ŞEYHÎ’NİN DOĞUM TARİHİ HAKKINDA YENİ BİR DEĞERLENDİRME

Yıl 2025, Cilt: 6 Sayı: 1, 61 - 67, 29.06.2025

Sediqeh Jazebi

https://izlik.org/JA99KA98NT

Öz

Türk edebiyatı tarihinin önemli şahsiyetlerinin hayatları hakkında bazı hususların bilinmemesi, onların içinde yaşayıp eserlerini yazdıkları dönem ile bu dönemdeki güç ve sanat odaklarıyla ilişkilendirilmelerini zorlaştırmaktadır. Klasik Türk edebiyatının teşekkül sürecinde önemli bir yere sahip olan Şeyhî’nin doğum ve ölüm tarihinin kesin olarak bilinmemesi de işaret ettiğimiz zorlukların yaşanmasına sebep olmaktadır. Şeyhî hakkındaki çalışmalarda kendisinin 1371-1376 ya da 1385-1390 yılları arasında dünyaya geldiği tahmin edilmektedir. Biz ise tarihi kaynaklarda belirtilen bilgilerden hareketle, Şeyhî’nin doğum tarihi hakkında belirtilen tarihlerin daha erkene alınması gerektiğini düşünüyoruz. Tarihi kaynaklarda yer alan bazı kayıtlar, şairin doğum tarihinin yaklaşık olarak 750-755/1350-1355 civarında olması gerektiğini göstermektedir. Çalışmamızda şairin 1371-1376 ya da 1385-1390 yılları arasında doğmuş olduğu şeklindeki tahminlerin kaynaklarına işaret ettikten sonra Şeyhî’nin hayatı hakkında sınırlı da olsa bazı bilgiler sunan, özellikle de eğitim süreci ve çağdaşı olduğu Seyyid Şerîf Cürcânî, Ahmedî ve Nesîmî gibi şahsiyetlerle ilişkileri hakkında anekdotlar aktaran bibliyografik kaynaklara işaret ederek şairin doğum tarihinin daha da eski olması gerektiğine dair düşüncelerimizi aktaracağız.

Anahtar Kelimeler

: Şeyhî , doğum tarihi , Cürcânî , Ahmedî , Nesîmî

Kaynakça

• Aksu, Hüsamettin (1995). “Fazlullâh-ı Hurûfî”, TDV İslam Ansiklopedisi, C. 12, s. 277-279.
• Baltacı, Cahid (1976). XV-XVI. Yüzyıllarda Osmanlı Medreseleri. İstanbul: İrfan Matbaası.
• Beyazıt, Yasemin (2014). “XVI. Yüzyıl Osmanlı İlmiyye Kanûnnâmeleri ve Medrese Eğitimi”, Belleten, C. 78, S. 283, s. 955-982.
• Bilgin, Azmi (2007). “Nesîmî”, TDV İslam Ansiklopedisi, C. 33, s. 3-5.
• Bilgin, Orhan (1993). “Şeyhi Hakkında Yeni Bilgiler”, Türklük Araştırmaları Dergisi, S. 7, s. 123-139.
• Biltekin, Halit (2010). “Şeyhi”, TDV İslam Ansiklopedisi, C. 39, s. 80-82.
• Canım, Rıdvan (2018). Tezkiretü’ş-Şu’arâ ve Tabsıratü’n-Nuzamâ. Ankara: Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı Yayınları.
• Hekimoğlu, Muhammet (2019). eş-Şakâyikü’n-Numâniyye. Ankara: Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı Yayınları.
• İpekten, Haluk, Günay Kut (2017). Sehi Beg, Heşt-Behişt. Ankara: T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı.
• Kut, Günay (1989). “Ahmedî”, TDV İslam Ansiklopedisi, C. 2, s. 165-167.
• Pürcevadi, Nasrullah (1977) “A. Ali Cürcani”, İran İslâm Ansiklopedisi, C. 17, s. 6492.
• Timurtaş, Faruk Kadri (1953). “Şeyhi’nin Hayatı ve Şahsiyeti”. İÜ Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi, S. 5, s. 92-120.