HÜSEYİN HÜSNÎ PAŞA’NIN YAYIMLANMAMIŞ ŞİİRLERİ

Yıl 2025, Cilt: 6 Sayı: 2, 169 - 189, 29.12.2025

Ahmet Akdağ , Sedanur Akyüz

Öz

Klasik Türk edebiyatında şairlerin birden fazla nüshası bulunan dîvânı neşredilirken müellif hattı nüsha bulunmadığı sürece mevcut bütün nüshaların gözden geçirilerek nüsha şecerelerinin/ailelerinin oluşturulması ve buna göre neşrin yapılması kanon hâline gelmiş bir uygulamadır. Dîvân nüshalarına ek olarak mecmuaalar da bazen nüsha görevi görür ve dîvânlarda olmayan şiirler ihtiva ederek neşre katkıda bulunurlar. Bu sebeple şiir mecmuaları klasik Türk şairlerinin bütün şiirlerinin kapsamlı bir şekilde neşri konusunda önemli bir işleve sahiptirler. İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi 9755 numarada kayıtlı olup derleyicisi ve tamamlanma tarihi bilinmeyen şiir mecmuası da bu kabîlden bir mecmuadır. Bu mecmuada 50’si Hüseyin Hüsnî Paşa’ya ve 70’i Serezli Yûsuf Muhlis Paşa’ya ait olmak üzere toplam 120 şiir mevcuttur. Nitekim mecmuanın girişinde de hangi şairlerin şiirlerine yer verildiği konusunda bir kayıt düşülmüştür. Yûsuf Muhlis Paşa’ya ait şiirlerin tamamı şairin dîvânında yer alırken Hüseyin Hüsnî Paşa’ya ait şiirlerden 19’u daha önce Onur Genç tarafından yayımlanmış şairin dîvânında bulunmamaktadır. Hüseyin Hüsnî Paşa’ya ait bu 19 şiirden 2’si murabba, 17’si ise gazel nazım şekliyle yazılmıştır. Gazel nazım şekliyle yazılan şiirlerden 2’si münâcât, 1’i ise Reşîd mahlaslı bir şairin şiirine nazire şeklindedir. Bu çalışmanın temel gayesi Hüseyin Hüsnî Paşa’nın daha önce yayımlanan dîvânında yer almayan bu 19 şiirinin neşridir. Bu bağlamda çalışmamız iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Hüseyin Hüsnî Paşa’nın hayatı ve eserleri hakkında kısaca bilgi verilmiştir. İkinci bölümde ise evvela bu şiirlerin yer aldığı mecmua tavsif edilmiş, ardından şiirler; aruz, vezin, kafiye, redif vb. hususiyetler açısından değerlendirilmiş ve nihayetinde şiirlerin transkripsiyonlu metinlerine yer verilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Klasik Türk şiiri , on dokuzuncu yüzyıl , şiir mecmuası , Hüseyin Hüsnî Paşa

Kaynakça

• Ak, Murat (2018), “Manzum Bir Ahlâk Metni: Hüsn-i Eser”, Sûfî Araştırmaları, 17: 51-78.
• Arslan, Mehmet (2020), “Hüsnî Paşa, Hüseyin Hüsnî Paşa”, Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü, https://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/husni-pasa-huseyin-husni-pasa [11.11.2025].
• Durmaz, Gülay (2018), “19. Yüzyıla Ait Bir Mesnevi Örneği: Manzûme-i Hüsn-i Eser”, Türk İslam Dünyası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 19: 79-96.
• Genç, Onur (2022), Hüseyin Hüsnî Paşa Dîvânı (İnceleme-Transkripsiyonlu Metin), İstanbul: Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi, Yayımlanmamış yüksek lisans tezi.
• İnal, İbnülemin Mahmud Kemal (1969), Son Asır Türk Şairleri, C.1, İstanbul: Millî Eğitim Basımevi.
• Mehmed Süreyyâ (1996), Sicill-i Osmânî, C.3, İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları.
• Söylemez, Ayşe (2016), Reşîd Paşa Dîvân, Ankara: Gazi Üniversitesi, Yayımlanmamış yüksek lisans tezi.
• Şemseddîn Sâmî (2012), Kâmûs-ı Türkî (Latin Harfleriyle), (Haz. Raşit Gündoğdu, Niyazi Adıgüzel ve Ebul Faruk Önal), İstanbul: İdeal Kültür Yayıncılık.
• Taşkıran, Elif (2022), Reşid Mehmed Efendi Divançesi, Bursa: Bursa Uludağ Üniversitesi, Yayımlanmamış yüksek lisans tezi.
• Uluocak, Mustafa (1998), Çeşmî-zâde Reşîd Dîvânı İnceleme ve Tenkitli Metin, Bursa: Bursa Uludağ Üniversitesi, Yayımlanmamış yüksek lisans tezi.
• Yazıcı, Mehmet Yunus (2025), “Hüsnî ve Hz. Ali’nin Ahidnâmesinin Sultan Abdülaziz İçin Yapılan Bir Tercümesi”, Türk Kültürü Hacı Bektaş Velî Araştırma Dergisi, 114: 401-432.