Dünya, Avrupa Birliği Ülkeleri ve Türkiye’de Pestisit Kullanımı ve Yasal Düzenlemeler

Öz

Bu çalışmada 2000-2021 dönemini kapsayacak şekilde dünya, Avrupa Birliği (AB) ülkeleri ve Türkiye’deki pestisit kullanımındaki değişimin analiz edilmesi amaçlanmıştır. Ayrıca pestisit kullanımını düzenlemeye ve azaltmaya yönelik yapılan yasal düzenlemeler ve izlenen politikalar değerlendirilmiştir. Çalışmanın bulgularına göre 2021 yılı itibariyle dünya ortalaması pestisit kullanımı 1.07 kg ha-1, AB ülkeleri ortalaması 3.20 kg ha-1 ve Türkiye ortalaması 2.26 kg ha-1 olarak gerçekleşmiştir. Buna göre Türkiye’de hektara kullanılan pestisit miktarının AB ortalamasından düşük, dünya ortalamasından ise yüksektir. Birim alana pestisit kullanımı içinde dünyada herbisitlerin payı en yüksek iken (% 21.92), AB (% 43.18) ve Türkiye’de (% 36.06) ise fungisit ve bakterisitlerin payının en yüksektir. Avrupa Birliği, pestisit kullanımını azaltmak ve çevresel sürdürülebilirliği sağlamak amacıyla kapsamlı yasal düzenlemeler yaparken, Türkiye'de pestisit kullanımına yönelik düzenlemeler sınırlı kalmaktadır. Türkiye’de pestisit kullanımına yönelik yasal düzenlemelerdeki yetersizliğe rağmen son yıllarda sürdürülebilir tarım uygulamalarının teşvik edilmesine yönelik büyük çabaların olduğu söylenebilir. Bu durum, Avrupa Birliği'nin tarım çevre ilişkilerine ve çevresel hedeflerine daha yapısal odaklı yaklaştığını, Türkiye'nin ise pestisit kullanımını dolaylı yoldan kontrol altına almaya çalıştığını göstermektedir. Türkiye, AB uyum sürecini de dikkate alarak, Avrupa Birliği'nin yapısal odaklı ve kapsamlı yasal düzenlemelerini hayata geçirecek pestisit kullanımına ilişkin riskleri azaltan daha spesifik yasal düzenlemeler, politikalar ve stratejiler geliştirmelidir. Türkiye’de sürdürülebilir bir tarımsal üretim için alternatif hastalık ve zararlı kontrol yöntemlerinin geliştirilmesi ve çiftçi adaptasyonlarının sağlanması için vergilendirme ve sübvansiyon gibi daha etkin tarım çevre politikası önlemlerinin uygulanması önerilir.

Anahtar Kelimeler

• Pestisit
• yönetmelik
• politikalar
• Avrupa Birliği
• Türkiye

Pesticide Use and Legal Regulations in the World, European Union Countries and Türkiye

Öz

This study aims to analyze the change in pesticide use in the world, European Union (EU) countries and Türkiye for the period 2000-2021. In addition, legal regulations and policies to regulate and reduce pesticide use were evaluated. According to the findings of the study, as of 2021, the world average pesticide use was 1.07 kg ha-1, the average of EU countries was 3.20 kg ha-1 and the average of Türkiye was 2.26 kg ha-1. Accordingly, the amount of pesticides used per hectare in Türkiye is lower than the EU average and higher than the world average. While the share of herbicides in pesticide use per unit area is the highest in the world (21.92%), the share of fungicides and bactericides is the highest in the EU (43.18%) and Türkiye (36.06%). While the EU has comprehensive legal regulations to reduce pesticide use and ensure environmental sustainability, regulations on pesticide use in Türkiye remain limited. Despite the inadequacy of legal regulations on pesticide use in Türkiye, it can be said that there have been great efforts to promote sustainable agricultural practices in recent years. This shows that the EU has a more structurally oriented approach to agriculture-environment relations and environmental goals, while Türkiye is trying to control pesticide use indirectly. Türkiye, taking into account the EU harmonization process, should develop more specific legal regulations, policies and strategies that reduce the risks related to pesticide use to implement the structural-oriented and comprehensive legal regulations of the EU. It is recommended that more effective agri-environmental policy measures, such as taxation and subsidies, should be implemented to develop alternative disease and pest control methods and ensure farmer adaptation for sustainable agricultural production in Türkiye.

Anahtar Kelimeler

• Pesticide
• regulation
• policies
• European Union
• Türkiye

Kaynakça

1. Akkuzu, E., Ayberk, H., Mol, T., 2014. Pestisit kullanımı ve faydalı arhropodlar üzerindeki etkileri. İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, 51(2): 85-90.
2. Aktar, W., Sengupta, D., Chowdhury, A., 2009. Impact of pesticides use in agriculture: Their benefits and hazards. Interdisciplinary Toxicology, 2(1): 1-12.
3. Alguacil, J., Kauppinen, T., Porta, M., Partanen, T., Malats, N., Kogevinas, M., Benavides, F.G., Obiols, J., Bernal, F., Rifa, J., Carrato, A., 2000. Risk of pancreatic cancer and occupational exposures in Spain. Annals of Occupational Hygiene, 44(5): 391-403.
4. Ali, S., Ullah, M.I., Sajjad, A., Shakeel, Q., Hussain, A., 2021. Environmental and health effects of pesticide residues. In: Inamuddin, M.I. Ahamed and E. Lichtfouse (Eds.), Sustainable Agriculture Reviews 48, Vol 48, Springer, Switzerland. pp. 311-336.
5. Altun, S., Arslan, H., 2023. Pestisitlerin doğru ve güvenli kullanımı. T. Akkoyun, M. Bayramoğlu ve F. Karagözoğlu (Editörler), Sağlık Bilimleri Alanında Uluslararası Akademik Çalışmalar ve Teorik Bilgiler-II, İKSAD Yayınevi, Ankara, s. 11-19.
6. Anonim, 2021. Türk Gıda Kodeksi Pestisitlerin Maksimum Kalıntı Limitleri Yönetmeliği. Tarım ve Orman Bakanlığı. (https://www.mevzuat.gov.tr/ mevzuat?MevzuatNo=38965&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5#:~:text=MADDE%2013%20%E2%80%93%20(1)%2025,Kal%C4%B1nt%C4%B1%20Limitleri%20Y%C3%B6netmeli%C4%9Fi%20y%C3%BCr%C3%BCrl%C3%BCkten%20kald%C4%B1r%C4%B1lm%C4%B1%C5%9Ft%C4%B1r), (Erişim Tarihi: 12.08.2024).
7. Anonim, 2024. AB Sürdürülebilir Tarım Politikaları. Türkiye Cumhuriyeti Ticaret Bakanlığı, (https:// ticaret.gov.tr/dis-iliskiler/yesil-mutabakat/ab-surdurulebilir-tarim-politikalari), (Erişim Tarihi: 09.08.2024).
8. Anonymous, 2019. Commission Implementing Regulation (EU) 2019/2072 of 28 November 2019. (http://data.europa.eu/eli/reg_impl/2019/2072/oj), (Erişim Tarihi: 10.08.2024).

9. Anonymous, 2020. The Pesticide Management Bill. Ministry: Agriculture and Farmers Welfare, (https://prsindia.org/billtrack/prs-products/prs-standing-committee-report-summary-3907), (Erişim Tarihi: 07.11.2024).
10. Anonymous, 2021. Farm to Fork Strategy. European Commission, (https://food.ec.europa.eu/horizontal-topics/farm-fork-strategy_en), (Erişim Tarihi: 21.01.2024).
11. Anonymous, 2023a. Pesticides Use. Food and Agriculture Organization, (https://www.fao.org /faostat/en/#data/RP), (Erişim Tarihi: 17.02.2024).
12. Anonymous, 2023b. FAOLEX Database. Food and Agriculture Organization, (https://www.fao.org/ faolex/results/details/en/c/LEX-FAOC223010/#:~: text=This%20Law%20concerns%20research%2C%20experimentation,control%20products%2C%20their%20technical%20and), (Erişim Tarihi: 07.11.2024).
13. Anonymous, 2024a. New Pesticide Management Regulation in China. Food and Agriculture Organization, (https://www.fao.org/fao-who-codexalimentarius/sh-proxy/en/?lnk=1&url=https%2 53A%252F%252Fworkspace.fao.org%252Fsites%252Fcodex%252FMeetings%252FCX-718-49%252F SIDE-EVENTS%252Fnew-regulation.pdf), (Erişim Tarihi: 07.11.2024).
14. Anonymous, 2024b. United States Environmental Protection Agency Laws and Executive Orders. Environmental Protection Agency, (https://www.epa. gov/laws-regulations/laws-and-executive-orders), (Erişim Tarihi: 07.11.2024).
15. Ayyıldız, M., 2022. Türkiye’de kimyasal pestisit kullanımının ekonomi ve çevre yönüyle değerlendirmesi. Çanakkale On Sekiz Mart Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 10(2): 267-274.
16. Bassil, K.L., Vakil, C., Sanborn, M., Cole, D.C., Kaur, J.S., Kerr, K.J., 2007. Cancer health effects of pesticides: Systematic review. Canadian Family Physician, 53(10): 1704-1711.
17. Batur, T., Arslan, Z.F., Altın, N., 2023. Düzce ili fındık bahçelerinde tarımsal uygulamalar ve üreticilerin pestisit kullanım durumu. Akademik Ziraat Dergisi, 12(Özel Sayı): 261-270.
18. Boz, İ., Kılıç, O., 2021. Türkiye’de organik tarımın gelişmesi için alınması gereken önlemler. Türkiye Tarımsal Araştırmalar Dergisi, 8(3): 390-400.
19. Candel, J., Pe’er, G., Finger, R., 2023. Science calls for ambitious European pesticide policies. Nature Food, 4(4): 272-272.
20. Carrasco Cabrera, L., Di Piazza, G., Dujardin, B., Medina Pastor, P., 2023. The 2021 European Union report on pesticide residues in food. Journal of European Food Safety Authority, 21(4): e07939.
21. Dağ, M.M., 2023. Tarımsal destekleme politikalarının serada domates üretiminde agroekolojik uygulamalara etkisinin incelenmesi: Antalya ili Kumluca ilçesi örneği. Yüksek Lisans Tezi, Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Isparta.
22. Dağ, M.M., Akbay, C., 2022. Sürdürülebilir tarımsal uygulamalar ile küresel gıda krizine karşı alternatif çözümler. Tarım Ekonomisi Araştırmaları Dergisi, 8(2): 101-113.
23. Del Prado-Lu, J.L., 2007. Pesticide exposure, risk factors and health problems among cutflower farmers: a cross sectional study. Journal of Occupational Medicine and Toxicology, 2(9): 1-8.
24. Doğan, F.N., Karpuzcu, M.E., 2019. Türkiye’de tarım kaynaklı pestisit kirliliğinin durumu ve alternatif kontrol tedbirlerinin incelenmesi. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 25(6): 734-747.
25. Edwards, C.A., 1975. Factors that affect the persistence of pesticides in plants and soils. Third International Congress of Pesticide Chemistry Including the Symposium on Dispersion Dynamics of Pollutants in the Environment, United Kingdom, pp. 39-56.
26. El-Nahhal, Y., Radwan, A., Radwan, A.M., 2013. Human health risks: Impact of pesticide application. Journal of Environment and Earth Science, 3(7): 199-209.
27. Erdil, M., Tiryaki, O., 2020. Manisa İli’nde çiftçilerin tarım ilaçları kullanımı konusundaki bilinç düzeyi ve duyarlılıklarının araştırılması. Çanakkale On Sekiz Mart Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 6(1): 81-92.
28. Erdoğan, C., 2024. Türkiye’de ve Dünya’da bitki koruma ürünlerinin kullanımının değerlendirilmesi ve öneriler. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi, 27(2): 382-392.
29. Eryılmaz, G.A., Kılıç, O., 2018. Türkiye’de sürdürülebilir tarım ve iyi tarım uygulamaları. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi, 21(4): 624-631.
30. Geiger, F., Bengtsson, J., Berendse, F., Weisser, W.W., Emmerson, M., Morales, M.B., Ceryngier, P., Liira, J., Tscharntke, T., Winqvist, C., Eggers, S., Bommarco, R., Pärt, T., Bretagnolle, V., Plantegenest, M., Clement, L.W., Dennis, C., Palmer, C., Oñate, J.J., Guerrero, I., Hawro, V., Aavik, T., Thies, C., Flohre, A., Hänke, S., Fischer, C., Goedhart, P.W., Inchausti, P., 2010. Persistent negative effects of pesticides on biodiversity and biological control potential on European farmland. Basic and Applied Ecology, 11(2): 97-105.
31. Grossman, M.R., 2006. Agriculture and the polluter pays principle: An introduction. Oklahoma Law Revıew, 59(1): 3-13.
32. Gül, H., 2017. Türkiye'de kullanılan zirai ilaçların sağlığa etkileri. Yüksek Lisans Tezi, Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Nevşehir.
33. Hayran, S., Çelik, A.D., Gül, A., 2022. Türkiye’de sera çiftçilerinin pestisit kullanımı ve risk algılamaları: Mersin ili örneği. Tarım Ekonomisi Dergisi, 28(1): 31-39.
34. Jiang, M., Han, L., He, F., 2022. Clinical characteristics of patients with cardiac arrest induced by pesticide poisoning: Analysis of 15 cases. Medicina Clínica, 159(11): 543-548.
35. Karaer, F., Gürlük, S., 2003. Gelişmekte olan ülkelerde tarım-çevre-ekonomi etkileşimi. Doğuş Üniversitesi Dergisi, 4(2): 197-206.
36. Katip, A., 2019. Bursa ili tarımsal pestisit kullanımının değerlendirilmesi. Bitlis Eren Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 8(1): 197-205.
37. Kılıç, O., Eryılmaz, G.A., Çakır, S., 2021. Zonguldak ilinde meyve üreticilerinin kimyasal gübre ve tarım ilacı kullanımına yönelik çevresel duyarlılıkları. Anadolu Tarım Bilimleri Dergisi, 36(1): 113-121.
38. Konradsen, F., 2007. Acute pesticide poisoning–a global public health problem. Danish Medical Bulletin, 54(1): 58-59.
39. Kumar, N., Pathera, A.K., Saini, P., Kumar, M., 2012. Harmful effects of pesticides on human health. Annals of Agri-Bio Research, 17(2): 125-127.
40. Leoci, R., Ruberti, M., 2021. Pesticides: An overview of the current health problems of their use. Journal of Geoscience and Environment Protection, 9(8): 1-20.
41. Leong, W.H., Teh, S.Y., Hossain, M.M., Nadarajaw, T., Zabidi-Hussin, Z., Chin, S.Y., Lim, S.H.E., 2020. Application, monitoring and adverse effects in pesticide use: the importance of reinforcement of good agricultural practices (GAPs). Journal of Environmental Management, 260: 109987.
42. Mahmood, I., Imadi, S.R., Shazadi, K., Gul, A., Hakeem, K.R., 2016. Effects of pesticides on environment. Plant, Soil and Microbes, 1: 253-269.
43. Özdem, A., Karahan, A., 2018. Dünyada ve Türkiye’de kimyasal mücadele. N. Birişik (Ed.), Teoriden Pratiğe Kimyasal Mücadele, T.C. Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı, Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü, Matsa Basımevi, Ankara, s. 51-69.
44. Özercan, B., Taşcı, R., 2022. Türkiye’de pestisit kullanımının iller, bölgeler ve pestisit grupları açısından incelenmesi. Ziraat Mühendisliği, 375: 75-88.
45. Rigotto, R.M., Vasconcelos, D.P., Rocha, M.M., 2014. Pesticide use in Brazil and problems for public health. Cadernos de Saúde Pública, 30: 1360-1362.
46. Sapbamrer, R., Kitro, A., Panumasvivat, J., Assavanopakun, P., 2023. Important role of the government in reducing pesticide use and risk sustainably in Thailand: Current situation and recommendations. Frontiers in Public Health, 11: 1141142.
47. Sevim, Ş., Boyacı, M., Gülmez, M., Ateş, E., Karakaş, U.S., Kaya, C., Orak, A.B., 2023. Pestisit kullanımında üreticilerin bilgi düzeyi: Diyarbakır ili örneği. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 10(1): 247-257.
48. Storck, V., Karpouzas, D. G., Martin-Laurent, F., 2017. Towards a better pesticide policy for the European Union. Science of the Total Environment, 575: 1027-1033.
49. Tiryaki, O., Canhilal, R., Horuz, S., 2010. Tarım ilaçları kullanımı ve riskleri. Erciyes Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 26(2): 154-169.
50. Tudor, V.C., Stoicea, P., Chiurciu, I.A., Soare, E., Iorga, A.M., Dinu, T.A., David, L., Micu, M.M., Smedescu, D.I., Dumitru, E.A., 2023. The use of fertilizers and pesticides in wheat production in the main European Countries. Sustainability, 15(4): 3038.
51. Van Der Hoek, W., Konradsen, F., Athukorala, K., Wanigadewa, T., 1998. Pesticide poisoning: a major health problem in Sri Lanka. Social Science & Medicine, 46(4-5): 495-504.
52. Yelaldı, A., 2023. Aydın ilinde üretilen incirlerde pestisit kalıntı miktarlarının belirlenmesi̇ üzerine araştırmalar. Yüksek Lisans Tezi (Yayımlanmamış), Tokat Gazi̇osmanpaşa Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Tokat.
53. Yılmaz, H., 2015a. Analysis in terms of environmental awareness of farmers’ decisions and attitudes in pesticide use: The case of Turkey. Bulgarian Chemical Communications, 47(3): 771-775.
54. Yılmaz, H., 2015b. Farm level analysis of pesticide use in sweet cherry (Prunus avium L.) growing in West Mediterranean region of Turkey. Acta Scientiarum Polonorum Hortorum Cultus, 14(3): 115-129.
55. Yılmaz H., 2021. Economic and toxicological aspects of pesticide management practices: Empirical evidence from Turkey. International Letters of Natural Sciences, 81: 23-30.
56. Yılmaz, H., Demircan, V., Gül, M., Örmeci Kart, M.C., 2015. Economic analysis of pesticides applications in apple orchards in west Mediterranean Region of Turkey. Erwerbs-Obstbau, 57(3): 141-148.
57. Yılmaz, H., Tanç, Z.A., 2019. Biological control in pest management in Turkey: Comparison of the attributes of participant and non-participant greenhouse farmers in government-subsidized biological control practices. Future of Food: Journal on Food, Agriculture and Society, 7(2): 1-8.