Yıl 2020, Cilt , Sayı 32, Sayfalar 71 - 84 2020-03-20

TWO OLD UYGHUR SITĀTAPATRĀDHĀRAṆĪ FRAGMENTS FROM THE BERLIN TURFAN COLLECTION
TWO OLD UYGHUR SITĀTAPATRĀDHĀRAṆĪ FRAGMENTS FROM THE BERLIN TURFAN COLLECTION

Ayşe KILIÇ CENGİZ [1]


Öz: Tanrıça Sitātapatrā ve onun dhāraṇīsi hakkındaki Tantrik bir metin olarak kabul edilen Sitātapatrādhāraṇī, Eski Uygur çeviri edebiyatı içerisinde değerlendirilen önemli eserlerden birisidir. 'Beyaz şemsiyeli tanrıça' olarak adlandırılan Sitātapatrā'nın, inanırları tarafından okunan veya takılan dhāraṇīsi vasıtasıyla onları felaketlere, kara büyüye ve şeytanlara karşı koruduğuna inanılır. Ayrıca 'büyük bertaraf edici', 'başkaları tarafından mağlup edilemeyen' ya da 'Tathāgata'nın uṣṇīṣasından doğmuş olan' şeklinde de adlandırılır. Bu çalışma, Berlin-Brandenburg Bilimler Akademisi'ndeki Turfan koleksiyonunda bulunan Eski Uygur Türkçesine ait bazı 'ayrı ayrı önceden belirlenmiş' (birbirinden bağımsız fragmanlar olarak önceden belirlenmiş) Sitātapatrādhāraṇī fragmanlarının yayımını ele alır. Ayrıca, birbirinden farklı olarak bilinen iki fragmanı (U 4246 (T II T 669) ve U 4717 (o.F.)) tek bir fragman olarak birleştirmeyi ve metin içerisindeki fragmanların orijinal sıralamasına ve konumlarına katkıda bulunmayı amaçlar. Bunun yanı sıra Eski Uygur Türkçesi versiyonu ile en azından kısmen birbirine paralel semantik sıralamaya ve tamamlayıcılığa sahip diğer dillerdeki Sitātapatrādhāraṇī versiyonlarını karşılaştırır.
Anahtar kelimeler: Budizm, Tantrik metinler, Sitātapatrādhāraṇī, Eski Uygur Türkçesi, fragmanlar.

Abstract: The Sitātapatrādhāraṇī, considered as a Tantric text about the Goddess Sitātapatrā and her dhāraṇī, is appraised as one of the important texts in the Old Uyghur translation literature. Sitātapatrā, known as the ‘Goddess with the White Parasol’, is believed to protect against disasters, black magic, and the Devil by means of her dhāraṇī either read or worn by believers. She is also called ‘the great overture’, the one ‘who is invincible by others’ or ‘who was born from the uṣṇīṣa of the tathāgata’. This paper deals with the edition of some ‘individually pre-identified’ Old Uyghur Sitātapatrādhāraṇī fragments from the Turfan collection at the Berlin-Brandenburg Academy of Sciences and Humanities. It also aims to join the two fragments known as different fragments (U 4246 (T II T 669) and U 4717 (O.F.)) together into a single fragment and contribute to the original sequence and location of the fragments within the text. Moreover, it compares the Old Uyghur version to the other Sitātapatrādhāraṇī versions of the text in other languages that have at least partly parallel semantic sequence and are complementary.
Keywords: Buddhism, Tantric texts, Sitātapatrādhāraṇī, Old Uyghur, fragments. 

  • Arat, R. R. (1991). Eski Türk Şiiri. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi.
  • Carter, T. F. (1925). The Invention of Printing in China and Its Spread Westward. Newyork: Colombia University Press.
  • Clauson, S. G. (1972). An Etymological Dictionary of Pre–Thirteenth Century Turkish. Oxford: Oxford University Press.
  • DDB= Digital Dictionary of Buddhism. http://buddhism-dict.net/ddb/. (Accessed online at 16.06.2019).
  • Dietz, S. (1984). Die buddhistische Briefliteratur Indiens. Asiatische Forschungen 84. Wiesbaden: Harrasowitz Verlag.
  • Edgerton, F. (1953). Buddhist Hybrid Sanskrit, Grammar and Dictionary. Vol. II: Dictionary. New Haven, Yale University Press.
  • Erdal, M. (1991). Old Turkic Word Formation, A Functional Approach to the Lexicon, Vol. I–II. Wiesbaden: Harrassowitz Verlag.
  • Geng, S., Klimkeit, H. J., Laut, J. P. (1988). ‘Das Ersheinen des Bodhisattva’, Das 11. Kapitel der Hami-Handschrift der Maitrisimit. Altorientalische Forschungen 15/2. Berlin. 315-366.
  • Gharib, B. (1995). Sogdian Dictionary Sogdian-Persian-English. Tahran: Ferhangan Publications.
  • Kara, G., Zieme, P. (1986). Die Uigurische Übersetzung des Apokyrphen Sūtras ‘Fo ding xin da tuo luo ni’. Altorientalische Forschungen 13. 318-376.
  • Kasai, Y. (2008). Die uigurischen buddhistischen Kolophone. Berliner Turfantexte XXVI. Turnhout: Brepols.
  • Kılıç Cengiz, A. (2017). Bibliothèque nationale de France’ta Muhafaza Edilen Sitātapatrādhāraṇī Fragmanları Üzerine. Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi. Bahar (26). 239-252.
  • Kılıç Cengiz, A. (2018). Eski Uygur Türkçesi Dönemine Ait Tantrik Bir Metin: Sitātapatrādhāraṇī. Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı. Yayımlanmamış Doktora Tezi. Ankara.
  • Le Coq, A. von. (1919). Kurze Einführung in die uigurische Schriftkunde. Mitteilungen des Seminars für Orientalische Sprachen an der F. Wilhelms-Universität in Berlin 22/2. 93-109.
  • Ligeti, L. (1973). Le Sacrifice Offert Aux Ancêtres Dans L’ Historie Secrète. Acta Orientalia Academiae Scientiarum Hungaricae. Vol. 27. No.2. 145-161.
  • Malov, S. E. (1930). Sitātapatrā-dhāraṇī v ujgurskoy redaktsii. Dokladı Akademii Nauk SSSR 1930. 88-94.
  • Monier–Williams, S. M. (1899). A Sanskrit–English Dictionary, Etymologically and Philologically Arranged with Special Reference to Cognate Indo–European Languages. Oxford.
  • Müller, F. W. K. (1911). Uigurica II. Berlin: Abhandlungen der Königlich Preuβischen Akademie der Wissenschaften.
  • Porció, T. (1997). Preliminary Notes on the Uigur and Tibetan Versions of the Sitātapatrādhāraṇī. Á. Berta and E. Horváth (Ed.). In: Historical and Linguistic Interaction between Inner-Asia and Europe (Proceedings of the Permanent International Altaistic Conference) (229-241). Szeged: Department of Altaic Studies.
  • Porció, T. (2000). The One with the White Parasol, Four Sitātapatrā Texts in the Derge Kanjur and a Dunhuang Text (Pelliot Tibétain No. 45) with an Annotated English Translation of the Longest Canonical Version. Faculty of Arts of the University of Vienna. Vienna.
  • Porció, T. (2003a). On the Technique Translating Buddhist Texts into Uygur. (S. Bretfeld and J. Wilkens Ed.). In: Indien und Zentralasien, Sprach und Kulturkontakt (Veröffentlichungen der Societas Uralo-Altaica 61) (85-94). Wiesbaden: Harrasowitz Verlag.
  • Porció, T. (2003b). On the Brāhmī Glosses of the Uygur Sitātapatrā Text. Central Asiatic Journal. Vol. 47, No. 1. 91-109.
  • Raschmann, S. C. (1995). Baumwolle im türkischen Zentralasien. Wiesbaden: Harrassowitz Verlag.
  • Röhrborn, K. (1977–1998). Uigurisches Wörterbuch. Sprachmaterial der Vorislamischen Türkischen Texte aus Zentralasien, Lieferung 1–6. [I-1977: a – agrıg, II-1979: agrıglan- – anta, III-1981: anta – asanke, IV-1988: asankelig – ayat-, V-1994: ayatıl- – ämgäklig, VI-1998: ämgäksin- – ärŋäk]. Wiesbaden: Franz Steiner Verlag.
  • Röhrborn, K., Róna-Tas, A. (2005). Spätformen des zentralasiatischen Buddhismus, Die altuigurische Sitātapatrā-dhāraṇī. Göttingen: Vandenhoeck & Ruprecht.
  • Shōgaito, M. (1979). Kyūzo Uigurugo Monjō Danpen no Kenkyū (A Study of the Fragments of Uigur Text Found in the Fusetsu Nakamura Collection). The Tōyō Gakuhō 61. 1-2: 254 (01)-226 (029).
  • Shaw, M. E. (2006). Buddhist Goddess of India. Princeton: Princeton University Press.
  • Taishō= Taishō Shinsū Daizōkyō (大正新脩大藏經). http://21dzk.l.u-tokyo.ac.jp/SAT/satdb2015.php?lang=en (Accessed online at 12.06.2019).
  • Tekin, T. (1986). İslam Öncesi Türk Şiiri. Türk Dili [Türk Şiiri Özel Sayısı I (Eski Türk Şiiri)] 51 (409). 3-42.
  • Temir, A., Kudara, K., Röhrborn K. (1984). Die alttürkischen Abitaki-Fragmente des Etnografya Müzesi, Ankara. Turcica 16. 13-28.
  • Walschmidt, E. et al. (1975ff). Sanskrit-Wörterbuch der buddhistischen Texte aus den Turfan-Funden, und der kanonischen Literatur der Sarvāstivāda-Schule. Begonnen von Ernst Waldschmidt, hg. von Heinz Bechert, bearbeitet von Georg von Simson, Michael Schmidt et al. Göttingen: Vandenhoeck & Ruprecht.
  • Yakup, A. (2005). On the Uyghur Block Prints: Corpus and the Process of Cataloguing. Eurasia kogo bunken no bunkengaku teki kenkyū. Newsletter No. 11 2005/9/16. 3-7.
  • Yakup, A. (2005). On the Uyghur Block Prints: Corpus and the Process of Cataloguing. Eurasia kogo bunken no bunkengaku teki kenkyū. Newsletter No. 11 2005/9/16. 3-7.
  • Yakup, A., Knüppel, M. (2007). Alttürkische Handschriften. Teil 11: Die uigurischen Blockdrucke der Berliner Turfansammlung. Teil 1: Tantrische Texte. Stuttgart: Franz Steiner Verlag.
  • Yakup, A. (2009). Alttürkische Handschriften. Teil 15:Die uigurischen Blockdrucke der Berliner Turfansammlung. Teil 3: Stabreimdichtungen, Kalendarisches, Bilder, Unbestimmte Fragmente und Nachträge. Stuttgart: Franz Steiner Verlag.
  • Yakup, A. (2016). Altuigurische Aparimitāyus-Literatur und kleinere tantrische Texte. Berliner Turfantexte XXXVI. Turnhout: Brepols.
  • Zacchetti, S. (1996). Dharmagupta’s Unfinished Translation of the “Diamon-Cleaver (Vajracchedikā-Prajñāpāramitā-sūtra)”. T’oung Pao 82. 137-152.
  • Zieme, P. (1975). Zur buddhistischen Stabreimdichtung der alten Uiguren. Acta Orientalia Academiae Scientiarum Hungaricae 29/2. Budapest. 187-211.
  • Zieme, P. (1981). Bemerkungen zur Datierung uigurischer Blockdrucke. Journal Asiatique 269. 385-399.
  • Zieme, P. (1982). Zum Uigurischen Tārā Ekaviṃśatistotra. Acta Orientalia Academiae Scientiarum Hungaricae 36, 1/3. Budapest. 583-597.
  • Zieme, P. (1984). Zur Verwendung der Brāhmī-Schrift bei den Uiguren. Altorientaliche Forschungen 11/2. 331-346.
  • Zieme, P. (1985). Buddhistische Stabreimdichtungen der Uiguren. Berliner Turfantexte XIII, Berlin: Akademie Verlag.
  • Zieme, P. (1989). Zum mehrsprachigen Blockdruck des Tārā-Ekavimsatistotra aus der Yuan-Zeit. Altorientalische Forschungen 16, 1. 196-197.
  • Zieme, P. (1992). Religion und Gesellschaft im Uigurischen Königreich von Qočo: Kolophone und Stifter des alttürkischen buddhistischen Schrifttums aus Zentralasien. Opladen: Westdeutscher.
  • Zieme, P. (2014). Neues zur altuigurischen Sitātapatrādhāraṇī. 1-3. http://www.academia.edu/9184825/Neues_zur_altuigurischen_Sit%C4%81tapatr%C4%81dh%C4%81ra%E1%B9%87%C4%AB (Accessed online at 05.06.2019).
Birincil Dil en
Konular Sosyal
Bölüm Makaleler
Yazarlar

Yazar: Ayşe KILIÇ CENGİZ (Sorumlu Yazar)
Kurum: Berlin-Brandenburgische Akademie der Wissenschaften
Ülke: Germany


Tarihler

Yayımlanma Tarihi : 20 Mart 2020

Bibtex @araştırma makalesi { turkiyat621862, journal = {Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları (HÜTAD)}, issn = {1305-5992}, address = {}, publisher = {Hacettepe Üniversitesi}, year = {2020}, volume = {}, pages = {71 - 84}, doi = {10.20427/turkiyat.621862}, title = {TWO OLD UYGHUR SITĀTAPATRĀDHĀRAṆĪ FRAGMENTS FROM THE BERLIN TURFAN COLLECTION}, key = {cite}, author = {Kılıç Cengi̇z, Ayşe} }
APA Kılıç Cengi̇z, A . (2020). TWO OLD UYGHUR SITĀTAPATRĀDHĀRAṆĪ FRAGMENTS FROM THE BERLIN TURFAN COLLECTION. Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları (HÜTAD) , (32) , 71-84 . DOI: 10.20427/turkiyat.621862
MLA Kılıç Cengi̇z, A . "TWO OLD UYGHUR SITĀTAPATRĀDHĀRAṆĪ FRAGMENTS FROM THE BERLIN TURFAN COLLECTION". Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları (HÜTAD) (2020 ): 71-84 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/turkiyat/issue/53244/621862>
Chicago Kılıç Cengi̇z, A . "TWO OLD UYGHUR SITĀTAPATRĀDHĀRAṆĪ FRAGMENTS FROM THE BERLIN TURFAN COLLECTION". Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları (HÜTAD) (2020 ): 71-84
RIS TY - JOUR T1 - TWO OLD UYGHUR SITĀTAPATRĀDHĀRAṆĪ FRAGMENTS FROM THE BERLIN TURFAN COLLECTION AU - Ayşe Kılıç Cengi̇z Y1 - 2020 PY - 2020 N1 - doi: 10.20427/turkiyat.621862 DO - 10.20427/turkiyat.621862 T2 - Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları (HÜTAD) JF - Journal JO - JOR SP - 71 EP - 84 VL - IS - 32 SN - 1305-5992- M3 - doi: 10.20427/turkiyat.621862 UR - https://doi.org/10.20427/turkiyat.621862 Y2 - 2020 ER -
EndNote %0 Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları (HÜTAD) TWO OLD UYGHUR SITĀTAPATRĀDHĀRAṆĪ FRAGMENTS FROM THE BERLIN TURFAN COLLECTION %A Ayşe Kılıç Cengi̇z %T TWO OLD UYGHUR SITĀTAPATRĀDHĀRAṆĪ FRAGMENTS FROM THE BERLIN TURFAN COLLECTION %D 2020 %J Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları (HÜTAD) %P 1305-5992- %V %N 32 %R doi: 10.20427/turkiyat.621862 %U 10.20427/turkiyat.621862
ISNAD Kılıç Cengi̇z, Ayşe . "TWO OLD UYGHUR SITĀTAPATRĀDHĀRAṆĪ FRAGMENTS FROM THE BERLIN TURFAN COLLECTION". Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları (HÜTAD) / 32 (Mart 2020): 71-84 . https://doi.org/10.20427/turkiyat.621862
AMA Kılıç Cengi̇z A . TWO OLD UYGHUR SITĀTAPATRĀDHĀRAṆĪ FRAGMENTS FROM THE BERLIN TURFAN COLLECTION. Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları (HÜTAD). 2020; (32): 71-84.
Vancouver Kılıç Cengi̇z A . TWO OLD UYGHUR SITĀTAPATRĀDHĀRAṆĪ FRAGMENTS FROM THE BERLIN TURFAN COLLECTION. Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları (HÜTAD). 2020; (32): 84-71.