TÜRKİYE CUMHURİYETİ’NİN İLK YILLARINDA YAYINLANAN ÇOCUK DERGİLERİNDEKİ “AKIL OYUNLARI” ÖRNEKLERİ
Öz
Çalışmanın amacı, Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin kurulduğu 1920’li yıllarda yayınlanan çocuk dergilerinde gelecek kuşakların zihinsel becerilerini geliştirmeye yönelik hazırlanan bazı akıl oyunlarını, günümüzde üstün yetenekli çocukların yetiştirilmesi bağlamında incelemektir. Çünkü dönemin çocuk dergileri, okul çağındaki tüm çocukları hedef alsa da günümüzdeki üstün yetenekli çocukların eğitiminde kullanılan yöntem ve programlara uygunluk arzetmektedir.
Bu kapsamda dergilerdeki çeşitli bilmece, bulmaca, muamma ve çizim sorularının çocuğun bilişsel ve duyuşsal gelişim ve yeteneklerine katkı sağlayabilen birçok akıl oyunları barındırdığı görülmüştür. Bu akıl oyunlarının, üstün yetenekli çocukların merak ve öğrenme duygusunu arttıran, problem çözme, biliş ve buluş yeteneği kazandıran, dil ve bellek gelişimini hızlandıran, gözlem, akıl yürütme, soru sorma, eleştiri, yaratıcılık ve icat yapabilme gibi belirgin özelliklerini geliştiren niteliklere sahip olduğu anlaşılmıştır.
Çalışmada 1920’li yıllarda yayınlanan Sevimli Mecmua, Bizim Mecmua, Gürbüz Türk Çocuğu, Yeni Yol, Çocuk Dünyası, Çocuk Yıldızı, Musavver Çocuk Postası, Mektepliler Alemi, Haftalık Resimli Gazetemiz, ve Resimli Dünya incelenmiştir. Tespit edilen akıl oyunları Osmanlıcadan çevrilerek analiz edilmiş ve günümüzdeki üstün yetenekli çocukların eğitiminde kullanılan ilkelere göre değerlendirilmiştir.
Çalışma, günümüzden yaklaşık bir asır önce çocukların bilişsel ve duyuşsal gelişimini sağlayacak örneklerin tespit edildiği bir tür literatür incelemesidir. Aynı zamanda, tarih ve eğitim bilimleri alanındaki disiplinler arası bir çalışma olarak günümüzdeki üstün yetenekliler eğitiminde kullanılabilecek örnekleri barındırmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- KaynaklarAtaman, A. (2014). Üstün Zekalılar ve Yetenekliler Konusunda Bilinmesi Gerekenler, Ankara: Vize Yayınları.Çağlar, D. (2004). Yaratıcı Çocuklar Ve Yaratığılın Geliştirilmesi, Üstün Yetenekli Çocuklar Seçilmiş Makaleler Kitabı, (Haz. B. R. Şirin, A. Kulaksızoğlu, A. E. Bilgili), (s. 300-310), İstanbul: Çocuk Vakfı Yayınları.Enç, M. (2005). Üstün Beyin Gücü, Ankara. Gündüz Eğitim YayınlarıGardner, H. (2010). Çoklu Zeka Kuramı Zihin Çerçeveleri, İstanbul: Alfa Yayınları.Gurbetoğlu, A. (2007). “II. Meşrutiyet Dönemi Çocuk Dergilerinde Çocukluk Anlayışı”, Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, Cilt: XL, s.60-68.İçel, K. (1977). Kitle Haberleşme Hukuku, Istanbul: Garan Matbaası.Karabulut, R. (2010). Türkiye’de Üstün Yetenekliler Eğitiminin Tarihi Süreci, (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Bolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitisü, Bolu. MEB, (2012). Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği, Ankara.Oğuzkan, F. (1999). “Dünya Çocuk Edebiyatının Ana Çizgileri” Çocuk Edebiyatı Yıllığı, (Haz. M. R. Şirin), Istanbul: Çocuk Vakfı Yayınları. Okay, C. (1999). Eski Harfli Çocuk Dergileri, İstanbul: Kitabevi Yayınları.Öğüt, N. (2006). Eski Harfli Çocuk Dergilerinden Yeni Yol Dergisinin Çocuk Eğitimindeki İşlevi, Dokuz Eylül Üniversitesi, (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir.Özdemir, B. (2008). Çocuk Dünyası Dergisinde Yer Alan Çeviri Metinlerin İndeksi ve Değerlendirilmesi, Sakarya Üniversitesi, (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi), İzmit: Kocaeli üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.Sak, U. (2013). Üstün Zekalılar: Özellikleri Tanılanmaları Eğitimleri, Ankara: Vize Yayıncılık.Şimşek, H. (2002). Tanzimat ve Mutlakiyet Dönemi Çocuk Dergilerinin Eğitim Açısından İncelenmesi, Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, (Yayınlanmamış Doktora Tezi), Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.TTKB, (2013). Ortaokul ve İmamhatip Ortaokulu Zeka Oyunları Dersi Öğretim Programı, MEB, sayı 118. Ankara:Tülbentçi, F.F. (1941), Cumhuriyetten Sonra Çıkan Gazeteler ve Mecmualar, Ankara: Başvekalet Umum Yayınları, Türkiye’de Dergiler ve Ansiklopediler (1849-1984), (1984). İstanbul: Gelişim Yayıncılık.DergilerÇocuk Bizim Mecmua, (5 Nisan 1925)Çocuk Dünyası, (2 Kanun-u evvel/Aralık 1926)Gürbüz Türk Çocuğu, (1 Teşrin-i evvel 1926)Haftalık Resimli Gazetemiz, (13 Teşrinisani 1340)Mektepliler Alemi, (24 Şubat1341)Musavver Çocuk Postası, (3 Eylül 1339)Resimli Dünya, (4 kanunuevvel 1340)Sevimli Mecmua, (29 Kanunisani 1341)Yeni Yol, (5 Kanunısani 1339)ÇocukYıldızı, (1 Kanunısani 1927)
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Makbule Sarıkaya
*
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
30 Aralık 2018
Gönderilme Tarihi
27 Temmuz 2018
Kabul Tarihi
1 Ocak 2019
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2018 Cilt: 7 Sayı: 13