SÂFİ, İHSAN (2024). ABDÜLHAK HÂMİD TARHAN MAKBER-GÜNÜMÜZ TÜRKÇESİYLE-, İSTANBUL: BKY-BABIALİ KÜLTÜR YAYINCILIĞI, 327 S., ISBN: 978-625-6572-24-9

Yıl 2025, Cilt: 6 Sayı: 1, 68 - 70, 29.06.2025

Saliha Tunç

Öz

Abdülhak Hâmid Tarhan’ın 1885 yılında ölen eşi Fatma Hanım’a yazdığı Makber, “mersiye” niteliğinde bir eserdir. “Birkaç Perişan Söz” başlıklı mukaddimesi ile birlikte Batılı anlamdaki ilk edebî eserlerin verildiği Tanzimat Dönemi’ne biçim, içerik ve duyuş tarzı açısından önemli yenilikler getirir. M. Orhan Okay, Hâmid’in Makber ile birlikte Divan şiirinin alışılmış muhteva ve şekil kalıplarının dışına çıktığını vurgular. Eserin 294 kıta, 2352 mısradan oluşan yapısıyla “tam bir poem karakteri” taşıdığını ve klasik mersiyeler arasında bu hacimde bir manzume bulunmadığını ifade eder. Ayrıca eserin nazım şekli de ilk defa Abdülhak Hâmid Tarhan tarafından kullanılmıştır (2003: 427). Makber’i döneminde ayrıcalıklı bir konuma taşıyan niteliklerinden biri de muhtevası ve şairinin duyuş tarzı ile ölüm olgusuna yaklaşımıdır. Hâmid, eski mersiyelerde görülmeyen bir duyuşla ölüm etrafında gelişen “metafizik ve mistik fikirler, isyan, tereddüt, şüphe, tövbe ve iman gibi duygu ve düşünceler” ile Makber’i çağının şiir anlayışının ötesine taşır. (Okay, 2003: 427). Tanzimat Dönemi’nin ilk neslini temsil eden İbrahim Şinasi, Ziya Paşa ve Namık Kemal’in din, ahlak, gelenek, toplum, siyaset ve hamaset merkezinde kaleme aldıkları eserlere karşılık Hâmid, Makber ile Türk edebiyatına soyut meseleleri, ferdin iç dünyasını ve yeni bir duyuş tarzını kazandırır.

Anahtar Kelimeler

İhsan Sâfi , Abdülhak Hâmid , Makber , Kitap Tanıtımı

Kaynakça

• [Tansel], Fevziye Abdullah (1937). “Hamid ve Makber”, Ülkü Halkevleri Dergisi, C. IX, S. 51, Ankara-Ulus Basımevi. s. 205-209.
• Bilgegil, M. Kaya (1958). “Abdülhak Hâmid Üzerinde Bîdil Te’siri -Bîdil’in Bir Mersiyesi ve Makber-”, Türkiyat Mecmuası, C. XIII: 79-84. Okay, M. Orhan, “Makber”, TDV İslâm Ansiklopedisi, C. 27, Ankara 2003, ss. 427-428.
• Sâfi, İhsan (2006). Altın Suyuna Batırılmış Bir Hayat-Abdülhak Hâmid Tarhan Dergâh Yayınları, İstanbul.
• Sâfi, İhsan (2018), “Makber’de Fatma Hanım”, Necat Birinci Armağanı, (Ed. Yunus Balcı), Berikan Yayınevi, Ankara 2018, s. 153-180.
• Sâfi, İhsan (2024). Abdülhak Hâmid Tarhan Makber-Günümüz Türkçesiyle-, BKY-Babıali Kültür Yayıncılığı, İstanbul.
• Tanpınar, Ahmet Hamdi (2007). XIX. Asır Türk Edebiyatı Tarihi, (Hzl. Abdullah Uçman), Yapı Kredi Yayınları, İstanbul.
• Tarhan, Abdülhak Hâmid (2024). Makber. (Hzl. İhsan Sâfi). BKY-Babıali Kültür Yayıncılığı, İstanbul.