DİVAN ŞİİRİNDE DÂRİYE
Öz
Dariyeler klasik Türk şiirinde mimari yapıların inşası veya tamiri sebebiyle yazılan şiirlerin genel adıdır. Şairler bir yandan bina ve unsurlarını genellikle abartılı teşbih ve ifadelerle tasvir eder diğer yandan banilere methiye düzüp dua ederler. Tür üzerine daha önceden etraflı çalışma yapılmamış olması ve nakledilen bilgilerin genellikle tekrardan ibaret olup geniş inceleme sonuçlarına dayanmaması bu çalışmanın hazırlanma gerekçesini oluşturmuştur. Çalışmayla dariyelerin tür bakımından divan şiiri içindeki yeri tespit edilmeye çalışılmıştır. Yine dariyelerin yazılış sebepleriyle, şekil ve içerik özellikleri hakkında bilgi verilmeye çalışılmıştır. Bu çerçevede çalışma kapsamında incelenen altmış divandan elde edilen verilerden hareketle şiirlerin yüzyıllar içindeki yazılış sıklığı, hangi nazım şekilleriyle yazıldığı ve ne tür binalar için kaleme alındıkları üzerinde durulmuştur. Mimari eserlerin şiirdeki tasvirî özelliklerinin yanı sıra, şiir mimari ve iktidar ilişkisinin edebiyata yansıması örneklendirilmeye çalışılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Aça, Mehmet-Gökalp, H. ve Kocakaplan İ. (2009), Başlangıçtan Günümüze Türk Edebiyatında Tür ve Şekil Bilgisi, İstanbul: Kriter Yayınları.
- Akkaya, Hüseyin (1994), Nevres-i Kadîm ve Türkçe Divanı (Doktora Tezi), İstanbul. Marmara Üniversitesi/Sosyal Bilimler Enstitüsü.
- Akkuş, Metin. (2007), Edebi Türler ve Tarzlar. Erzurum: Fenomen Yayınları.
- Arı, Ahmet (2018), Sakıb Dede Divanı. https://ekitap.ktb.gov.tr/Eklenti/59860,sakib-dede-divanipdf.pdf?0
- Ayan, Hüseyin. (1981), Cevrî Hayâtı, Edebî Kişiliği, Eserleri ve Divanının Tenkidli Metni, Erzurum. Atatürk Üniversitesi Basımevi.
- Aydemir E-Çalışkan Aydemir, N (2021), Divan Şairlerinin Gözünden Ayasofya. Ayasofya-ı Kebir Cami-I Şerifi Sempozyumu. Sempozyum Bildiri Kitabı. Ankara. DİB Yayınları.
- Batğı, Özlem (2017), Numân Mâhir Dîvânı, Ankara. https://ekitap.ktb.gov.tr/. (Erişim Tarihi 26.03.2021)
- Beyhan, Esra (2021), Enderunlu Fâzıl Divanı. (Doktora Tezi), İzmir. Dokuz Eylül Üniversitesi/Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
- Bilkan, Ali Fuat (1997), Nâbî Dîvânı, İstanbul: MEB Yayınları.
- Canım, Rıdvan (2011), Dîvân Edebiyatında Türler, Ankara: Grafiker Yayınları.