Obezite Yönetiminde Sosyal Pazarlama Stratejileri: Bir Derleme Çalışması
Öz
Bu derleme çalışması, obeziteyle mücadelede kullanılan sosyal pazarlama stratejilerini sistematik bir biçimde analiz etmeyi amaçlamaktadır. Yaşam kalitesini olumsuz etkileyen ve sağlık sistemleri üzerinde ciddi ekonomik yük oluşturan obezite, günümüzde küresel ölçekte önemli bir halk sağlığı sorunu olarak kabul edilmektedir. Bu kapsamda, mevcut durumu değerlendirebilmek amacıyla 2002–2023 yılları arasında yayımlanan Türkiye Sağlık İstatistikleri Yıllıkları ile Dünya Obezite Federasyonu’nun 2023–2024 Dünya Obezite Atlası verileri incelenmiş; Türkiye'nin mevcut durumunu iyileştirmeye yönelik obeziteyle mücadelede yararlanabileceği ulusal ve uluslararası sosyal pazarlama uygulamaları ele alınmıştır. Literatürden elde edilen bulgular, sosyal pazarlamanın obeziteyi önlemede etkili bir yöntem olduğunu göstermekte; ancak kalıcı davranış değişikliğinin sağlanabilmesi için çok paydaşlı, bütüncül ve sürdürülebilir stratejilere gereksinim duyulduğunu ve uygulamaların sonuçlarının izlenebilirliğin önemini ortaya koymaktadır. Araştırmada öne çıkan sosyal pazarlama stratejileri arasında topluluk temelli müdahaleler, dijital medya kampanyaları, sağlıksız gıda reklamlarının sınırlandırılması ve vergilendirme gibi yapısal düzenlemeler ön plana çıkmaktadır. Bu çalışma, obeziteyle mücadeleye yönelik politika geliştirme ve uygulama süreçlerinde karar alıcılara yol gösterici öneriler sunmayı hedeflemektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- 1. Lin X, Li H. Obesity: epidemiology, pathophysiology, and therapeutics. Frontiers in endocrinology. 2021;12:706978.
- 2. Organization WH. Obesity: preventing and managing the global epidemic: report of a WHO consultation. 2000.
- 3. Müdürlüğü SBHSG. 4 Mart Dünya Obezite Günü 2025 [Available from: https://hsgm.saglik.gov.tr/tr/haberler/4-mart-duenya-obezite-guenue.html.
- 4. Giannattasio A, Sestino A, Baima G. Crafting a healthier future: exploring the nexus of product design, digital innovations and dynamic marketing for obesity prevention. A literature review. British Food Journal. 2024;126(7):2668-85.
- 5. Karadeniz M, Pektaş GE, Gözüyukarı M. The Role of Social Marketing in Creating Obesity Awareness and Its Effects on Life Quality. Journal of Management and Information Science. 2015;3(3):66-74.
- 6. Heise Thomas L, Katikireddi Srinivasa V, Pega Frank GG, Fenton Candida GU, Sommer Isolde PM, Lhachimi Stefan K. Taxation of Sugar-Sweetened Beverages for Reducing Their Consumption and Preventing Obesity or Other Adverse Health Outcomes. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2016;8.
- 7. Müdürlüğü SBSgG. “Obezite Mücadele Hareketi” kampanyası 2012 [Available from: https://sggm.saglik.gov.tr/TR-4065/kampanya-hakkinda.html.
- 8. Müdürlüğü SBHSG. Türkiye Sağlıklı Beslenme ve Hareketli Hayat Programı (2014 - 2017) 2013 [Available from: https://hsgm.saglik.gov.tr/depo/birimler/saglikli-beslenme-ve-hareketli-hayat-db/Dokumanlar/Programlar/hareketli-hayat-programi-2014-2017.pdf.
- 9. Müdürlüğü SBHSG. Yetişkin ve çocukluk çağı obezitesinin önlenmesi ve fiziksel aktivite eylem planı(2019 – 2023) 2019 [Available from: https://hsgm.saglik.gov.tr/depo/Yayinlarimiz/Eylem_Planlari/Turkiye_Saglikli_Beslenme_ve_Hareketli_Hayat_Programi_Yetiskin_ve_Cocukluk_Cagi_Obezitesinin_Onlenmesi_ve_Fiziksel_Aktivite_Eylem_Plani_2019-2023_2.pdf.
- 10. Soy N. MEB’ten obeziteye karşı mücadele! 2023 [Available from: https://www.odakgazetesi.com/mebten-obeziteye-karsi-mucadele.