TİKVEŞLİ ABDÜLKADİR BEY VE TEVHİDDEN BAHSEDEN BİR NUTK-I ARİFÂNESİ

Yıl 2025, Cilt: 6 Sayı: 2, 75 - 83, 29.12.2025

İsmail Güleç

Öz

Üçüncü dönem Melamiliği Balkanlarda doğmuş ve oradan İstanbul’a ve Anadolu’ya yayılmıştır. Balkan Savaşları ve I. Dünya Harbi’nden sonra Rumeli Türklerinin Anadolu’ya göç etmeleriyle Rumeli’ndeki varlığı zayıflamış, tekkelerinin büyük kısmı yıkılmıştır.
Abdülkadir Bey, üçüncü dönem Melâmiliğinin kurucusu Muhammed Nuru’l-Arabî’nin yakın çevresinden ve halifelerindendir. Tikveş’in merkez kazasında kurduğu tekkenin başına kendisine güvendiği Abdülkadir Bey’i şeyh olarak tayin etmiştir. Abdülkadir Bey şeyhinin güvenine layık olarak kırk yılı aşkın bir süre tekkede irşat vazifesi ile meşgul olmuştur.
Üçüncü dönem Melâmileri arasında önemli bir isim olmasına rağmen Abdülkadir Bey hakkında bildiklerimiz çok sınırlıdır. Bu çalışmada onun hakkında mevcut bilgilerden yola çıkarak bilgi verilmeye çalışılacak, bir mecmuada yer alan ilahisinden haretetle onun tasavvuf anlayışı hakkında bir kanaat oluşmasına çalışılacaktır.

Anahtar Kelimeler

Üçüncü dönem melâmîliği , Muhammed Nuru’l-Arabî , Hacı Süleyman Bey , Karavadarci Melâmî Tekkesi

Kaynakça

• Anılır, Burak, Hasan Fehmi Kumanlıoğlu Mustafa Tatcı (2024). Pîr-i Melâmî Seyyid Muhammed Nûru'l-Arabî Külliyâtı I. İstanbul: H Yayınları.
• Azamat, Nihat (2020). “Muhammed Nuru’l-Arabî” TDV İslam Ansiklopedisi 30, İstanbul: TDV, s. 557-560. Gölpınarlı, Abdülbaki (1992). Melâmîlik ve Melâmîler. İstanbul: Gri Yayın.
• Güleç, İsmail. Mümin Ali (2023). Kuzey Makedonya Tekke ve Türbeleri, Üsküp: IBU Press.
• Gürer, Dilaver (2010). “Şiblî” TDV İslam Ansiklopedisi 39. İstanbul: TDV, s. 125-126.
• Sadık Vicdani (2022): Tomâr-ı Turûk-ı Aliyye Melâmîlik, İstanbul: İz Yayınları.
• Şişman, Cengiz (2018). “Ottoman Dönmes between Kabbala (Jewihs Mysticism) and Sufism” Osmanlı’da İlm-i Tasavvuf, ed. Ercan Alkan, Osman Sacid Arı, İstanbul: İSAR, s. 832. S. 827-834.