Kureyşan (Khuresu) Ocağı’nın Cem Ritüeli ve Ritüel Musikisi

Daimi Cengiz

Kureyşan (Khuresu) Ocağı’nın Cem Ritüeli ve Ritüel Musikisi

Öz

İtikat ve ocak kültürü Dersim yerel kültürü içinde çok önemli yer kapsar. Pek azı yazıya geçmiş ve derlenmiş olan bu sözlü halk kültürünün önemli bir kısmı kaybolmuş, pek azı ise hala halk dağarcığında yaşamaktadır. On yıllar süren alan araştırması sonucu bir miktarını derlediğimiz halk kültürünün inanca dair olanından, Kureyşan Ocağına ait cem ritüeli ve cem ritüeli musikisini bu yazıya konu olarak seçtik. Yaptığımız alan çalışmalarında, izlediğimiz cem ritüellerinde Kureyşan Ocağı’nın inanç pratiği, repertuarı ve kutsallarının Dersim’deki ve diğer alanlardaki Alevi-Bektaşi ocaklarından karakteristik farklılığının olduğunu tespit ettik. Dersim inancının genel Alevi-Bektaşi inancı ile olan ortak ve farklı yönlerini, Kureyşan Ocağı’nın inanç pratiği, repertuarı ve kutsalları üzerinden vermeye çalıştık. Literatüre geçmeyen ve hakkında alan çalışması yapılmayan bu konuda, genellikle kendi yaptığımız derlemelerimizi kaynak vermek zorunda kaldık.

Anahtar Kelimeler

Dersim,Kureyşan Ocağı,Kureyşan Ocağı cemleri,Ritueli ve Müziği

Kaynakça

Ali Kemali (2013), Erzincan, Kaynak Yayınları, İstanbul Aytaş, Gıyasettin(Editör; 2010), Bingöl, Muş/Varto Yörelerinde Ocaklar, Oymaklar ve Boylarla İlgili Araştırma Sonuçları, Ankara Başköylü Hasan Efendi (2007): Hakkın Emri Rızası, Yurt Yayınları, Ankara Birdoğan, Nejat (2013): Alevilik: Anadolu’nun Gizli Kültürü, Kaynak Yayınları, İstanbul Bruinessen, Martin von (1996), “Aslını İnkar Eden Haramzadedir”, Birikim, sayı 88, ss. 38-51, İstanbul Cengiz, D. (2010): Dizeleriyle tarihe tanık Dersim şairi Sey Qaji, Horasan Yayınları, İstanbul Cengiz, D. (2002): “Doğaçlama Ustası Wakıle,” Evrensel kültür, sayı:123,İstanbul Gezik, Erdal (2012a), “Rayberler, Pirler ve Mürşitler: Alevi Ocak Örgütlenmesine Dair Saptamalar ve Sorunlar” Munzur Dergisi, Yıl: 12, Sayı: 37, ss. 4-27 94|Daimi CENGİZ Gezik, Erdal (2012b): Dinsel, Etnik ve Politik Sorunlar Bağlamında Alevi Kürtler, İletişim Yayınları, İstanbul Özcan, Mesut (2002), Öyküleriyle Dersim Ağıtları –I, Kalan Yayınları, Ankara Sılan, N. Sahir (2010): Doğu Anadolu’da Toplumsal Mühendislik; DersimSason (1934-1946), Tarih Vakfı Yurt Yayınları, İstanbul Şener Cemal (2002), Alevilerin Etnik Kimliği, Etik yayınları, İstanbul Vaktidolu (2011), Alevilik: Alevilikte Cem, Görgü, Sorgu, Musahiplik, Düşkünlük, Semah, Cem Yayınları, İstanbul Yıldırım, Mehmet (2012): “Desimlu Aşiretinden Dersim Sancağına”, Tunceli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt 1, sayı 1, ss. 23-37 Yıldırım, Mehmet (2013): “Dersim’in Cumhuriyet Öncesindeki SosyoEkonomik Yapısı Üzerine Bir İnceleme”, Dört Dağa Sığmayan Kent, Patika Yayınları, ss.41-70, İstanbul Sözlü Kaynaklar Aliye Dake (doğum: 1901, ölüm tarihi…..?), Tunceli ili Nazımiye ilçesi Xodık köyü Ahmet Kalkan (doğum 1930, yaşıyor), Tunceli ili merkez Ambar köyü Baba Ali (doğum 1956, yaşıyor), Tunceli ili Pülümür ilçesi Qızılbel köyü Deviş Hasan (doğum:1899, ölüm taihi:1970), Erzincan ili Tercan ilçesi Quzveren köyü Heydere Ali Dosti (1890-1991), Tunceli ili Nazımiye ilçesi Bostanlı (Dewa Khuresu) köyü Hıdır Çetinkaya (1918-2005), Tunceli ili merkez Kuyluca (Putık) köyü Mahmut Yıldız (doğum:1928, yaşıyor), Tunceli ili Mazgirt ilçesi Birmu köyü Seydali Yıldız (doğum 1930, yaşıyor), Tunceli ili Pülümür ilçesi Aynige köyü

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Daimi Cengiz Bu kişi benim

Yayımlanma Tarihi

15 Aralık 2014

Gönderilme Tarihi

23 Ağustos 2014

Kabul Tarihi

17 Ekim 2014

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2014 Cilt: 3 Sayı: 5

IZ

https://izlik.org/JA27PG37WY

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Cengiz, D. (2014). Kureyşan (Khuresu) Ocağı’nın Cem Ritüeli ve Ritüel Musikisi. Munzur Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 3(5), 55-94. https://izlik.org/JA27PG37WY

AMA

1.Cengiz D. Kureyşan (Khuresu) Ocağı’nın Cem Ritüeli ve Ritüel Musikisi. MÜSBİD. 2014;3(5):55-94. https://izlik.org/JA27PG37WY

Chicago

Cengiz, Daimi. 2014. “Kureyşan (Khuresu) Ocağı’nın Cem Ritüeli ve Ritüel Musikisi”. Munzur Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 3 (5): 55-94. https://izlik.org/JA27PG37WY.

EndNote

Cengiz D (01 Aralık 2014) Kureyşan (Khuresu) Ocağı’nın Cem Ritüeli ve Ritüel Musikisi. Munzur Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 3 5 55–94.

IEEE

[1]D. Cengiz, “Kureyşan (Khuresu) Ocağı’nın Cem Ritüeli ve Ritüel Musikisi”, MÜSBİD, c. 3, sy 5, ss. 55–94, Ara. 2014, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA27PG37WY

ISNAD

Cengiz, Daimi. “Kureyşan (Khuresu) Ocağı’nın Cem Ritüeli ve Ritüel Musikisi”. Munzur Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 3/5 (01 Aralık 2014): 55-94. https://izlik.org/JA27PG37WY.

JAMA

1.Cengiz D. Kureyşan (Khuresu) Ocağı’nın Cem Ritüeli ve Ritüel Musikisi. MÜSBİD. 2014;3:55–94.

MLA

Cengiz, Daimi. “Kureyşan (Khuresu) Ocağı’nın Cem Ritüeli ve Ritüel Musikisi”. Munzur Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 3, sy 5, Aralık 2014, ss. 55-94, https://izlik.org/JA27PG37WY.

Vancouver

1.Daimi Cengiz. Kureyşan (Khuresu) Ocağı’nın Cem Ritüeli ve Ritüel Musikisi. MÜSBİD [Internet]. 01 Aralık 2014;3(5):55-94. Erişim adresi: https://izlik.org/JA27PG37WY