Siyasal Reklamların Göstergebilimsel Analizi: 2024 Mahalli İdareler Seçimlerinde Kullanılan “Gerçek Nedir?” Reklam Filmi Örneği

Yıl 2025, Cilt: 5 Sayı: 2, 503 - 530, 02.01.2026

Muhammed Enes Kan

https://doi.org/10.71138/turkav.1806236

Öz

Bu çalışmanın amacı, 2024 Mahalli İdareler Seçimlerinde kullanılan “Gerçek Nedir?” reklam filminin göstergebilimsel yöntemle analiz edilmesidir. Nitel araştırma desenine göre yürütülen çalışmanın örneklemi AKP’nin 2024 Mahalli İdareler Seçimler için hazırladığı 1 dakika 45 saniyelik “Gerçek Nedir?” reklam filminden oluşmaktadır. Çalışmada söz konusu reklam filmi göstergebilimsel analiz tekniğiyle sistematik olarak incelenmiştir.
Bulgular, reklam filminin Fatih adlı çocuk karakteri üzerinden klasik anlatı kalıplarını stratejik biçimde kullandığını göstermektedir. Film, “öncesi-sonrası”, “işsizlik-istihdam”, “yoksulluk-refah” gibi ikili karşıtlıklar aracılığıyla çok katmanlı bir anlam yapısı oluşturmaktadır. Fatih’in sembolik yolculuğu, AKP iktidarının meşruiyetini güçlendiren ve “karizmatik-kurtarıcı lider” mitini yeniden üreten ideolojik bir metne dönüşmektedir. Bu karşıtlıklar, sadece betimleyici değil, aynı zamanda normatif bir işlev görmekte ve siyasal tercihi rasyonel bir karar sürecinden ziyade doğal bir zorunluluk olarak sunmaktadır. Çiftçi, işsiz kadın, sporcu genç, yaşlı hasta ve engelli bireylerle kurulan etkileşimlerde, partinin toplumsal sorunlara çözüm getiren dokunuşu metaforik olarak aktarılmaktadır.
Gösteren-gösterilen ilişkilerinin analizi, filmin düz anlam, yan anlam ve mitsel anlam düzeylerinde çalıştığını ortaya koymaktadır. Örneğin belediye tohumları, düz anlamda tarımsal destek politikasını ifade ederken, yan anlamda devletin besleyici rolünü, mitsel düzeyde ise AKP’nin bereket getiren dokunuşunu simgelemektedir. Metafor ve metonimi kullanımı da filmin retorik gücünü artırmaktadır. Fatih karakterinin masum, dinamik ve umut dolu imajı partiye aktarılarak politik pratik depolitize edilmektedir.
Çalışma, siyasal reklamların sadece bilgi aktarımı yapmadığını, aynı zamanda seçmenlerin zihinsel şemalarını ve dünya görüşlerini şekillendirmeye çalıştığını göstermektedir. Sonuç olarak film, görünürde pozitif mesajlar verirken derin yapıda rakip söylemleri dışlayan ve AKP öncesi dönemleri dolaylı biçimde eleştiren hibrit bir yapı sergilemektedir.

Anahtar Kelimeler

Siyasi Partiler , Siyasal Seçim Kampanyaları , Siyasi Reklamlar , Ak Parti , Siyasi Kurumlar

Semiotic Analysis of Political Advertisements: Example of the “What is Reality?” Commercial Used in the 2024 Local Elections

Öz

The purpose of this study is to analyze the “What is Real?” commercial used in the 2024 Local Elections using semiotic methods. This study, conducted using a qualitative research design, sampled the AKP’s 1-minute and 45-second “What is Real?” commercial prepared for the 2024 Local Elections. The study systematically analyzed the commercial using semiotic analysis techniques.
The findings demonstrate that the commercial strategically utilizes classical narrative patterns through the child character Fatih. The film constructs a multilayered semantic structure through binary oppositions such as “before-after,” “unemployment-employment,” and “poverty-welfare.” Fatih’s symbolic journey becomes an ideological text that strengthens the legitimacy of the AKP government and reproduces the myth of the “charismatic savior leader.” These oppositions serve not only a descriptive but also a normative function, presenting political choice as a natural necessity rather than a rational decision-making process. In interactions with farmers, unemployed women, young athletes, the elderly, the sick, and the disabled, the party’s touch that brings solutions to social problems is metaphorically conveyed.
An analysis of signifier-signified relationships reveals that the film operates on the levels of denotation, connotation, and mythical meaning. For example, municipal seeds literally represent agricultural support policies, while in a connotation, they symbolize the state’s nurturing role and, on a mythical level, the AKP’s fertile touch. The use of metaphor and metonymy also enhances the film’s rhetorical power. By transferring the innocent, dynamic, and hopeful image of the Fatih character to the party, political practice is depoliticized.
The study demonstrates that political advertisements not only convey information but also attempt to shape voters’ mental schemas and worldviews. Consequently, while the film ostensibly conveys positive messages, its deeper structure exhibits a hybrid structure that excludes rival discourses and indirectly criticizes the pre-AKP era.

Anahtar Kelimeler

Political Parties , Political Election Campaigns , Political Advertisements , AK Party , Political Institutions

Kaynakça

• AKAR, Fatma, “Siyasal Seçim Kampanyalarında Siyasal Reklam: 14 Mayıs 2023 Seçiminde Ak Parti ve CHP Reklamlarının Analizi”, Abant Kültürel Araştırmalar Dergisi, C. 8, S. 16, 2023, ss. 165-182.
• AKOVA, Sibel, “Televizyon Reklamlarında Kullanılan Animasyon Reklam Filmlerinin Hatırlanma Düzeyleri: “Sağolasın İzocam” Reklam Filmi Örneklemi”. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, C. 9, S. 43, 2016, ss.1590-1601.
• AKYÜZ, Selman, KAZAZ, Mete, “Siyasal Reklamcılıkta Göstergelerin Kullanımı ve Kültürel Kodlar: 2014 Cumhurbaşkanlığı Seçimlerinde Recep Tayyip Erdoğan’ın Fors Reklam Filmi Üzerine Bir İnceleme”, Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi, C. 3, S. 2, 2015, ss. 206-225.
• AYDIN, Bayram Oğuz, SÜSLEN, Betül, “Siyasal Reklamların Göstergebilimsel Yöntemle Analizi: CHP 2017 Halkoylaması Reklam Filmi Örneği”, Giresun Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, C. 18, S. 2, 2018, ss. 149-164.
• AYSEL, Aziz, Siyasal İletişim, Nobel Yayıncılık, Ankara 2003.
• BALCI, Şükrü, “Negatif Siyasal Reklamlarda İkna Edici Mesaj Stratejisi Olarak Korku Çekiciliği Kullanımı”, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, S. 17, 2007, ss. 73-106.
• BALCI, Şükrü, BAL, Enes, “22 Temmuz 2007 Genel Seçimlerinde AKP ve CHP Reklamları: Karşılaştırmalı Bir Analiz”, İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, S. 33, 2007, ss. 5-28.
• BARTHES, Roland, “An Introduction to the Structural Analysis of Narrative”, New Literary History, C. 6, S. 2, 1975, ss. 237-272.
• BARTHES, Roland, Görüntünün Retoriği Sanat ve Müzik, çev. A. Koş ve Ö. Albayrak, Yapı Kredi Yayınları, İstanbul 2022.
• BARTHES, Roland, Göstergebilimsel Serüven, çev. M. Rıfat ve S. Rıfat, Yapı Kredi Yayınları, İstanbul 2005.
• BEKTAŞ, Arsev, Siyasal Propaganda: Tarihsel Evrimi ve Demokratik Toplumdaki Uygulamaları, Bağlam Yayıncılık, İstanbul 2002.
• BÜYÜKÖZTÜRK, Şener, AKGÜN, Özcan Erkan, DEMİREL, Funda, KARADENİZ, Şirin ve KILIÇ ÇAKMAK, Ebru, Bilimsel Araştırma Yöntemleri, 11. Baskı, Pegem Akademi, Ankara 2012.
• ELDEN, Müge, ULUKÖK, Özkan, YEYGEL, Sinem, Şimdi Reklamlar…, 4. Baskı, İletişim Yayınları, İstanbul 2009.
• Gerçek Nedir? AK Parti 2024 Yerel Seçim Reklam Filmi, https://www.youtube.com/watch?v=sP9drG0IsRg, Erişim Tarihi: 12.09.2025.
• GLAVAS, Davor, Political Advertising and Media Campaign During the Pre-Elections Period: A Comparative Study, OSCE Mission to Montenegro, Montenegro 2017.
• GONÇALVES, Gisela, “Political Communication”, The International Encyclopedia of Strategic Communication, ed. R. L. Heath ve W. Johansen, John Wiley & Sons, Hoboken 2018, ss. 1-9.
• GÖKER, Göksel, ALPMAN, Polat Sait, “İktidarın Yeniden Üretiminde İdeolojik Bir Araç Olarak Siyasal Reklamcılık”, e-Journal of New World Sciences Academy, C. 5, S. 1, 2010, ss. 28-44.
• GRUNING, David Joachim, SCHUBERT, Thomas, “Emotional Campaigning in Politics: Being Moved and Anger in Political Ads Motivate to Support Candidate and Party”, Frontiers in Psychology, C. 12, 2022, ss. 1-15.
• GUİRAUD, Pierre, Göstergebilim, çev. M. Yalçın, İmge Kitabevi, Ankara 1994.
• GÜLLÜPINAR, Hasan, Siyasal İletişim ve Aday İmajı, Eğitim Kitabevi, Konya 2010.
• HALL, Stuart, “Encoding/Decoding”, Culture, Media, Language: Working Papers in Cultural Studies 1972-79, ed. S. Hall, D. Hobson, A. Lowe ve P. Willis, Hutchinson, London 1980, ss. 128-138
• JAKOBSON, Roman, “Two Aspects of Language and Two Types of Aphasic Disturbances”, Fundamentals of Language, ed. Roman Jakobson ve Morris Halle, The Hague Mouton, 1956, ss. 55-82.
• KAID, Lynda Lee, “Political Advertising”, Handbook of Political Communication Research, ed. Lynda Lee Kaid, Lawrence Erlbaum Associates, 2004, ss. 155-203.
• LÉVI-STRAUSS, Claude, Structural Anthropology, çev. C. Jacobson ve B. G. Schoepf, Basic Books, New York 1963. NAMDAR, Seda, “Siyasal Reklamların Göstergebilimsel Yöntemle Analizi: 31 Mart Yerel Seçimlerinde Cumhuriyet Halk Partisi’nin ‘Hepimiz Aynı Belediye Otobüsündeyiz’ Reklam Filmi Örneği”, Giresun Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, C. 6, S. 1, 2020, ss. 20-36.
• PROPP, Vladimir, Morphology of the Folktale, University of Texas Press, Austin 1968.
• SAUSSURE, Ferdinand, Genel Dilbilim Dersleri, çev. Berke Vardar, Multilingual Yayınları, İstanbul 1998.
• TODOROV, Tzvetan, The Poetics of Prose, çev. R. Howard, Cornell University Press, Ithaca 1977.
• ULUYAĞCI, Canan, ÜNLÜ, Sezen ve BAYÇU, Sevil Uzoğlu, “TV Dizilerindeki Mekanlarda Kültürel Yansımaların Göstergebilimsel Çözümlemesi: Canım Ailem”, Global Media Journal Yeditepe University, C. 2, S. 3, 2011, ss. 115-124.
• UZTUĞ, Ferruh, “Siyasal Marka Konumlandırma ve Siyasal Mesaj İlişkisi: 1991-1995-1999 Seçimleri Türkiye Siyasal Reklam Mesaj Türleri Analizi”, Selçuk İletişim, C. 3, S. 1, 2003, ss. 4-19.
• ÜNAL, Sevtap, Göstergebilimsel Açıdan Sembolik Tüketim, Detay Yayıncılık, Ankara 2014.
• YILDIRIM, Ali, ve ŞİMŞEK, Hasan, Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri, 11. Baskı, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2018.