Araştırma Makalesi

Kırşehir İlinde 2015-2020 Yılları Arasında Neonatal Tarama Programı Sonuçlarının İncelenmesi

Cilt: 6 Sayı: 2 30 Ağustos 2023
PDF İndir
EN TR

Kırşehir İlinde 2015-2020 Yılları Arasında Neonatal Tarama Programı Sonuçlarının İncelenmesi

Öz

Amaç: Tedavi edilebilir ve önlenebilir genetik hastalıkların erken tespit edilmesini sağlayan yenidoğan topuk kanı taramaları, ülkemizde 1983 yılında Fenilketonüri (FKU) taramasıyla yapılmaya başlanmıştır ve 19.12.2006’da yayınlanan genelgeyle Neonatal Tarama Programı’na (NTP) dönüştürülmüştür. Bu araştırma, 2015-2020 yılları arasında Kırşehir ilinde NTP kapsamında taranan, tarama sonucu şüpheli olan ve Doğumsal Metabolik Hastalıklar (DMH) tanısı alan bebeklerin prevalansının belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Yöntem: 2015-2020 yılları arasında NTP kapsamında taranan 15.848 bebeğin demografik özellikleri ve tarama sonuçları retrospektif olarak incelenmiştir. Tarama sonucu şüpheli çıkıp tekrarlanması istenen 276 bebeğe ait veriler araştırmanın evrenini oluşturmaktadır. Bilgisayar ortamına aktarılan verilere sayı, yüzde ve ortalama analizleri yapılmıştır. Bulgular: Çalışma kapsamında değerlendirilen 15.848 bebeğin 276’sından tekrar kan örneği istendiği ve ilgili birime yönlendirildiği görülmüştür. Tekrarlanan örneklerden toplam 23 bebeğin DMH tanısı aldığı saptanmıştır (2 Fenilketonüri, 14 Konjenital hipotiroidi, 7 Biotinidaz eksikliği). Ayrıca 24 bebeğin tanılama sürecinde olduğu ve 7’sinin “aileye ulaşılamadı, il değişikliği, aile sevki kabul etmiyor” nedenleriyle takip edilemediği belirlenmiştir. Sonuç: Birkaç damla kandan taraması yapılabilen DMH’lar erken tespit edilip önlenebilmekte veya tedavi ve beslenme ile kontrol altına alınabilmektedir. Doğan her bebeğin taramasının zamanında ve uygun şekilde yapılması, sonuç takibi, ilgili birime yönlendirme ve ailenin hastalıklar hakkındaki bilgilendirilmesi ve endişesinin giderilmesi gibi konularda sağlık profesyonellerine önemli sorumluluklar düşmektedir.

Anahtar Kelimeler

Biotidinaz yetersizliği, Fenilketonüri, Kistik fibrozis, Yenidoğan taraması

Kaynakça

  1. İçke S, Genç RE. Topuk kanı örneği ile yapılan ulusal yenidoğan tarama testleri ve önemi. J Pediatr Res 2017;4(4):186-90.
  2. Altunhan H, Yılmaz FH. Yenidoğan değerlendirmesi ve yenidoğan taramaları. Türkiye klinikleri J Fam Med Special Topics 2018;9(1):28-32.
  3. Dervişoğlu A, Yücel E, Hatipoğlu M, ve ark. İstanbul ilinde 2018 yılında yenidoğan metabolik ve endokrin hastalık tarama programı kapsamında taranan bebeklerin değerlendirilmesi. Abacıgil F, ed. 3.Uluslararası 21. Ulusal Halk Sağlığı Kongresi, Antalya, 2019: 813-4.
  4. Šmon A, Grošelj U, Žerjav TM, et al. Newborn Screening in Slovenia. Zdr Varst. 2015;54(2):86-90.
  5. Scriver RC, Kaufman S. Hyperphenylalaninemia: Phenylalanine Hydroxylase deficiency.In: Scriver CR, BeaudetAL,Sly WS, Vale D, eds. The Metabolicand Molecular Bases of Inherited Disease (8th ed). New York: McGraw-HillInc. 2001; 1667-724.
  6. Aktuğlu Zeybek, Ç. Fenilketonüri tarama programı [İnternet] 2003. [Erişim tarihi 30 Mayıs 2020]. Erişim adresi: http://www.ctf.edu.tr/stek/ pdfs/35/3510.pdf.
  7. Arıkan D, Sağlık S, Bekar P. Yenidoğan bebek sahibi ailelerin guthrie tanılama testi hakkında bilgi düzeyinin belirlenmesi. Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi 2016;26(3):89-95.
  8. T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü. Yenidoğan Metabolik ve Endokrin Hastalık Tarama programı (NTP) [İnternet] 2019 [Erişim tarihi: 25 Ekim 2020]. Erişim adresi: https://hsgm.saglik.gov.tr/tr/cocukergen-tp-liste/yenidogan_tarama_programi.html.
  9. Kırşehir İl Sağlık Müdürlüğü Çocuk Ergen Kadın Üreme Sağlığı Birimi, Ekim 2020.
  10. Erdim L, İnal S. Yenidoğan tarama testlerinde örnek alınması ve gönderilmesinde hemşirelerin sorumlulukları. Sağlık Bilimleri ve Meslekleri Dergisi 2018;5(1):102-06.

Kaynak Göster

APA
Bayrak, R., Ünsal, A., & Ünlü, E. (2023). Kırşehir İlinde 2015-2020 Yılları Arasında Neonatal Tarama Programı Sonuçlarının İncelenmesi. Türkiye Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi, 6(2), 33-40. https://doi.org/10.51536/tusbad.1294469
AMA
1.Bayrak R, Ünsal A, Ünlü E. Kırşehir İlinde 2015-2020 Yılları Arasında Neonatal Tarama Programı Sonuçlarının İncelenmesi. Türkiye Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi. 2023;6(2):33-40. doi:10.51536/tusbad.1294469
Chicago
Bayrak, Rabia, Ayla Ünsal, ve Erdal Ünlü. 2023. “Kırşehir İlinde 2015-2020 Yılları Arasında Neonatal Tarama Programı Sonuçlarının İncelenmesi”. Türkiye Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi 6 (2): 33-40. https://doi.org/10.51536/tusbad.1294469.
EndNote
Bayrak R, Ünsal A, Ünlü E (01 Ağustos 2023) Kırşehir İlinde 2015-2020 Yılları Arasında Neonatal Tarama Programı Sonuçlarının İncelenmesi. Türkiye Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi 6 2 33–40.
IEEE
[1]R. Bayrak, A. Ünsal, ve E. Ünlü, “Kırşehir İlinde 2015-2020 Yılları Arasında Neonatal Tarama Programı Sonuçlarının İncelenmesi”, Türkiye Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi, c. 6, sy 2, ss. 33–40, Ağu. 2023, doi: 10.51536/tusbad.1294469.
ISNAD
Bayrak, Rabia - Ünsal, Ayla - Ünlü, Erdal. “Kırşehir İlinde 2015-2020 Yılları Arasında Neonatal Tarama Programı Sonuçlarının İncelenmesi”. Türkiye Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi 6/2 (01 Ağustos 2023): 33-40. https://doi.org/10.51536/tusbad.1294469.
JAMA
1.Bayrak R, Ünsal A, Ünlü E. Kırşehir İlinde 2015-2020 Yılları Arasında Neonatal Tarama Programı Sonuçlarının İncelenmesi. Türkiye Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi. 2023;6:33–40.
MLA
Bayrak, Rabia, vd. “Kırşehir İlinde 2015-2020 Yılları Arasında Neonatal Tarama Programı Sonuçlarının İncelenmesi”. Türkiye Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi, c. 6, sy 2, Ağustos 2023, ss. 33-40, doi:10.51536/tusbad.1294469.
Vancouver
1.Rabia Bayrak, Ayla Ünsal, Erdal Ünlü. Kırşehir İlinde 2015-2020 Yılları Arasında Neonatal Tarama Programı Sonuçlarının İncelenmesi. Türkiye Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi. 01 Ağustos 2023;6(2):33-40. doi:10.51536/tusbad.1294469