumsal çıkar gözetilmeksizin, bilimsel liyakat ve kamu yararı temelinde bağımsız biçimde verilir.

Editör ve Editörler Kurulu:

·    Derginin yayın politikalarını uygular ve yayın niteliğini geliştirmeye çalışır.

·    Çift taraflı kör hakemlik politikasını uygular ve tarafların kimlik bilgilerini gizli tutar.

·    Çalışmaları, konu ve yöntem bakımından uygun uzmanlığa sahip bağımsız hakemlere gönderir.

·    Başvuruları; yazarların cinsiyeti, yaşı, cinsel yönelimi, engellilik durumu, ırkı, vatandaşlığı, etnik kökeni, dini, siyasi görüşü veya kurumsal bağlılığından bağımsız olarak yalnızca bilimsel liyakat temelinde değerlendirir.

·    Gönderilen çalışmalarla ilgili bilgileri değerlendirme sürecinde görevli kişiler dışında üçüncü taraflarla paylaşmaz.

·    Hakem görüşlerini dikkate alarak kabul, düzeltme veya ret kararı verir; nihai yayın kararından editör sorumludur.

·    Yazarların telif ve fikrî mülkiyet haklarını korur.

·    Etik kurul onayı, muafiyet beyanı, yasal izin, aydınlatılmış onam, yasal temsilci izni ve katılım oluru belgelerinin gerekli olduğu durumlarda bunların bulunup bulunmadığını denetler.

·    Etik şikâyetleri ve araştırma veya yayın suiistimali iddialarını COPE rehberleri ile derginin politikaları doğrultusunda inceler.

·    Gerektiğinde yayımlanmış içeriğe düzeltme, geri çekme veya editöryal açıklama ekler.

6. Hakemlik ve Değerlendirme Süreci

TURAJAS çift taraflı kör hakemlik yöntemini uygular. Yazarlar ve hakemler birbirlerinin kimliklerini bilmez. Hakemler yazarlarla doğrudan iletişim kuramaz; raporlar ve düzeltme talepleri DergiPark sistemi üzerinden editörlük aracılığıyla iletilir.

Editoryal ön değerlendirmeyi geçen her araştırma ve derleme makalesi, alanında uzman en az iki bağımsız hakem tarafından değerlendirilir. Hakem görüşlerinin çelişmesi veya karar için yetersiz kalması hâlinde üçüncü, gerektiğinde dördüncü bağımsız hakemin görüşüne başvurulabilir.

Hakemler şu kararlardan birini önerebilir:

1.  Yayımlanabilir.

2.  Küçük düzeltmelerden sonra yayımlanabilir.

3.  Büyük düzeltmelerden sonra yeniden değerlendirilmelidir.

4.  Yayımlanamaz.

Hakemler:

·    Yalnızca uzmanlık alanlarına giren çalışmaları değerlendirmeyi kabul eder.

·    Raporlarını nesnel, tarafsız, bilimsel ve yapıcı bir dille hazırlar.

·    Kurumsal, finansal, kişisel veya akademik çıkar çatışması varsa görevi reddeder ve editörü bilgilendirir.

·    Çalışma ve değerlendirme süreciyle ilgili bütün bilgileri gizli tutar.

·    Raporlarını verilen süre içinde editörlüğe iletir.

·    İnceledikleri çalışmalardaki yayımlanmamış bilgi, veri veya fikirleri kişisel amaçları için kullanmaz.

7. Özel Sayılar

TURAJAS'ın özel sayıları normal sayılarla aynı bilimsel ve etik standartlara tabidir. Başeditör, özel sayıların tamamından ve nihai yayın kararlarından sorumludur.

·    Özel sayı makaleleri normal makalelerle aynı editoryal ön inceleme ve bağımsız hakemlik süreçlerinden geçer.

·    Misafir editörlerin bilimsel yeterlilikleri ve olası çıkar çatışmaları görevlendirme öncesinde değerlendirilir.

·    Misafir editörler tarafından gönderilen çalışmalar bağımsız bir editör tarafından yönetilir; yazarın sürece erişimi ve etkisi engellenir.

·    Misafir editörlerin yazarı veya ortak yazarı olduğu araştırma makaleleri, ilgili özel sayıdaki araştırma makalelerinin yüzde 25'ini aşamaz.

·    Özel sayının kapsamı derginin amaç ve kapsamıyla uyumlu olmalıdır.

8. İç Kaynaklı Yayın ve Editoryal Çıkar Çatışması

Editör, yayın kurulu üyesi veya derginin düzenli hakemleri tarafından yazılan araştırma makalelerinin oranı, yayımlanan son iki sayının her birinde toplam araştırma makalelerinin yüzde 25'ini aşamaz.

Editör, kurul üyesi veya diğer bir dergi görevlisi tarafından gönderilen çalışmanın bütün değerlendirme süreci, yazarın sürece erişimi ve etkisi engellenerek bağımsız bir editör tarafından yürütülür. Yazar kendi çalışmasına ilişkin editoryal işlemlere veya kararlara katılamaz.

9. Yazarların Etik Sorumlulukları

Yazarlar:

·    Çalışmalarının özgün olduğunu ve aynı anda başka bir dergide değerlendirilmediğini garanti eder.

·    Başka kaynaklardan veya kendi önceki yayınlarından yararlandıkları materyalleri uygun biçimde kaynak gösterir ve gerekli izinleri alır.

·    Veri, bulgu ve görsellerin doğru olduğunu; uydurulmadığını, tahrif edilmediğini veya yanıltıcı biçimde değiştirilmediğini garanti eder.

·    Mevcut veya olası kurumsal, finansal, kişisel ve akademik çıkar çatışmalarını başvuru sırasında açıklar.

·    Fon sağlayan kişi ve kuruluşları ve bunların araştırmadaki rolünü beyan eder.

·    Yazarlık ölçütlerine uyar; anlamlı bilimsel katkısı olmayan kişileri yazar olarak göstermez ve katkı sunan kişileri dışlamaz.

·    İstenen bilgi ve ham verileri etik ve hukuki sınırlamalar çerçevesinde editörlüğe sunar.

·    Önemli bir hata veya yanlışlık fark ettiklerinde editörlüğü gecikmeksizin bilgilendirir.

Yazar listesi ve sıralaması başvuru sırasında kesinleştirilmelidir. Değerlendirme sürecindeki ekleme, çıkarma veya sıralama değişikliği talepleri, bütün yazarların yazılı onayı ve gerekçeyle birlikte editörlüğe sunulur. Nihai karar editöre aittir.

10. Araştırma Etiği ve Etik Kurul Onayı

TURAJAS, insan ve hayvan haklarının korunması kapsamında ulusal ve uluslararası etik ilkelere uygunluğu esas alır. Araştırmanın etik kurallara uygun biçimde planlanması, yürütülmesi ve raporlanması yazarların sorumluluğundadır.

Etik Kurul Onayı Gerektiren Araştırmalar

Etik kurul onayı gerektiren araştırmalarda yazarlar; etik kurulun adını, karar tarihini ve karar veya onay numarasını makalenin yöntem bölümünde ve derginin talep ettiği beyan alanlarında belirtmeli, onay belgesini başvuru sırasında sisteme yüklemelidir.

Etik kurul onayı gerektiren araştırmalar özellikle şunları kapsar:

·    Anket, mülakat, odak grup, gözlem, deney veya benzeri yöntemlerle katılımcılardan veri toplanan nicel ve nitel araştırmalar,

·    İnsanların veya hayvanların ve bunlara ait materyal veya verilerin bilimsel amaçlarla kullanıldığı araştırmalar,

·    İnsan katılımcılar üzerinde gerçekleştirilen klinik araştırmalar,

·    Hayvanlar üzerinde gerçekleştirilen araştırmalar,

·    Kişisel veya özel nitelikli kişisel verilerin kullanıldığı retrospektif araştırmalar,

·    Müdahale, davranış değişikliği, fiziksel ya da psikolojik risk veya mahremiyet riski içeren diğer araştırmalar.

Etik Kurul Onayı Gerektirmeyebilecek Çalışmalar

Etik kurul gerekliliği; araştırmanın yöntemi, verinin kaynağı ve niteliği, katılımcılarla etkileşim, yeniden tanımlanma riski, ilgili mevzuat ve kurum kuralları dikkate alınarak belirlenir. Aşağıdaki çalışma türleri, insan veya hayvan katılımcı içermemeleri; kişisel, hassas ya da gizli veri kullanmamaları; bireylerin yeniden tanımlanmasına imkân vermemeleri ve yürürlükteki mevzuatta aksi öngörülmemesi koşuluyla genellikle etik kurul onayı gerektirmeyebilir:

·    Yalnızca yayımlanmış kaynaklara dayanan geleneksel veya sistematik literatür taramaları ve meta-analizler,

·    Kuramsal, kavramsal ve yöntemsel çalışmalar,

·    Kamuya açık bibliyografik kayıtların kullanıldığı bibliyometrik ve bilimetrik araştırmalar,

·    Tamamen anonimleştirilmiş ve hukuka uygun biçimde kamuya açılmış ikincil veri setlerinin kullanıldığı çalışmalar,

·    Kişisel veri içermeyen kamu istatistiklerine, kurumsal raporlara veya açık veri tabanlarına dayanan araştırmalar,

·    Gerçek kişilere veya hayvanlara ait veri kullanılmadan yürütülen simülasyon ve sentetik veri çalışmaları,

·    Kişisel veri işlemeyen mevzuat, eser, belge, arşiv veya kamuya açık içerik incelemeleri,

·    Araştırma katılımcısı veya kişisel veri içermeyen editöryal yazılar ve kitap değerlendirmeleri.

Bir çalışmanın yukarıda sayılan türlerden birine girmesi, o çalışmanın etik kurul onayından kendiliğinden muaf olduğu anlamına gelmez.. Çalışmanın tezden üretilmiş olması, verilerin daha önce toplanmış olması ya da araştırmanın düşük riskli görülmesi tek başına etik kurul muafiyeti sağlamaz. Etik kurul onayının gerekip gerekmediğine ilişkin sorumluluk yazarlara aittir; nihai değerlendirme ilgili mevzuata göre yetkili etik kurul veya kurum tarafından yapılır. Editörlük tereddüt hâlinde etik kurul kararı, muafiyet yazısı veya Etik Kurul İzni Gerekmediğine İlişkin Beyan Formu isteyebilir. Etik kurul onayı gerektirmeyen çalışmalarda bu durum ve gerekçesi makalede açıkça belirtilmelidir.

Aydınlatılmış Onam Yasal Temsilci İzni ve Katılım Oluru

Aydınlatılmış onam, karar verme yeterliliğine sahip katılımcının; araştırmanın amacı, yöntemi, beklenen kullanımları, olası risk ve yararları, gizlilik koşulları, verilerin kullanım biçimi ve herhangi bir yaptırım olmaksızın araştırmadan çekilme hakkı konusunda anlaşılır biçimde bilgilendirildikten sonra özgür iradesiyle verdiği onamdır.

İnsan katılımcıları içeren çalışmalarda:

·    Katılım gönüllülük esasına dayanır ve ilgili etik kurul kararı ile mevzuatın gerektirdiği biçimde yazılı veya belgelenebilir aydınlatılmış onam alınır.

·    Katılımcılara soru sorma, katılmayı reddetme ve herhangi bir olumsuz sonuç doğmadan araştırmadan çekilme hakkı tanınır.

·    Çocuklar, vesayet altındaki kişiler veya hukuken geçerli onam verme kapasitesi bulunmayan bireyler için ebeveyn, vasi veya diğer yetkili yasal temsilciden izin alınır.

·    Katılım oluru (assent), hukuken tam onam verme yetkisi bulunmamakla birlikte araştırmanın niteliğini yaşına ve karar verme kapasitesine uygun düzeyde anlayabilen kişinin araştırmaya katılmayı açıkça kabul etmesidir.

·    Katılımcının kapasitesi elverdiğinde hem yasal temsilci izni hem de katılımcının yaşına ve anlayış düzeyine uygun katılım oluru alınır. Yasal temsilci izni katılım olurunun, katılım oluru da yasal temsilci izninin yerine geçmez.

·    Sessiz kalma veya itiraz etmeme katılım oluru sayılmaz. Katılımcının reddi veya sonradan çekilme isteği, etik kurul tarafından onaylanan istisnai bir durum bulunmadıkça dikkate alınır.

·    Onamdan feragat veya onamın değiştirilmesi yalnızca yürürlükteki mevzuatın izin verdiği ve yetkili etik kurulun onayladığı durumlarda uygulanabilir.

·    Katılımcıların gizliliği ve kişisel verileri korunur; araştırmanın yürütüldüğü kurumdan gerekli izinler alınır.

·    Onamın, yasal temsilci izninin ve katılım olurunun nasıl alındığı makalenin yöntem bölümünde açıklanır.

·    Çalışmanın Helsinki Bildirgesi ile ilgili ulusal ve uluslararası etik standartlara uygun yürütüldüğü belirtilir.

Olgu sunumlarında yayımlama için aydınlatılmış onam alınmalı; kimlik belirleyici bilgi ve görseller zorunlu olmadıkça kullanılmamalıdır. Etik kurul onayının bulunması, gerekli aydınlatılmış onamı veya yayımlama iznini ortadan kaldırmaz.

11. Hassas Grupların Araştırmalara Dahil Edilmesi

Çocuklar, karar verme kapasitesi sınırlı kişiler, engelliler, özgürlüğü kısıtlanmış kişiler, mülteciler, ekonomik veya sosyal açıdan dezavantajlı bireyler ve güç ilişkileri nedeniyle baskı altında kalabilecek diğer grupları içeren araştırmalar Helsinki Bildirgesi'nin ilgili hükümlerine ve yürürlükteki mevzuata uygun yürütülmelidir.

·    Hassas grubun araştırmaya dahil edilmesi bilimsel olarak gerekçelendirilmeli; aynı amaç daha az hassas bir grupla gerçekleştirilebiliyorsa hassas grubun dahil edilmesinden kaçınılmalıdır.

·    Katılımcıların fiziksel, psikolojik ve sosyal esenliğini koruyacak ek önlemler alınır.

·    Bilgilendirme ve katılım oluru süreci katılımcının yaşı, dili, durumu ve karar verme kapasitesine uygun biçimde yürütülür.

·    Yasal temsilci izni ve katılım oluru ayrı ayrı belgelenir; gönüllülüğü etkileyebilecek otorite, bağımlılık veya teşvik ilişkileri yönetilir.

·    Kişisel bilgiler yalnızca araştırmanın gerektirdiği ölçüde kullanılır ve gizli tutulur.

·    İstismar, ihmal veya kötüye kullanım şüphesinde yürürlükteki hukuki bildirim yükümlülüklerine uyulur.

·    Araştırmanın bilimsel niteliği, riski ve toplumsal değeri etik kurul tarafından değerlendirilir.

·    Katılımcıların hakları, güvenliği ve esenliği bilimsel veya toplumsal yararın önünde tutulur.

12. Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiğine Aykırı Eylemler

TURAJAS, Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi ile COPE rehberlerini esas alır. Başlıca etik ihlaller şunlardır:

·    İntihal: Başkalarının fikir, yöntem, veri veya eserlerini uygun atıf yapmadan kısmen veya tamamen kendi eseri gibi göstermek.

·    Sahtecilik: Gerçekte bulunmayan veya üretilmiş verileri kullanmak.

·    Çarpıtma: Araştırma kayıtlarını veya verileri değiştirmek; kullanılmayan araç ve materyalleri kullanılmış gibi göstermek ya da sonuçları belirli çıkarlar doğrultusunda şekillendirmek.

·    Tekrar yayım: Aynı çalışmayı veya esaslı ölçüde aynı içeriği birden fazla yayın olarak sunmak.

·    Dilimleme: Bir araştırmanın sonuçlarını bütünlüğü bozacak biçimde parçalara ayırarak birden fazla yayın olarak sunmak.

·    Haksız yazarlık: Katkısı olmayan kişileri yazar göstermek, katkı sunan kişileri dışlamak veya yazar sırasını uygunsuz değiştirmek.

·    Çıkar çatışmasını gizlemek: Çalışmayı veya değerlendirme kararını etkileyebilecek ilişkileri açıklamamak.

·    Etik kurul, muafiyet veya onam belgelerinde yanıltıcı beyanda bulunmak: Gerekli izin veya belgelerin bulunmadığı hâlde varmış gibi gösterilmesi ya da belgelerin değiştirilmesi.

Etik ihlal şüphesinde değerlendirme durdurulabilir. İddialar gizlilik, tarafsızlık ve savunma hakkı gözetilerek incelenir; gerektiğinde yazarın kurumu veya yetkili kuruluşlarla iletişime geçilir.

13. İntihal ve Benzerlik Politikası

Gönderilen çalışmalar benzerlik tespit yazılımlarıyla kontrol edilir. Toplam benzerlik oranının yüzde 20 veya altında olması, çalışmanın değerlendirmeye veya yayına kabul edileceği anlamına gelmez. Atıfsız kullanım, tek bir kaynaktan yoğun benzerlik, blok kopyalama veya bilimsel özgünlüğü zedeleyen kullanım, toplam oran düşük olsa dahi kabul edilmez.

Benzerlik raporu Turnitin veya iThenticate üzerinden alınabilir. Tezden üretilen çalışmalar ile daha önce bilimsel toplantılarda sunulmuş bildirilerin genişletilmiş hâlleri başvuru sırasında Başlık Sayfası Formu'nda açıklanmalıdır.

14. Telif Hakkı ve Lisanslama Politikası

Yazarlar, TURAJAS'ta yayımlanan makalelerinin telif haklarını muhafaza eder. Yazarlar TURAJAS'a ilk yayın için münhasır olmayan yayın hakkı verir ve dergiyi makalenin yayımlanmış sürümünü elektronik ve diğer ortamlarda yayımlamak, dağıtmak, arşivlemek, uzun süre korumak ve kamuya açık hâle getirmek üzere yetkilendirir.

TURAJAS'ta yayımlanan bütün makaleler Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası (CC BY-NC 4.0) Lisansı kapsamında sunulur. Kullanıcılar; yazarları ve ilk yayın kaynağını belirtmek, lisansa bağlantı vermek ve değişiklikleri açıklamak koşuluyla eseri ticari olmayan amaçlarla paylaşabilir ve uyarlayabilir.

Yazarlar telif haklarını veya münhasır yayın haklarını TURAJAS'a ya da yayıncıya devretmez.

Telif hakkı: © Yazar(lar)

Lisans: Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası (CC BY-NC 4.0)

Yayın ve Lisanslama Sözleşmesi bütün yazarlar tarafından imzalanmalı veya elektronik olarak onaylanmalıdır.

Öz Arşivleme

TURAJAS, yazarların çalışmalarının gönderilmiş sürümünü (preprint), hakem değerlendirmesi sonrasında kabul edilmiş yazar nüshasını (Author Accepted Manuscript) ve yayımlanmış nihai sürümünü (Version of Record) herhangi bir ambargo süresi uygulanmaksızın kurumsal arşivlerde, konu temelli arşivlerde, kişisel akademik web sayfalarında veya uygun diğer akademik platformlarda saklamalarına ve paylaşmalarına izin verir.

Yayımlanmış sürümün arşivlenmesi durumunda makalenin TURAJAS’taki ilk yayın bilgisine, DOI numarasına ve Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International (CC BY-NC 4.0) lisansına açıkça atıf yapılmalıdır.

Üçüncü Taraf Materyaller

Creative Commons lisansının kapsamı dışında kalan telif hakkıyla korunan üçüncü taraf materyaller için gerekli izinlerin alınması yazarların sorumluluğundadır. Lisans kapsamı dışında kalan materyaller makalede açıkça belirtilmelidir.

15. Dijital Arşivleme ve Koruma

TURAJAS'ın yayımlanmış içeriği DergiPark altyapısında barındırılır ve DergiPark'ın uzun süreli dijital koruma mekanizmaları kapsamında korunur. LOCKSS sisteminde arşivlenen içerikler, derginin erişilemez hâle gelmesi veya yayının sona ermesi durumunda korunarak erişime sunulabilir.

Kalıcı tanımlayıcı olarak DOI atanan makalelerin DOI bağlantıları güncel tutulur. Makalenin internet adresi değişse dahi DOI'nin doğru tam metin sayfasına yönlenmesi sağlanır.

16. Çıkar Çatışmaları

·    Yazarlar mevcut veya olası kurumsal, finansal, kişisel ve akademik çıkar çatışmalarını başvuru sırasında açıklar.

·    Hakemler tarafsız değerlendirmeyi engelleyebilecek bir çıkar çatışması varsa editörü bilgilendirir ve görevden çekilir.

·    Editörler kendileri, aile üyeleri veya yakın akademik iş birliği içinde oldukları kişiler tarafından yazılan çalışmaların değerlendirme ve karar süreçlerine katılmaz.

·    Yazar ve hakemlerin aynı kurumda görev yapmamasına dikkat edilir.

·    Editör veya kurul üyelerinin yazarı olduğu çalışmalar bağımsız bir editör tarafından yürütülür; ilgili yazarın editoryal erişimi süreç tamamlanıncaya kadar sınırlandırılır.

17. Veri Paylaşımı ve Araştırmanın Tekrarlanabilirliği

Yazarlar, etik ve hukuki sınırlamalar bulunmadıkça araştırma verilerini güvenilir bir veri arşivinde paylaşmaya ve makaleye veri erişim beyanı eklemeye teşvik edilir. Verilerin paylaşılamadığı durumlarda gerekçe belirtilmelidir. Kişisel, hassas veya gizli veriler uygun biçimde anonimleştirilmeden ve ilgili hukuki koşullar sağlanmadan paylaşılmaz.

Editörlük, etik inceleme veya bulguların doğrulanması amacıyla yazarlardan ham veri, analiz kodu veya destekleyici belge talep edebilir.

18. Üretken Yapay Zekâ ve Otomatik Araçların Kullanımı

·    Üretken yapay zekâ ve otomatik araçlar yazar olarak gösterilemez veya bilimsel kaynak olarak kullanılamaz.

·    Yazarlar, temel dil düzeltmesi ve biçimlendirme dışında, makalenin hazırlanmasında kullandıkları üretken yapay zekâ araçlarını ve kullanım amaçlarını açıklar.

·    Yapay zekâ çıktılarının doğruluğu, özgünlüğü, kaynak geçerliliği ve etik uygunluğundan yazarlar sorumludur.

·    Gizli, kişisel, telif hakkıyla korunan veya yayımlanmamış veri ve belgeler uygun güvenlik güvenceleri bulunmayan yapay zekâ sistemlerine yüklenemez.

·    Hakemler ve editörler gizli başvuru dosyalarını üretken yapay zekâ sistemlerine aktaramaz; bilimsel değerlendirme veya editoryal karar sorumluluğunu bu araçlara devredemez.

·    Derginin rutin olarak kullandığı otomatik araçlar insan denetimine tabidir. Benzerlik, görsel manipülasyon, mükerrer yayın veya beyan edilmemiş yapay zekâ kullanımı hakkındaki otomatik bulgular yetkili editör tarafından doğrulanmadan karar gerekçesi yapılamaz.

19. Düzeltme Geri Çekme ve Yayından Kaldırma

Yayımlanmış bir makalede bilimsel kaydı etkileyen hata veya etik ihlal belirlenirse TURAJAS, olayın niteliğine göre düzeltme, geri çekme veya istisnai durumlarda yayından kaldırma işlemi uygular. Süreç COPE rehberleri doğrultusunda yürütülür.

·    Bilimsel sonucu etkilemeyen küçük yazım hataları editoryal düzeltmeyle giderilebilir.

·    Bulguları, yorumları, yazar listesini veya bilimsel kaydı etkileyen hatalarda gerekçeli düzeltme bildirimi yayımlanır.

·    Güvenilmez bulgular, ciddi etik ihlal, intihal, mükerrer yayın veya hukuka aykırılık durumlarında geri çekme uygulanabilir.

·    Yayından kaldırma yalnızca ciddi hukuki risk, mahremiyet ihlali veya güvenlik tehdidi gibi istisnai durumlarda değerlendirilir.

·    Düzeltme ve geri çekme bildirimleri tarihli, gerekçeli, açık erişimli ve ilgili makaleyle karşılıklı bağlantılı yayımlanır.

·    Makalenin bibliyografik kaydı korunur; DOI ve üstveriler yapılan işlemle uyumlu güncellenir.

20. Şikâyet ve İtiraz Politikası

Yazarlar, hakemler ve okuyucular; editoryal süreç, yayın etiği veya yayımlanmış içerikle ilgili şikâyet ve itirazlarını gerekçeleri ve destekleyici belgeleriyle birlikte hbircan@gmail.com adresine iletebilir.

·    Başvurunun alındığı makul süre içinde teyit edilir.

·    Başvuru olayla çıkar çatışması bulunmayan bir editör veya kurul üyesi tarafından incelenir.

·    Şikâyet başeditör hakkındaysa inceleme, süreçte yer almamış bağımsız bir kurul üyesi veya uzman tarafından yürütülür.

·    İlgili taraflara iddialara yanıt verme hakkı tanınır.

·    Sonuç ve gerekçe, gizlilik yükümlülükleri gözetilerek başvuru sahibine yazılı bildirilir.

·    Editoryal karar itirazları yalnızca önemli usul hatası, çıkar çatışması veya açık bilimsel değerlendirme hatası iddiasına dayanıyorsa incelenir. İtiraz, makalenin kabul edileceği anlamına gelmez.

·    Etik şikâyetler ve çözülemeyen uyuşmazlıklar COPE rehberleri doğrultusunda ele alınır.

21. Gizlilik ve Kişisel Verilerin Korunması

Başvuru ve değerlendirme sürecinde elde edilen kişisel veriler yalnızca derginin bilimsel yayın faaliyetleri kapsamında ve yürürlükteki kişisel verilerin korunması mevzuatına uygun işlenir. Yazar, hakem ve editörlere ait bilgiler yetkisiz üçüncü taraflarla paylaşılmaz.

Hakem raporları, yayımlanmamış makaleler, ham veriler ve editoryal yazışmalar gizlidir. Hukuki zorunluluk veya etik inceleme gereği bulunmadıkça açıklanamaz.

22. Reklam Gelir Kaynakları ve Editoryal Bağımsızlık

TURAJAS kâr amacı gütmez ve yazarlardan ücret almaz. Finansman veya destek kaynakları editoryal kararları etkileyemez. Sponsorluk veya reklam bulunması hâlinde niteliği açıkça belirtilir; reklam ve ticari gelir kararları bilimsel değerlendirmeden bağımsız tutulur. Yanıltıcı veya editoryal içerikle karışabilecek reklam yayımlanmaz.

23. Politika Güncellemeleri

Bu politika bilimsel yayıncılık standartlarındaki gelişmeler doğrultusunda gözden geçirilebilir. Önemli değişiklikler politika sayfasında güncelleme tarihiyle yayımlanır. Türkçe ve diğer dil sürümleri arasında farklılık oluşmaması için bütün sürümler eş zamanlı güncellenir.