Hiperlipidemi ve Beslenme
Öz
Hiperlipidemi, serumda kolesterol ve/veya trigliserit düzeylerinin normal değerlerin üzerinde ölçülmesi olarak tanımlanmaktadır. Genetik ve/veya çevresel nedenlerden kaynaklanan hiperlipidemi, kardiyovasküler hastalıkların değiştirilebilir risk faktörlerinin başında gelmektedir. Araştırmalar, beslenmenin lipid seviyeleri üzerinde belirgin bir etkisi olduğunu ve kardiyovasküler hastalık riskini düşürmedeki önemini göstermektedir. Hiperlipidemili bireylere, birinci basamakta uygulanması gereken ilk yaklaşım; beslenmenin düzenlenmesi, ağırlık kontrolü ve fiziksel aktiviteyi kapsayan yaşam tarzı değişikliğidir. Diyetle alınan toplam yağ miktarı ve yağ asitleri bileşimi kan lipid profilini etkilemektedir. Yüksek oranda doymuş yağ asiti içeren bir diyetle serum kolesterol ve LDL kolesterol artarken, tekli doymamış yağ asitlerinin alımı ile HDL kolesterol düzeyleri yükselmektedir. LDL kolesterol düzeyinin düşürülmesi için toplam diyet yağının azaltılmasının yanında, doymuş yağ asitleri yerine çoklu doymamış yağ asitleri tercih edilmelidir. Çoklu doymamış yağ asitlerinin iki ana grubundan birini oluşturan omega-3 yağ asitleri LDL kolesterol yapımını azaltarak kan trigliserit düzeyini düşürmektedir. Günlük enerjinin %10’u çoklu doymamış yağ asitlerinden, %15-20’si tekli doymamış yağ asitlerinden karşılanmakta, doymuş yağ asitlerinden gelen oranının %7’inin altında olması önerilmektedir. Kardiyovasküler hastalıklar üzerine yararlı etkileri olduğu bilinen diyet posasının günlük 20-30g tüketilmesi önerilmektedir. Sağlıklı bir diyet, sebze ve meyvelerden, tam tahıl ürünlerinden ve posa içeriği yüksek olan besinlerden zengin olmalı, balık içermeli, doymuş yağ asitleri ile trans yağ asitlerini çok düşük oranda içermelidir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- 1. World Health Organization. (2014). Global status report on noncommunicable diseases 2014. WHO Library Cataloguing-in-Publication Data, WHO. Erişim: 12.8.2016, http://apps.who.int/iris/bitstream/10665/148114/1/9789241564854_eng.pdf
- 2. Türk Kardiyoloji Derneği. (2007). Avrupa kalp sağlığı sözleşmesi. Erişim: 25.02.2013, http://www.tkd.org.tr/menu/263/
- 3. Tatlı E. Poliklinikte hiperlipidemik hasta takibi. Trakya Üniv Tıp Fak Derg. 2010;27(1):39-41.
- 4. National Institutes of Health. (2002). National cholesterol education program. Detection, evaluation, and treatment of high blood cholesterol in adults (Adult treatment panel III) final report. Erişim: 26.02.2013, http://www.nhlbi.nih.gov/guidelines/cholesterol/atp3full.pdf
- 5. Miller M, Stone NJ, Ballantyne C, Bittner V, Criqui MH, Ginsberg HN ve ark. Triglycerides and cardiovascular disease: A scientific statement from the American Heart Association. Circulation. 2011;123:2292-2333. Erişim: 03.07.2014, http://circ.ahajournals.org
- 6. Nelson RH. Hyperlipidemia as a risk factor for cardiovascular disease. Prim Care: 2013;40(1):195–211.
- 7. Farshchi HR, Taylor MA, Macdonald IA. Beneficial metabolic effects of regular meal frequency on dietary thermogenesis, insulin sensitivity, and fasting lipid profiles in healthy obese women. Am J Clin Nutr. 2005;81:16-24.
- 8. Jellinger PS, Smith DA, Mehta AE, Ganda O, Handelsman Y, Rodbard HW ve ark. American association of clinical endocrinologists’ guidelines for management of dyslipidemia and prevention of atherosclerosis: executive summary. Endocr Pract. 2012;18(2):269-93. Erişim:29.09.2014, https://www.aace.com/sites/default/files/LipidGuidelines.pdf
- 9. Fodor JG, Frohlich JJ, Genest JJ, McPherson PR. Recommendations for the management and treatment of dyslipidemia. Report of the working group on hypercholesterolemia and other dyslipidemias. CMAJ. 2000;162(10):1441-7.
- 10. Allen JK, Blumenthal RS, Margolis S, Young DR, Miller E, Kelly K. Nurse case management of hypercholesterolemia in patients with coronary heart disease: Results of a randomized clinical trial. Am Heart J. 2002;144(4):678-86.