ÇAŞTANI BEY HİKÂYESİ CÜMLE ÇÖZÜMLEMELERİ

Mahsun Atsız

ÇAŞTANI BEY HİKÂYESİ CÜMLE ÇÖZÜMLEMELERİ

Öz

Çaştani Bey Hikâyesi, Eski Uygur Türkçesi dönemine ait önemli Budist hikâyelerden biridir. Bu hikâye, Daśakarmapathāvadānamālā’nın (DKPAM) dokuzuncu günahın (övke üz buz köŋül öritmek) anlatıldığı bölümde yer alır. Hikâyede Çaştani Bey’in kendi ülkesini kurtarmak için şeytanlarla olan mücadelesi, masalımsı bir kurgu içinde verilir ve hikâyenin sonunda Çaştani Bey Budalık makamına ulaşır. Çaştani Bey Hikâyesi ile ilgili yapılan ilk çalışma F. W. K Müller ve A. von Gabain’e aittir. Çalışma Müller tarafından başlanmış ancak ölümünden sonra Gabain tarafından tamamlanıp Uigurica IV’te yayımlanmıştır. Bu çalışmanın amacı, filolojik bakımdan Çaştani Bey Hikâyesi’nde cümle yapılarını çözümleyerek eserde sık kullanılan basit veya birleşik cümleleri tespit etmektir. Bu bakımdan eksik belgeler dışındaki tüm cümleler önce ögelerine, daha sonra yüklemine ve yapısına göre incelenmiştir. Ayrıca birleşik cümleler içerisinde yer alan şartlı birleşik veya iç içe birleşik cümlelerin ögelerine de yer verilmiştir. Böylelikle Çaştani Bey Hikâyesi’nde sıkça kullanılan cümle yapıları ortaya konmuştur.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ehlers, G. (1987). Alttürkische Handschriften. Teil 2: Das Goldglanzsūtra und der buddhistische Legendenzyklus Daśakarmapathaavadānamālā, Stuttgart: Wiesbaden.
Elmalı, M. (2009). Daśakarmapathāvadānamālā (Giriş-Metin-Çeviri-Notlar-Dizin-Tıpkıbasım). Doktora Tezi. İstanbul: Marmara Üniversitesi, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı, Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü.
Elmalı, M. (2014). "Çaştanı Bey Hikâyesi’ne Ait Yeni Belgeler". İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi. Cilt 48, Sayı 48, 47-62.
Elmalı, M. (2016). Daśakarmapathāvadānamālā (Giriş-Metin-Çeviri-Notlar-Dizin-Tıpkıbaskı). Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
Eraslan, K. (2012). Eski Uygur Türkçesi Grameri. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
Erdal, M. (2004). A Grammar of Old Turkic, Leiden, Boston: Brill.
Erdal, M. (2014). "Eski Türk Yazısı Yazmaları ve Gramer Özellikleri". Eski Türkçeden Çağdaş Uygurcaya Mirsultan Osman’ın Doğumunun 85. Yılına Armağan, Ed.: Aysima Mirsultan – Mihriban Tursun Aydın – Erhan Aydın, 1-16.
Erten, M. (2018). Türkiye Türkçesi Cümle Bilgisi ve Cümle Çözümlemeleri. Ankara: Bizim Büro Matbaacılık.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Dil Çalışmaları

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Mahsun Atsız ^*
0000-0003-2512-4504
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2021

Gönderilme Tarihi

23 Ekim 2020

Kabul Tarihi

16 Aralık 2020

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Sayı: 8

IZ

https://izlik.org/JA96RN47WZ

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Atsız, M. (2021). ÇAŞTANI BEY HİKÂYESİ CÜMLE ÇÖZÜMLEMELERİ. Türk Ekini, 8, 110-135. https://izlik.org/JA96RN47WZ

AMA

1.Atsız M. ÇAŞTANI BEY HİKÂYESİ CÜMLE ÇÖZÜMLEMELERİ. Türk Ekini. 2021;(8):110-135. https://izlik.org/JA96RN47WZ

Chicago

Atsız, Mahsun. 2021. “ÇAŞTANI BEY HİKÂYESİ CÜMLE ÇÖZÜMLEMELERİ”. Türk Ekini, sy 8: 110-35. https://izlik.org/JA96RN47WZ.

EndNote

Atsız M (01 Haziran 2021) ÇAŞTANI BEY HİKÂYESİ CÜMLE ÇÖZÜMLEMELERİ. Türk Ekini 8 110–135.

IEEE

[1]M. Atsız, “ÇAŞTANI BEY HİKÂYESİ CÜMLE ÇÖZÜMLEMELERİ”, Türk Ekini, sy 8, ss. 110–135, Haz. 2021, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA96RN47WZ

ISNAD

Atsız, Mahsun. “ÇAŞTANI BEY HİKÂYESİ CÜMLE ÇÖZÜMLEMELERİ”. Türk Ekini. 8 (01 Haziran 2021): 110-135. https://izlik.org/JA96RN47WZ.

JAMA

1.Atsız M. ÇAŞTANI BEY HİKÂYESİ CÜMLE ÇÖZÜMLEMELERİ. Türk Ekini. 2021;:110–135.

MLA

Atsız, Mahsun. “ÇAŞTANI BEY HİKÂYESİ CÜMLE ÇÖZÜMLEMELERİ”. Türk Ekini, sy 8, Haziran 2021, ss. 110-35, https://izlik.org/JA96RN47WZ.

Vancouver

1.Mahsun Atsız. ÇAŞTANI BEY HİKÂYESİ CÜMLE ÇÖZÜMLEMELERİ. Türk Ekini [Internet]. 01 Haziran 2021;(8):110-35. Erişim adresi: https://izlik.org/JA96RN47WZ