Yıl 2018, Cilt 5 , Sayı 4, Sayfalar 556 - 562 2018-10-18

Hatay İlinde Tıbbi ve Aromatik Bitki Pazarlayan İşletmelerin Değerlendirilmesi ve Aktarların Sosyo-Ekonomik Analizi
Evaluation of Medicinal and Aromatic Plant Market in Hatay Province and Socio-Economic Analysis of Aktar’s

Hasan ASİL [1] , Selim TAŞGIN [2]


Günümüzde modern tıp ne kadar gelişirse gelişsin bitkisel tedavi yöntemleri yaygın olarak kullanılmaya devam etmektedir. Bunun için de genellikle yerleşim bölgelerinde bulunan “Baharatçı Dükkanı” ya da “Aktar dükkanı” olarak adlandırılan yerlerden hastalıkların tedavisi için tıbbi ve aromatik bitkiler alınmaktadır. Bitkisel tedavinin yaygın olarak kullanılmasında bu işin ticaretini yapan aktarlar önemli bir role sahiptir. Bu çalışmada Hatay ili Antakya merkezindeki aktarlarda satılan tıbbi ve aromatik bitkilerin değerlendirilmesi ve aktarların sosyo-ekononil analizlerinin ortaya konulması amaçlanmıştır. Ayrıca, aktarların sosyo- ekonomik analizi, tıbbi ve aromatik bitkilerin kullanım yöntemleri değerlendirilmesi yapılmıştır.  Bununla birlikte ürünlerin muhafaza şekilleri, satış miktarları değerlendirilmiştir. Aktarların %89’unun erkek, %47’sinin 40 yaş üzeri ve %39’nun lise mezunu olduğu, %84’ü mesleği ustasından veya babasından öğrendiğini ve %88’inin iş deneyimi 6 yıl ve daha fazla olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Aktarlardan elde edilen bulgulara göre oğul otu (%89), mercan köşk (%87) zerdaçal (%82) daha çok tedavi amaçlı kullanılırken, yaban mersini (%69), böğürtlen (%64), reyhan (%47) gıda olarak kullanılmaktadır. Baharat olarak daha çok defne bitkisi (%40), çörek otu (%38) kullanılırken, kozmetik sektöründe daha çok avakado yaprağı (%25), karaçalı (%17) ve rezene (%10) kullanılmaktadır.

Today, however, as the modern medicine develops, the herbal treatment methods continue to be widely used. To this end, medicinal and aromatic plants are being used for the treatment of diseases, usually in the so-called "Spice Shop" or "Aktar shop" in the settlement areas. Aktar’s that make trade in this business play an important role in the widespread use of herbal remedies. This study was carried out to evaluate the medicinal and aromatic plants sold in the districts of Antakya, Hatay province and to reveal the socio-economic analysis of the transplants. In this study, the socio-economic structure of the Aktar, the methods of using medical and aromatic plants were studied. Also the storage forms, sales quantities were evaluated. It was concluded that 89% of the transfers were male, 47% were above 40 years old and 39% were high school graduates, 84% learned from the master or his father and 88% had 6 years or more work experience. According to the findings obtained from the herbs (89%) and coral pavilion (87%) were used for treatment purposes, while bilberry (69%), dewberry (64%) and basil (47%) were used as food. While more daphne (40%) and nigella (38%) are used as spices, alligator pear leaves (25%), paliurus (17%) and fennel (10%) were used in cosmetics sector.

  • Açıkgöz, M.A., Batı, E., Demirkol, G. 2012. Bitkisel tedavi, halk hekimliği ve aktarlar. Tıbbı ve Aromatik Bitkiler Sempozyumu Bildiri Özet Kitabı, 458-461.
  • Altay, V., Karahan, F., Sarcan, Y.B., İlçim, A. 2015. Kırıkhan ilçesi (Hatay)’nin aktarlarında ve semt pazarlarında satılan bitkiler üzerine etnobotanik bir çalışma. Biological Diversity and Convervations, 8(2): 81-91.
  • Anonim ,2018. http://www.eczacinizadanisin.info/fitoterapi.pdf (Erişim tarihi: 05.09.2018).
  • Baytop, T. 1990. Anadolu’da bitkisel drog ticaretinin tarihi. Tarım Orman ve Köyisleri Bakanlığı Dergisi, Sayı: 53, s. 6.
  • Bayramoğlu, M.M., Toksoy. D. 2008. Aktarlar ve tıbbi bitki ticareti üzerine bir araştırma (Doğu Karadeniz Bölgesi Örneği). TMMOB Orman Mühendisleri Odası Dergisi, Yıl: 45 Sayı: 4-5-6.
  • Faydaoğlu, E., Sürücüoğlu, M.S. 2011. Geçmişten günümüze tıbbi ve aromatik bitkilerin kullanılması ve ekonomik önemi. Kastamonu Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, 11(1): 52-67.
  • Gül, A., Çelik, A.D. 2016. Tıbbi ve aromatik bitki yetiştiriciliği ve dış ticareti: Hatay ili örneği. Mustafa Kemal Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 21(2): 227-235.
  • Karagöz, A., Zencirci, N., Tan, A., Taşkın, T., Köksel, H., Sürek, M., Toker, C., Özbek, K. 2010. Bitki Genetik Kaynaklarının Korunması ve Kullanımı. Türkiye Ziraat Mühendisliği VII. Teknik Kongresi, 160 s.
  • Koçtürk, M.O., Kalafatçılar, Ö.A., Özbilgin, N., Atabay, H. 2009. Türkiye’de bitkisel ilaçlara bakış. Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 46(3): 209-214.
  • Ocak, A., Kayıkçı, S., Güzel, Y. 2014. Antakya’nın Doğal Bitkileri Kitabı. 3.
  • Özbek, H. 2005. Cinsel ve jinekolojik sorunların tedavisinde bitkilerin kullanımı. Van Tıp Dergisi: 12(2): 170-174.
  • Sarışen, Ö., Çalışkan, D. 2005. Fitoterapi: bitkilerle tedaviye dikkat. Sted Dergisi, 14(8): 182-187.
  • Tan, A.2010. Türkiye Gıda ve Tarım Bitki Genetik Kaynaklarının Durumu. Gıda ve Tarım için Bitki Kaynaklarının Muhafazası ve Sürdürülebilir Kullanımına İlişkin Türkiye İkinci Ülke Raporu, 12-13.
Birincil Dil tr
Konular Fen
Bölüm Araştırma Makaleleri
Yazarlar

Yazar: Hasan ASİL (Sorumlu Yazar)

Yazar: Selim TAŞGIN

Tarihler

Yayımlanma Tarihi : 18 Ekim 2018

Bibtex @araştırma makalesi { turkjans471341, journal = {Türk Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi}, issn = {2148-3647}, address = {}, publisher = {Mevlüt AKÇURA}, year = {2018}, volume = {5}, pages = {556 - 562}, doi = {10.30910/turkjans.471341}, title = {Hatay İlinde Tıbbi ve Aromatik Bitki Pazarlayan İşletmelerin Değerlendirilmesi ve Aktarların Sosyo-Ekonomik Analizi}, key = {cite}, author = {ASİL, Hasan and TAŞGIN, Selim} }
APA ASİL, H , TAŞGIN, S . (2018). Hatay İlinde Tıbbi ve Aromatik Bitki Pazarlayan İşletmelerin Değerlendirilmesi ve Aktarların Sosyo-Ekonomik Analizi. Türk Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi , 5 (4) , 556-562 . DOI: 10.30910/turkjans.471341
MLA ASİL, H , TAŞGIN, S . "Hatay İlinde Tıbbi ve Aromatik Bitki Pazarlayan İşletmelerin Değerlendirilmesi ve Aktarların Sosyo-Ekonomik Analizi". Türk Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi 5 (2018 ): 556-562 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/turkjans/issue/39809/471341>
Chicago ASİL, H , TAŞGIN, S . "Hatay İlinde Tıbbi ve Aromatik Bitki Pazarlayan İşletmelerin Değerlendirilmesi ve Aktarların Sosyo-Ekonomik Analizi". Türk Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi 5 (2018 ): 556-562
RIS TY - JOUR T1 - Hatay İlinde Tıbbi ve Aromatik Bitki Pazarlayan İşletmelerin Değerlendirilmesi ve Aktarların Sosyo-Ekonomik Analizi AU - Hasan ASİL , Selim TAŞGIN Y1 - 2018 PY - 2018 N1 - doi: 10.30910/turkjans.471341 DO - 10.30910/turkjans.471341 T2 - Türk Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 556 EP - 562 VL - 5 IS - 4 SN - 2148-3647- M3 - doi: 10.30910/turkjans.471341 UR - https://doi.org/10.30910/turkjans.471341 Y2 - 2018 ER -
EndNote %0 Türk Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi Hatay İlinde Tıbbi ve Aromatik Bitki Pazarlayan İşletmelerin Değerlendirilmesi ve Aktarların Sosyo-Ekonomik Analizi %A Hasan ASİL , Selim TAŞGIN %T Hatay İlinde Tıbbi ve Aromatik Bitki Pazarlayan İşletmelerin Değerlendirilmesi ve Aktarların Sosyo-Ekonomik Analizi %D 2018 %J Türk Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi %P 2148-3647- %V 5 %N 4 %R doi: 10.30910/turkjans.471341 %U 10.30910/turkjans.471341
ISNAD ASİL, Hasan , TAŞGIN, Selim . "Hatay İlinde Tıbbi ve Aromatik Bitki Pazarlayan İşletmelerin Değerlendirilmesi ve Aktarların Sosyo-Ekonomik Analizi". Türk Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi 5 / 4 (Ekim 2018): 556-562 . https://doi.org/10.30910/turkjans.471341
AMA ASİL H , TAŞGIN S . Hatay İlinde Tıbbi ve Aromatik Bitki Pazarlayan İşletmelerin Değerlendirilmesi ve Aktarların Sosyo-Ekonomik Analizi. TTDBD. 2018; 5(4): 556-562.
Vancouver ASİL H , TAŞGIN S . Hatay İlinde Tıbbi ve Aromatik Bitki Pazarlayan İşletmelerin Değerlendirilmesi ve Aktarların Sosyo-Ekonomik Analizi. Türk Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi. 2018; 5(4): 562-556.