ABD’NİN VEKALET SAVAŞI STRATEJİSİ VE ORTADOĞU’DA PYD ÖRNEĞİ

Öz

Temelde iki ana bölümden oluşan bu çalışmada ABD’nin Ortadoğu bölgesinde yürütmüş olduğu vekalet savaşı stratejisi PYD örneği üzerinden ele alınmıştır. ABD dış politikası tarihsel süreç içerisinde önemli doktrinler/yaklaşımlar etrafında şekillenmiştir. Bu bağlamda çalışmanın ilk bölümünde ABD dış politikasındaki önemli doktrin/yaklaşımlar, vekalet savaşları stratejisi bağlamında karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır. Yapılan karşılaştırmada Monroe Doktrini, Truman Doktrini, Eisenhower Doktrini, Carter Doktrini, Bush Doktrini ve Trump’ın dış politika yaklaşımı doğrudan müdahaleyi öne çıkaran; Nixon Doktrini ve Reagan Doktrini ve Obama’nın dış politika yaklaşımı ise vekalet savaşı stratejisini öne çıkaran doktrinler/yaklaşımlar olarak değerlendirilmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde ise ABD’nin Ortadoğu bölgesi üzerinde YPG ile kurmuş olduğu vekillik ilişkisi, “vekalet savaşı stratejisi” bağlamında incelenmiştir. Bu bağlamda ABD ile YPG/PYD arasında askeri, politik ve stratejik düzey olmak üzere üç düzlemde karşılıklı çıkar ilişkisine dayanan vekalet ilişkisi kurulduğu görülmüştür. Bu vekalet ilişkisi içerisinde ABD’nin amacı Amerikan askeri ölmeden Amerika çıkarlarının korunmasıyken, PYD/YPG’nin amacı Suriye’de ortaya çıkan güç boşluğunu ve IŞİD tehdidini fırsat bilerek IŞİD ile mücadele adı altında hem Ortadoğu bölgesinde alan hakimiyeti sağlamak hem de uluslararası toplum nezdinde terör örgütü imajından temizlenerek meşruiyet sağlamak olmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Vekalet Savaşı
• ABD Dış Politikası
• YPG/PYD
• Ortadoğu
• Dış Politika Stratejileri

THE UNITED STATES’ PROXY WAR STRATEGY AND THE PYD CASE IN THE MIDDLE EAST

Öz

This study consists of two main sections and examines the proxy war strategy pursued by the United States in the Middle East through the case of the PYD. Throughout history, U.S. foreign policy has been shaped around several significant doctrines and approaches. In this context, the first section comparatively analyzes the major doctrines and approaches in U.S. foreign policy within the framework of proxy war strategy. Accordingly, the Monroe Doctrine, the Truman Doctrine, the Eisenhower Doctrine, the Carter Doctrine, the Bush Doctrine, and President Trump’s foreign policy approach are evaluated as doctrines and approaches that prioritize direct intervention, whereas the Nixon Doctrine, the Reagan Doctrine, and President Obama’s foreign policy approach are classified as those emphasizing proxy war strategy. The second section analyzes the proxy relationship established by the United States with the YPG in the Middle East within the framework of the “proxy war strategy.” In this regard, it is identified that a three-dimensional proxy relationship based on mutual interests was formed between the United States and the YPG/PYD at the military, political, and strategic levels. Within the scope of this proxy relationship, the primary objective of the United States has been to safeguard American interests while minimizing American military casualties, whereas the objective of the PYD/YPG has been to exploit the power vacuum that emerged in Syria and the threat posed by ISIS in order to achieve territorial control in the Middle East under the guise of combating ISIS, and to gain legitimacy in the eyes of the international community by shedding its image as a terrorist organization.

Anahtar Kelimeler

• Proxy War
• U.S. Foreign Policy
• YPG/PYD
• Middle East
• Foreign Policy Strategies

Kaynakça

1. Acet, G. S., & Doğan, F. (2017). 11 Eylül Olayları Sonrası ABD-Afganistan İlişkileri: İstiladan İş birliğine. Selçuk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Sosyal Ekonomik Araştırmalar Dergisi (The Journal of Social Economic Research), 17(33): 59-76.
2. Alca, D. (2020). Kim: Yeni Savaşlarda Asil Vekil Sorunu. Savunma Bilimleri Dergisi, 19(1): 25–48.
3. Al-Sadoon,W. & Alaca,M. (2020). ABD’nin Irak’taki Askeri Varlığı: Tarihsel Arka Plan, Dönüşümler ve Yansımalar. Analiz: Ortadoğu Araştırmalar Merkezi (ORSAM). https://orsam.org.tr/dosya/abdnin-iraktaki-askeri-varligi-tarihsel-arka-plan-donusumler-ve-yansimalar--.pdf (erişim: 12.04.2026)
4. ANKA Enstitüsü. (2016). ABD, PYD/YPG bölgesinde ikinci bir hava üssü inşa ediyor!. 6 Mart 2016, http://ankaenstitusu.com/abd-pydypg-bolgesinde-ikinci-bir-hava-ussu-insa-ediyor/ (erişim: 12.01.2026)
5. Arı, T. (2018). Uluslararası İlişkiler ve Dış Politika. Bursa: MKM Yayıncılık.
6. Ashawi, K. (2019). Suriye’de kim kimdir, hangi aktörler bulunuyor? PYD, YPG, SDG ve Milli Ordu nedir?. Euronews. 15 October 2019, https://tr.euronews.com/2022/11/20/suriye-hangi-gucler-one-cikiyor-pyd-ypg-sdg-ve-milli-ordu-nedir-sdg-idlib-baris-pinari(erişim: 16.01.2026)
7. Bal, S. (2024). Arap Baharı Sürecinde Obama Dönemi Amerikan Dış Politikası: Mısır Örneği. Orta Doğu ve Orta Asya-Kafkaslar Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi, 4(1): 22–41. https://doi.org/10.5281/zenodo.12578815(erişim: 09.01.2026)
8. Carter, J. (1978). The State of the Union Address Delivered Before a Joint Session of the Congress. The American Presidency Project. https://www.presidency.ucsb.edu/documents/the-state-the-union-address-delivered-before-joint-session-the-congress-1 (erişim: 21.11.2025).

9. Çoban, A. (2022). ABD’nin Barack Obama Dönemi Suriye Politikası. Uluslararası İlişkiler Çalışmaları Dergisi, 2(1): 36–57.
10. Demir, L. (2025). Vekâlet Savaşlarının Teorik Çerçevesi ve Uluslararası Hukuk Açısından Değerlendirilmesi. Kastamonu Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 27(1):1-21.
11. Efegil, E. (2008). Bush Doktrini ve Dünya Güvenliğine Etkileri. Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları (HÜTAD), 8: 103–122.
12. Güzel, M. V. (2021). Eisenhower Doktrininin Demokrat Parti Dönemi Türk Dış Politikasına Etkileri. Ankara Üniversitesi Türk İnkılâp Tarihi Enstitüsü Atatürk Yolu Dergisi, 69: 471-494.
13. Hahn, P. L. (2006). Securing the Middle East: The Eisenhower Doctrine of 1957. Presidential Studies Quarterly, 36(1): 38–47. http://www.jstor.org/stable/27552745(erişim: 07.12.2025)
14. İsenberg, D. (1984). The Rapid Deployment Force: The Few, The Futile, The Expendable. CATO Institute. https://www.cato.org/policy-analysis/rapid-deployment-force-few-futile-expendable(erişim: 07.12.2025)
15. Karaalp, H., & Okuduci, İ. (2021). ABD'nin 18 yıl önce 'demokrasi ve istikrar' vaadiyle başlattığı Irak işgalinden geriye yıkım, kan ve kaos kaldı. Anadolu Ajansı. 19 Mart 2021, https://www.aa.com.tr/tr/dunya/abdnin-18-yil-once-demokrasi-ve-istikrar-vaadiyle-baslattigi-irak-isgalinden-geriye-yikim-kan-ve-kaos-kaldi/2181544(erişim: 20.12.2025)
16. Karabulut, B.& Oğuz, Ş.(2018). Proxy Warfare in Ukraine. Savunma Bilimleri Dergisi, 17(1): 77-100.
17. Kerman, İ., & Efegil, E. (2017). Terör Örgütü PKK/PYD’nin Suriye’de İzlediği İç Savaş Stratejisinin Değerlendirilmesi. Uluslararası Kriz ve Siyaset Araştırmaları Dergisi, 1(2): 162–198.
18. Koenig, L. W. (1969). The Truman Doctrine and NATO. Current History, 57(335): 18–53. http://www.jstor.org/stable/45312128(erişim: 15.12.2025)
19. Korean War. (t.y.). Britannica. https://www.britannica.com/event/Korean-War(erişim: 07.12.2025)
20. Köse, G. (2021). Kriz Analizi Bağlamında ABD’nin PYD-YPG’ye Yardımları Krizi ve Türkiye’nin Kriz Yönetimi. Journal of Economics and Political Sciences, 2(1): 20–29.
21. Lund, A. (2016). Origins of the Syrian Democratic Forces: A Primer. The New Humanitarian. https://deeply.thenewhumanitarian.org/syria/articles/2016/01/22/origins-of-the-syrian-democratic-forces-a-primer (erişim: 11.04.2026)
22. Mammadov, H. (2017). ABD’nin Suudi Arabistan İran İşbirliğine Dayalı Körfezde Güvenlik Politikası: Çifte Sütün Politikası. Türkiye Ortadoğu Çalışmaları Dergisi, 4(2): 169-196.
23. Monroe Doctrine. (1923). Office of the Historian. https://history.state.gov/milestones/1801-1829/monroe (erişim: 15.11.2025).
24. Mumford, A. (2013). Proxy Warfare. Polity Press. Office of the Historian. (t.y.). Foreign Relations of the United States, 1969–1976, Volume I: Foundations of foreign policy, 1969–1972. https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v01/d29(erişim: 28.12.2025)
25. Önder, E. (2020). Başkanların Doktrinleri Çerçevesinde, ABD’nin Yeni Güvenlik Anlayışı ve Soğuk Barış. Stratejik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 4(1), 27-39.
26. Özdemir, D.M. (2022). Türkiye’ye Terör İhracı: Suriye Krizi ve PYD/YPG Örneği. Kriter Dergisi. 7(70). https://kriterdergi.com/yazar/durdu-mehmet-ozdemir/turkiyeye-teror-ihraci-suriye-krizi-ve-pydypg-ornegi (erişim: 14.04.2026)
27. Özdemir, L., & Kahraman, Ç. A. (2023). Modern-Day Proxy Warfare: From Agency Theory Perspective. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 78: 173-187.
28. Pach, C. (2006). The Reagan Doctrine: Principle, Pragmatism, and Policy. Presidential Studies Quarterly, 36(1): 75-88. http://www.jstor.org/stable/27552748(erişim: 03.01.2026)
29. President Bush West Point, New York, 1 June 2002, https://georgewbush-whitehouse.archives.gov/nsc/nss/2002/nss2.html(erişim: 22.12.2025)
30. The Truman Doctrine and the Marshall Plan. (2000). BBC. 2000, https://www.bbc.co.uk/bitesize/guides/z8jjjsg/revision/2(erişim: 07.01.2026)
31. Theodore Roosevelt's Annual Message to Congress for 1904. (1904). House Records HR 58A-K2; Records of the U.S. House of Representatives; Record Group 233; Center for Legislative Archives; National Archives.
32. Tur, B. (2024). Carter Doktrini ve ABD Dış Politika Algısına Etkileri. International Social Sciences Studies Journal, 7(84): 2652–2662.
33. VOA News. (2009). Bush: “You are either with us, or with the terrorists”. 27 October 2009, https://www.voanews.com/a/a-13-a-2001-09-21-14-bush-66411197/549664.html(erişim: 19.12.2025)
34. Walt, S. M. (1987). The Origins of Alliances. Cornell University Press.
35. Willbanks, J. H. (2018). Vietnam: The Course of a Conflict. Army University Press.
36. Yazar, E. (2025). Sovyetler Birliği’nin Afganistan’ı İşgalini Vekalet Savaşları, Yabancı Savaşçı Olgusu ve Mücahit Kavramı Üzerinden Okumak. Anadolu Strateji Dergisi, 7(2), 137-158.
37. Yılmaz, A. N., & Kariptaş, G. N. (2024). Savaşların Değişen Yüzü: Vekâlet Savaş ve PKK vd. Uzantıları. Journal of Economics and Political Sciences, 4(2): 90–106.