Kariyer Stresi, Genel Öz Yeterlilik ve Psikolojik Dayanıklılık Arasındaki İlişkilerin İncelenmesi

Öz

Kariyer stresinin yalnızca çevresel etkenlerden değil, bireylerin sahip oldukları bilişsel ve psikolojik etkenlerden de etkilendiği kabul edilmektedir. Bu nedenle, araştırmada bu etkenler arasında yer alan genel öz yeterlilik ve psikolojik dayanıklılık ile kariyer stresi arasındaki ilişkiler incelenmektedir. Araştırmada kullanılan veriler, Ankara’daki üniversitelerin İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi öğrencilerinden oluşan 397 kişilik bir örneklemden elde edilmiştir. Değişkenler arasındaki ilişkiler yapısal eşitlik modellemesi ile analiz edilmiştir. Yapılan analizler sonucunda, genel öz yeterliliğin ve psikolojik dayanıklılığın kariyer stresi üzerinde güçlü ve negatif bir etkiye sahip olduğu görülmüştür. Ayrıca, genel öz yeterlilik ile psikolojik dayanıklılık arasında pozitif yönlü bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Elde edilen bulgular, kariyer stresinin, bireylerin bilişsel ve psikolojik özelliklerinin gözönünde bulundurularak değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Özellikle genel öz yeterlilik ve psikolojik dayanıklılığı güçlendirmeye yönelik çalışmaların, kariyer gelişimi süreçlerinde stresin azaltılmasına katkı sağlayabileceği söylenebilir. Çalışma, bu iki değişkeni aynı yapısal model içinde birlikte ele alarak kariyer stresi üzerindeki etkilerini ortaya koyması bakımından literatüre bir katkı sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Kariyer Stresi
• Genel Öz-Yeterlilik
• Psikolojik Dayanıklılık

Examining the Relationships Among Career Stress, General Self-Efficacy, and Psychological Resilience

Öz

Career stress is considered to be influenced not only by environmental factors but also by individuals’ cognitive and psychological characteristics. Accordingly, this study examines the relationships between career stress and two key personal resources—general self-efficacy and psychological resilience. The data were obtained from a sample of 397 students enrolled in the Faculties of Economics and Administrative Sciences at universities in Ankara. The relationships among the variables were analyzed using structural equation modeling. The findings indicate that both general self-efficacy and psychological resilience have strong and negative effects on career stress. In addition, a positive relationship was identified between general self-efficacy and psychological resilience. These results suggest that career stress should be evaluated by taking individuals’ cognitive and psychological characteristics into account. In particular, interventions aimed at strengthening general self-efficacy and psychological resilience may contribute to reducing stress during career development processes. By examining general self-efficacy and psychological resilience together within the same structural model, this study provides a meaningful contribution to the existing literature on career stress.

Anahtar Kelimeler

• Career Stress
• General Self-Efficacy
• Psychological Resilience

Kaynakça

1. Afek, A., Ben-Avraham, R., Davidov, A., Berezin Cohen, N., Ben-Yehuda, A., Gilboa, Y., & Nahum, M. (2021). Psychological resilience, mental health, and inhibitory control among youth and young adults under stress. Frontiers in Psychiatry, 11, 608588.
2. American Psychological Association. (2025). Resilience. APA Dictionary of Psychology. https://dictionary. apa.org/resilience
3. Anitha, B. M., Samyuktha, T., & Sajiharinika, S. (2025). A study on employee self-efficacy, work anxiety and work stress. International Journal of Research in Management, 7(1), 619–622.
4. Azizli, N., Atkinson, B. E., Baughman, H. M., & Giammarco, E. A. (2015). Relationships between general self-efficacy, planning for the future, and life satisfaction. Personality and Individual Differences, 82, 58–60.
5. Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. Freeman.
6. Bozyiğit, E., & Gökbaraz, N. (2020). Career stress determinants of the students in faculty of sports sciences. Journal of Computer and Education Research, 8(15), 181–200.
7. Chen, G., Gully, S. M., & Eden, D. (2004). General self-efficacy and self-esteem: Toward theoretical and empirical distinction between correlated self-evaluations. Journal of Organizational Behavior, 25(3), 375–395.
8. Chmitorz, A., Kunzler, A., Helmreich, I., Tüscher, O., Kalisch, R., Kubiak, T., Wessa, M., & Lieb, K. (2018). Intervention studies to foster resilience – A systematic review and proposal for a resilience framework in future intervention studies. Clinical Psychology Review, 59, 78–100.

9. Choi, B. Y., Park, H., Nam, S. K., Lee, J., Cho, D., & Lee, S. M. (2011). The development and initial psycho metric evaluation of the Korean Career Stress Inventory for college students. The Career Development Quarterly, 59(6), 559–572.
10. Çetinkaya, T. (2019). The analysis of academic motivation and career stress relationships of the students in department of physical education and sport. International Education Studies, 12(4), 24–35.
11. Çınar, B., & Yenipınar, U. (2019). Turizm rehberliği bölümü öğrencilerinde genel öz yeterlilik algısı, mesleki kaygı ve mesleği yapma niyeti ilişkisi. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 30(3), 153-162.
12. De Caroli, M. E., & Sagone, E. (2014). Generalized self-efficacy and well-being in adolescents with high vs. low scholastic self-efficacy. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 141, 867–874.
13. Demirci, E., & Eski, T. (2025). Career stress and the role of family among students of the faculty of sports sciences. Journal of Education and Recreation Patterns, 6(1), 138–150. Doğan, T. (2015). Kısa Psikolojik Sağlamlık Ölçeği’nin Türkçe uyarlaması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. The Journal of Happiness & Well-Being, 3(1), 93–102.
14. Endler, N. S., Speer, R. L., Johnson, J. M., & Flett, G. L. (2001). General self-efficacy and control in relation to anxiety and cognitive performance. Current Psychology, 20(1), 36–52.
15. Esen, D. (2019). Kariyer stresi ile öz yeterlilik inancı ilişkisinin demografik değişkenlerin farklılaştırıcı rolü bağlamında incelenmesi: İzmir Meslek Yüksekokulu iktisadi ve idari programlar örneği. İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 2(2), 217–232.
16. Esen, M., & İpçi, T. (2022). Examining the impact of career coaching practices on career decision self-effica cy and career stress levels of university students: The case of Izmir Katip Çelebi University. Internati onal Journal of Contemporary Economics and Administrative Sciences, 12(2), 608–625.
17. Fang, H., & Xu, X. (2025). The role of psychological resilience and career adaptability in the relationship between perceived social support and employment anxiety among college students. Journal of Psy chology in Africa, 35(1), 151–157.
18. Feng, Y.-J., Zhang, Z.-Y., Wang, W., Zhang, W.-J., & Che, G.-W. (2025). Chain-mediated effects of career self-efficacy and career planning between social support and career anxiety in college soccer players. Frontiers in Psychology, 16, Makale 1685011.
19. Fornell, C., & Larcker, D. F. (1981). Evaluating structural equation models with unobservable variables and measurement error. Journal of Marketing Research, 18(1), 39–50.
20. Günay, A., & Çelik, R. (2019). Kariyer stresinin psikolojik iyi oluş ve iyimserlik değişkenleriyle yordanması. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 2(33), 205-218.
21. Hu, L., & Bentler, P. M. (1999). Cutoff criteria for fit indexes in covariance structure analysis: Conventio nal criteria versus new alternatives. Structural Equation Modeling: A Multidisciplinary Journal, 6(1), 1–55.
22. Jung, Y.-M. (2020). Nursing students’ career identity, satisfaction with major, and career stress by career decision type. Japan Journal of Nursing Science, 17(1), e12281.
23. Karacaoğlu, K., & Köktaş, G. (2016). Psikolojik dayanıklılık ve psikolojik iyi olma ilişkisinde iyimserliğin aracı rolü: Hastane çalışanları üzerine bir araştırma. İş ve İnsan Dergisi, 3(2), 119-127.
24. Kaya, L., & Altıntaş, M. (2025). Öz yeterlilik, mesleki sonuç beklentisi ve kariyer stresi ilişkisi: Havacılık öğrencileri üzerine yapısal bir modelleme. Üniversite Araştırmaları Dergisi, 8(3), 451–464.
25. Kılıç, N., Mammadov, M., Koçhan, K., & Aypay, A. (2020). Üniversite öğrencilerinde genel öz yeterlik inancı ve beden imajının psikolojik sağlamlık düzeyini yordama gücü. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakül tesi Dergisi, 35(4), 904-914.
26. Kline, R. B. (2015). Principles and practice of structural equation modeling. Guilford publications. Luszczynska, A., Scholz, U., & Schwarzer, R. (2005). The general self-efficacy scale: Multicultural validation studies. The Journal of Psychology, 139(5), 439–457.
27. Okur, S., & Ümmet, D. (2021). The relationship between psychological resilience and perceived stress in adults: The mediating role of general self efficacy. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 11(60), 67–84.
28. Özcan, N., İşci, E., & Tarım, M. (2023). Evaluation of the career stress levels of students studying in the field of health sciences. Journal of International Health Sciences and Management, 9(18), 35–43.
29. Önder, A., & Gülay, H. (2008). İlköğretim 8. sınıf öğrencilerinin psikolojik sağlamlığının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 23, 192-197.
30. Pignault, A., Rastoder, M., & Houssemand, C. (2023). The relationship between self-esteem, self-efficacy, and career decision-making difficulties: Psychological flourishing as a mediator. European Journal of Investigation in Health, Psychology and Education, 13(9), 1553–1568.
31. Sarı, İ., Yenigün, Ö., Altıncı, E. E., & Öztürk, A. (2011). Temel psikolojik ihtiyaçların tatmininin genel öz yeterlik ve sürekli kaygı üzerine etkisi (Sakarya Üniversitesi Spor Yöneticiliği Bölümü örneği). SPOR METRE Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 9(4), 149–156.
32. Scholz, U., Doña, B. G., Sud, S., & Schwarzer, R. (2002). Is general self-efficacy a universal construct? Psy chometric findings from 25 countries. European Journal of Psychological Assessment, 18(3), 242–251.
33. Sherer, M., Maddux, J. E., Mercandante, B., Prentice-Dunn, S., Jacobs, B., & Rogers, R. W. (1982). The Self-Ef ficacy Scale: Construction and validation. Psychological Reports, 51(2), 663-671.
34. Smith, B. W., Dalen, J., Wiggins, K., Tooley, E., Christopher, P., & Bernard, J. (2008). The Brief Resilience Sca le: Assessing the ability to bounce back. International Journal of Behavioral Medicine, 15(3), 194–200.
35. Stumpf, S. A., Brief, A. P., & Hartman, K. (1987). Self-efficacy expectations and coping with career-related events. Journal of Vocational Behavior, 31(1), 91–108.
36. Ülker Tümlü, G., & Recepoğlu, E. (2013). Üniversite akademik personelinin psikolojik dayanıklılık ve yaşam doyumu arasındaki ilişki. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, 3(3), 205–213.
37. Yıldırım, F., & İlhan, İ. Ö. (2010). Genel Öz yeterlilik Ölçeği Türkçe formunun geçerlilik ve güvenilirlik ça lışması. Türk Psikiyatatri Dergisi, 21(4), 301–308.
38. Yüksel, A., & Açıkel, A. G. (2024). A Research on Career Stress and Psychological Resilience of Vocational School Students. Korkut Ata Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 14, 960-974.
39. Zhang, Z., Yu, X., & Liu, X. (2022). Do I decide my career? Linking career stress, career exploration, and future work self to career planning or indecision. Frontiers in Psychology, 13, 997984.