Beynəlxalq Terrorizmin Genişlənmə Səbəbləri və Onunla Mübarizədə Siyasi-Hüquqi Çətinliklər

Öz

Müasir terrorizm mahiyyətcə daha ciddi və genişmiqyaslı siyasi məqsədlərə - hakimiyyətin mənimsənilməsinə və yenidən bölüşdürülməsinə, suveren dövlətlərin ərazilərinin qəsb edilməsinə yönəlmişdir. Amma hadisə və proseslərin əhatə dairəsinin artan templə getməsi və təhlükəli nəticələrə gətirib çıxarmasında bir çox hallarda beynəlxalq aktorların özlərinin rolu heç də az deyil. Terrorizmə yanaşmada vahid hüquqi normanın pozulması, dövlətlərarası münasibətlərin həllində ondan təsir vasitəsi kimi istifadə cəhdləri də onu daha da siyasiləşdirir və problemlə mübarizə imkanlarını məhdudlaşdırır. Belə olan təqdirdə, terrorizmin böyük təsir gücünə malik olması, dövlətləri və qlobal dünyanı təhdid etməsi onunla mübarizədə yeni yolların və vasitələrin müəyyən edilməsini xüsusilə zərurətə çevirir. Problemin aktuallığını və onun araşdırılma zəruriliyini nəzərə alaraq məqalədə beynəlxalq terrorizmlə mübarizədə mövcud olan siyasi-hüquqi çətinliklər müəyyən edilmiş, onların səbəbləri araşdırılmışdır. Bu vəziyyətin yaranmasında beynəlxalq aktorların rolu və terrora müxtəlif prizmalardan yanaşmanın qaynaqlandığı faktorlar öyrənilmişdir. Problemin mühüm səbəblərindən biri kimi beynəlxalq aktorların dövlət və hakimiyyət maraqlarından irəli gələn davranışlarının və beynəlxalq hüquqa qarşı sərgilədikləri ikili münasibət məsələlərinin analizinə diqqət yönəldilmişdir. O cümlədən, terrorizmin genişlənmə səbəbləri kimi dövlət tərəfindən terrorizmin himayə edilməsi və dəstəklənməsi, terrorizmin din və separatizmlə əlaqələri, müasir terrorçuluqda yeni tendensiyaların mənfi təsirləri tədqiq olunmuşdur.

Anahtar Kelimeler

• Terrorizmin genişlənmə səbəbləri
• beynəlxalq terrorizmlə mübarizənin çətinlikləri
• terrorizmin himayə edilməsi
• terrorizmdə yeni tendensiyalar
• terrorizmin dinlə əlaqələri.

Reasons for the Expansion of International Terrorism and Political-Legal Difficulties in Combating It

Öz

Modern terrorism is essentially oriented toward more serious and large-scale political objectives, such as the seizure and redistribution of power and the appropriation of the territories of sovereign states. However, in many cases, international actors themselves play a significant role in the increasing scope of events and processes and in the emergence of dangerous consequences. The violation of unified legal norms in approaches to terrorism, as well as attempts to use it as an instrument of influence in the resolution of interstate relations, further politicize the phenomenon and limit the possibilities for effectively combating it. In this context, the considerable impact of terrorism and its capacity to threaten states and the global order make it particularly necessary to identify new methods and instruments for countering it. Taking into account the relevance of the problem and the necessity of its examination, this article identifies the existing political and legal difficulties in combating international terrorism and analyzes their underlying causes. The role of international actors in the emergence of this situation and the factors shaping diverse approaches to terrorism are also examined from multiple perspectives. Particular attention is paid to the analysis of the behavior of international actors driven by state and power interests, as well as to issues of their double standards toward international law, which constitute one of the key causes of the problem. Furthermore, factors contributing to the expansion of terrorism—such as state sponsorship and support of terrorism, the links between terrorism, religion, and separatism, and the negative impact of emerging trends in modern terrorism—are thoroughly investigated.

Anahtar Kelimeler

• The causes of the spread of terrorism
• challenges in combating international terrorism
• the sponsorship of terrorism
• emerging trends in terrorism
• and the relationship between terrorism and religion

Kaynakça

1. ALAN, G. 2017. “Defining Terrorism: One Size Fits All?” International and Comparative Law Quarterly 66 (2), pp. 414–415.
2. AMİ-JACQUES, Richard. 2011. “What Is Terrorism?” Behavioral Sciences of Terrorism and Political Aggression 3 (3), p. 163.
3. BBC Persian. 2021. “Young Afghan Footballer among the Victims of Plane Crash.” Accessed February 23, 2024. BBC Persian
4. BACHİNİN, V. A. 2005. Politologiya: Ensiklopedicheskiy Slovarʹ. Saint Petersburg: Izdatelʹstvo Mikhaylova V. A.
5. DASHTİ, Zabihullah. 2015. “Karzai Döneminde Afganistan-Pakistan İlişkileri (2001–2014).” Unpublished Master’s thesis, Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
6. DZHALALİ, M. 2005. “Terrorizm s Tochki Zrenija Mezhdunarodnogo Prava, s Akcentom na 11 Sentjabre.” Namie Mofid 52, pp. 53–54.
7. ƏHMƏDOV, S., və R. Həsənov. 2008. “Beynəlxalq Terrorizmin Yaranma Səbəbləri və Tipologiyası.” Hərbi Bilik 3, ss. 100–111.
8. Federal Bureau of Investigation. 2008. “Osama Bin Laden.” Accessed February 23, 2024. FBI Report

9. GÜNƏŞLİ, H. 2018. “Terrorizmə Qarşı Mübarizənin Beynəlxalq, Hüquqi və Siyasi Problemləri.” Metafizika 1 (1), ss. 94–101.
10. HİGONNET, Patrice. 1986. “The Meaning of the Terror in the French Revolution.” Commentaire 35, pp. 436–445.
11. HÜSEYNOV, R. 2018. “Müasir Münaqişələrin Dövlətlərin Milli Təhlükəsizlik Sistemlərinə Təsiri.” Hərbi Bilik 1, ss. 36–43.
12. SALAHOV, F., and R. Huseynov. "Azərbaycanlılara qarşı etnik təmizləmə siyasəti: erməni separatizmi və Rusiya himayədarlığı. “Etnik deportasiyalar: tarixi və müasir dövrü” mövzusunda beynəlxalq elmi konfrans. Bakı, SDU (2020), ss. 17-18.
13. HUSEYNOV, R. 2024. “Socio-Political Stability in the Context of Ensuring National Security.” In Problems of Informatization: Proceedings of the 12th International Scientific and Technical Conference, Kharkov, November 21–22, 2024, pp. 41–42.
14. HÜSEYNOV, R., and Ş. Memmedov. "Ermenilerin Azerbaycanlılara qarşı soyqırım siyasetinin mühüm terefleri." H. Eliyev Adına AAHM-in Elmi Eserler Mecmuesi Jurnalı 2, no. 33 (2019), ss. 16-21.
15. İHSAN, B. 2006. “Terörizm: Terror.” In Terörizm ve Küresel Terörle Mücadelede Ulusal ve Bölgesel Deneyimler, 1st ed., 8. Ankara: USAK Yayınları.
16. JARİNOV, K. V. 1999. Terrorizm i Terroristy: Istoricheskiy Spravochnik. Minsk: Xarvest.
17. JOSEPH, Roucek. 1962. “Sociological Elements of a Theory of Terror and Violence.” The American Journal of Economics and Sociology 21 (2), pp. 66.
18. KARADENİZ, F. 2011. Uluslararası Terörizmle Mücadelede Hukuk İlkelerinin Etkisi: İngiltere Örneği. Edirne: Trakya Üniversitesi.
19. KAZIMLI, E. 2002. Bəşəriyyətin Yeni Bəlası – Beynəlxalq Terrorizm. Bakı: Dirçəliş-XXI Əsr.
20. KHAN, Ali. 1987. “A Theory of International Terrorism.” Connecticut Law Review 19: 945. Accessed February 23, 2024. SSRN
21. KOROTAYEV, A. V., və Y. V. Zinkina. 2011. “Yegipetskaya Revolyusiya 2011: Strukturno-Demograficheskiy Analiz.” Aziya i Afrika Segodnya 6, pp. 10–16.
22. KUĞU, Ali Rıza. 2020. “Afganistan’da İktidar Mücadelesi ve Dış Müdahale Sorunsalı: Uluslararası Toplum İçin Yeni Bir Yol Haritası.” Unpublished doctoral dissertation, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
23. LEONARD, A. P., və H. H. Sivan. 2004. “The Challenges of Conceptualizing Terrorism.” Terrorism and Political Violence 16 (4), pp. 778.
24. WEİNBERG, Leonard, and William L. Eubank. 2006. What Is Terrorism? New York: Infobase Publishing.
25. MACHİAVELLİ, Niccolò. 2021. The Prince. Independently Published.
26. MEYSSAN, Thierry. 2002. 9/11: The Big Lie. Carnot Publishing.
27. National Commission on Terrorist Attacks upon the United States. 2004. The 9/11 Commission Report. Accessed February 23, 2024. 9/11 Commission Report
28. Naval History and Heritage Command. 2023. “The 9/11 Terrorist Attacks.” Naval History and Heritage Command
29. NUR TÜTÜNCÜ, Ayşe. 2013. Uluslararası Hukuk II. 1st ed. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayınları.
30. United Nations Security Council. 2001. Resolution 1373 (2001): Adopted by the Security Council at Its 4385th Meeting. Accessed February 23, 2024. UNODC Resolution 1373
31. SARDARİZADEH, Shayan. 2021. “11 September 2001: The Conspiracy Theories Still Spreading after 20 Years.” Accessed February 23, 2024. BBC News
32. SCHMİD, Alex. 2006. “Magnitudes and Focus of Terrorist Victimization.” In Large-Scale Victimisation as a Potential Source of Terrorist Activities, edited by Uwe Ewald and Ksenija Turković. Amsterdam: IOS Press.
33. SOĞANCIOĞLU, Ş. 2022. “İkinci Karabağ Savaşının Türk Basınına Yansımaları: ‘Cumhuriyet’ ve ‘Sabah’ Gazeteleri.” Avrasya İncelemeleri Dergisi / Journal of Eurasian Inquiries 11 (1), ss. 89–120. https://doi.org/10.26650/jes.2022.005.
34. STEPHENS, B. 2002. “Responding to Rogue Regimes: From Smart Bombs to Smart Sanctions; Accountability without Hypocrisy: Consistent Standards, Honest History.” New England Law Review 36, pp. 920–922.
35. TURKOVİĆ, Ksenija. 2006. “What Victimology Has to Offer in the Fight against Terrorism.” In Large-Scale Victimisation as a Potential Source of Terrorist Activities, edited by Uwe Ewald and Ksenija Turković. Amsterdam: IOS Press.
36. WESLEY, M. 2018. “Mixed Mandates: Issues Concerning Organizational and Statutory Definitions of Terrorism in the United States.” Terrorism and Political Violence 1.
37. YURİN, A. B. 2002. “SSHA Nastupit God ‘Slona’.” Mezhdunarodnaya Zhiznʹ 12, p. 37.
38. ZAFER, H. 1999. Sosyolojik Boyutuyla Terörizm. 1st ed. İstanbul: Beta Yayınları.