GESTASYONEL DİYABETİ OLAN VE OLMAYAN GEBELERİN SAĞLIKLI YAŞAM DAVRANIŞLARININ İNCELENMESİ

Öz

Amaç: Araştırma, gestasyonel diyabeti (GDM) olan ve olmayan gebelerin sağlıklı yaşam davranışlarının incelenmesi amacıyla tanımlayıcı ve ilişki arayıcı tipte yapıldı. Materyal ve Metot: Araştırma, Nisan 2025–Haziran 2025 tarihleri arasında Sağlık Bakanlığı Hatay İl Sağlık Müdürlüğü’ne bağlı bir hastanenin Kadın Hastalıkları ve Doğum Polikliniği’ne başvuran 26 hafta ve üzeri gebelik haftasına sahip, gestasyonel diyabeti (GDM) olan ve olmayan gebelerle yürütülmüştür. Araştırmanın örneklemi, evreni bilinen örneklem hesaplama yöntemi kullanılarak belirlenmiş olup, GDM tanısı alan (n:39) ve almayan (n:150) toplam 189 gebeden oluşmaktadır. Gebelerden, Tanıtıcı Bilgi Formu ve Gebelikte Sağlıklı Yaşam Davranışı Ölçeği doğrultusunda veriler toplandı. Veriler, SPSS 27 programında analiz edildi. Bulgular:GDM olanların yaş ortalaması 29,74±5,18; önceki gebeliklerinde GDM tanısı alanlar %38,5 ve gebelikte verilen ilaçların kullanımı %20,5 olduğu saptandı. GDM olmayanların yaş ortalaması 29,58±6,90; önceki gebeliklerinde GDM tanısı alanlar %0,7 ve gebelikte verilen ilaçların kullanımı %94,0 olduğu belirlendi. Gebelikte Sağlıklı Yaşam Davranışları Ölçeği toplam puan ve alt boyut puan ortalamalarının (hijyen dışında) GDM olan gebelerde istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha düşük olduğu görüldü. Sonuç: Gebelerin sağlıklı yaşam davranışları çok boyutlu olup, sosyoekonomik durum, gebelik öyküsü ve gebeliğe ilişkin tutumlar gibi çeşitli faktörlerden etkilenmektedir. Bu bulgular, risk altındaki gebelik gruplarına yönelik kişiselleştirilmiş sağlık eğitimlerinin ve destek programlarının geliştirilmesinin gerekliliğini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Diyabet
• Gebelik
• Gestasyonel diyabet
• Sağlıklı yaşam biçimi davranışları.

INVESTIGATION OF HEALTHY LIFESTYLE BEHAVIORS IN PREGNANT WOMEN WITH AND WITHOUT GESTATIONAL DIABETES

Öz

Objective: This descriptive and correlational study aimed to examine the healthy lifestyle behaviors of pregnant women with and without gestational diabetes (GDM). Materials and Methods: Pregnant women with and without GDM who were 26 weeks or older and who attended the Gynecology and Obstetrics outpatient clinic of a hospital affiliated with the Hatay Provincial Health Directorate of the Ministry of Health between April 2025 and June 2025 were included in the study. A total of 189 pregnant women, 39 with GDM and 150 without GDM, were included in the sample analysis using a known population. Data were collected using the Introductory Information Form and the Healthy Lifestyle Behavior Scale during Pregnancy. Data were analyzed using SPSS 27. Results: The average age of those with GDM was 29.74±5.18; the percentage of those with GDM in previous pregnancies was 38.5%, and the use of medications during pregnancy was 20.5%. The percentage of those without GDM who would not age was 29.58±6.90; the percentage of those with GDM in previous pregnancies was 0.7%, and the use of medications during pregnancy was 94.0%. The mean total and subscale scores (except for hygiene) of the Healthy Lifestyle Behaviors in Pregnancy Scale were found to be significantly lower in pregnant women with GDM. Conclusion: Pregnant women's healthy lifestyle behaviors are multidimensional and are influenced by various factors such as socioeconomic status, pregnancy history, and attitudes toward pregnancy. These findings highlight the need to develop personalized health education and support programs for at-risk pregnancy groups.

Anahtar Kelimeler

• Diabetes
• Gestational Diabetes
• Healthy Lifestyle Behaviors
• Pregnancy.

Kaynakça

1. 1. Kumar R, Saha P, Kumar Y, Sahana S, Dubey A, Prakash O. A review on diabetes mellitus: Type 1&Type 2. World Journal of Pharmacy and Pharmaceutical Sciences, 2020;9(10):838–50.
2. 2. Gibbons CH and Freeman R. Clinical features and treatment of diabetic neuropathy. Diabetes Care, 2017;40(8):955–62.
3. 3. Gürlek B, Kale İ. Rize ilinde gestasyonel diabetes mellitus prevalansı. Jinekoloji - Obstetrik ve Neonatoloji Tıp Dergisi, 2019;16(1);31-6.
4. 4. Esen K. Perinatal Dönem Covıd-19 Korku Ölçeğinin (Emc 19-9) Türkçe Geçerlik, Güvenirlik Çalışması ve Covıd-19 Korkusunun Gebelikte Sağlıklı Yaşam Davranışları İle İlişkisi, [Doktora Tezi]. Aydın: Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, 2023.
5. 5. Kanığ M. ve Eroğlu K. Gebelikte algılanan sosyal destek düzeyi ile sağlıklı yaşam biçimi davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesi. J Psy Nurs. 2020;11(4):333-40.
6. 6. Çalışkan L. Gestasyonel Diyabetli Gebelerin Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları ve İlişkili Faktörler, [Yüksek Lisans Tezi]. İstanbul: Marmara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, 2019.
7. 7. Heybet F. Gebelerde Fiziksel Aktivitenin Gestasyonel Diyabet Üzerine Etkisi, [Yüksek Lisans Tezi]. İstanbul: Medipol Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, 2019.
8. 8. Söğüt Ö. Gestasyonel Diyabetli Gebelerde Prenatal Bağlanma Düzeyi ve Doğuma Karşı Tutumun İncelenmesi, [Yüksek Lisans Tezi]. Ankara: Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, 2019.

9. 9. Akbulut A. Gestasyonel Diyabet Tanısı Almış Gebelerde Sağlık Algısı ve Sağlıklı Yaşam Davranışları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi, [Yüksek Lisans Tezi]. Çankırı: Çankırı Karatekin Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, 2024.
10. 10. Yılmaz E. ve Karahan N. Gebelikte Sağlıklı Yaşam Davranışları Ölçeği’nin geliştirilmesi ve geçerlik güvenirliği. Cukurova Med J. 2019;44(Suppl 1):498- 512.
11. 11. Salant P., Dillman DA. How to conduct your own survey. New York: John Wiley and Sons, 1994.
12. 12. Aydemir, B. Gebelerde Yönelik Olumlu Sağlık Uygulamaları, Depresyon Düzeyi ve Etkileyen Faktörler, [Yüksek Lisans Tezi]. Balıkesir: Balıkesir Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, 2022.
13. 13. Yalçın S. Gebelikte Şiddetin Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışlarına Etkisinin Belirlenmesi, [Yüksek Lisans Tezi]. Sakarya: T.C. Sakarya Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, 2022.
14. 14. Yılmaz E. Gebelikte Sağlıklı Yaşam Davranışları Ölçeğinin Geliştirilmesi ve Geçerlik Güvenilirliği. [Yüksek Lisans Tezi]. Karabük: Karabük Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, 2018.
15. 15. Yalçın S, Turan Z. Gebelikte Şiddetin Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışlarına Etkisinin Belirlenmesi. Sakarya University Journal of Holistic Health, 2023;6(3):403-18.
16. 16. Abu-Heija AT, Al-Bash MR, Al-Kalbani MA. Effects of Maternal Age, Parity and Pre-Pregnancy Body Mass Index on the Glucose Challenge test and Gestational Diabetes Mellitus. Journal of Taibah University Medical Sciences, 2017;12(4):338-42.
17. 17. Feleke BE. Determinants of gestational diabetes mellitus: A casecontrol study. J Matern Fetal Neonatal Med. 2018;31(19):2584–89.
18. 18. Karakoç S. Gestasyonel diyabetli kadınlara verilen mobil uygulama destekli eğitim ve danışmanlığın sağlıklı yaşam biçimi davranışlarına etkisi, [Doktora Tezi]. Sivas: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, 2023.
19. 19. Kerkez M. ve Kaplan M. Multipar kadınların sağlıklı yaşam biçimi davranışları ve araştırma etkileyen faktörler. STED, 2025;34(2):116-25.